Pełnomocnictwa - zmiany/odwoływanie część 2

Pełnomocnictwa - zmiany/odwoływanie część 2

Zmiana lub odwołanie pełnomocnictw

Zmiana lub odwołanie pełnomocnictwa to równie ważna czynność jak jego udzielenie. Pozwala ona na dokonanie niezbędnych aktualizacji stanu bieżącego oraz na cofnięcie uprawnień pełnomocnika, co chroni mocodawcę przed niechcianymi działaniami. Poniżej przekazuję Ci szczegółowe informacje o zmianie i odwołaniu poszczególnych rodzajów pełnomocnictw.

Ważne!

Zasada ogólna: Pełnomocnictwo jest zawsze odwołalne lub zmienialne.

Zgodnie z polskim prawem, pełnomocnictwo może być zmienione lub odwołane w każdej chwili. Ta zasada dotyczy wszystkich rodzajów pełnomocnictw, niezależnie od tego, czy zostały udzielone na czas określony, czy nieokreślony. Nawet jeśli w treści pełnomocnictwa zapisano, że jest ono "nieodwołalne", taki zapis jest nieważny. Wyjątkiem może być sytuacja, w której pełnomocnictwo zostało udzielone w interesie pełnomocnika (np. do sprzedaży udziałów w zamian za spłatę długu).

Pełnomocnictwa - zmiany/odwoływanie część 2
Pełnomocnictwa - zmiany/odwoływanie część 2

Zmiana i odwołanie pełnomocnictwa ogólnego, rodzajowego i szczególnego (pisemnego)

Te trzy rodzaje pełnomocnictw zmienia się lub odwołuje w najprostszy sposób.

Jak to zrobić?

Należy sporządzić pisemne oświadczenie o zmianie/odwołaniu pełnomocnictwa.

Co powinno zawierać?:

  • dane mocodawcy (imię, nazwisko, adres, NIP/PESEL),

  • dane pełnomocnika, którego uprawnienia są zmieniane/cofane,

  • jasne oświadczenie, że pełnomocnictwo zostaje zmienione/odwołane ze skutkiem natychmiastowym,

  • informacja o tym, jakiego pełnomocnictwa dotyczy zmiana/odwołanie (np. "zmieniam/odwołuję pełnomocnictwo udzielone w dniu [data] do...").

 

Co dalej?

Ważne jest, aby oświadczenie o zmianie/odwołaniu doręczyć pełnomocnikowi. Bez powiadomienia pełnomocnika zmiana/odwołanie jest nieskuteczne. Warto zatem wysłać pismo poleconym, aby mieć dowód doręczenia. O zmianie/odwołaniu warto również poinformować podmioty, z którymi pełnomocnik działał (np. bank, kontrahentów), aby zapobiec dalszemu posługiwaniu się dokumentem.

Wzór zmiany/odwołania pełnomocnictwa ogólnego (przykład dla firmy)

Oświadczenie o zmianie/odwołaniu pełnomocnictwaJa, [Imię i nazwisko / Nazwa firmy], [adres], [NIP/PESEL],
niniejszym zmieniam/odwołuję pełnomocnictwo udzielonePanu/Pani [Imię i nazwisko pełnomocnika], zamieszkałemu/ej w [adres], nr PESEL [numer],do [opis, np. "reprezentowania w sprawach zwykłego zarządu firmą"].Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa jest skuteczne z dniem doręczenia niniejszego oświadczenia.
[Miejscowość, data][Podpis mocodawcy]

Wzór druku:

zmiana/odwołanie pełnomocnictwa ogólnego

Zmiana/odwołanie prokury

Prokura to szczególny rodzaj pełnomocnictwa, więc jej zmiana/odwołanie również wygląda nieco inaczej.

Jak to zrobić?

Należy sporządzić pisemne oświadczenie o zmianie/odwołaniu prokury.

Ważnym krokiem jest zgłoszenie zmiany/odwołania do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Zmiana/odwołanie prokury jest skuteczne z chwilą dokonania wpisu w KRS, a nie z momentem powiadomienia prokurenta.

Kto zmienia/odwołuje?

Zmiany/odwołania prokury mogą dokonać wszyscy członkowie zarządu łącznie lub, jeśli umowa spółki na to pozwala, jeden z nich. Co ważne, prokurenta może zmienić/odwołać każdy członek zarządu samodzielnie.

Ważne!

Do czasu wpisu do KRS, prokura jest wciąż ważna, co oznacza, że prokurent może podejmować działania w imieniu firmy. Dlatego tak ważne jest, aby zgłoszenie do KRS było jak najszybsze.

Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa notarialnego

Ze względu na formę, w jakiej zostało udzielone, zmiana/odwołanie takiego pełnomocnictwa również wymaga specjalnej procedury.

Jak to zrobić?

Pełnomocnictwo udzielone w formie aktu notarialnego najlepiej zmienić/odwołać również w tej samej formie, czyli przed notariuszem.

Dlaczego notariusz?

Notariusz sporządza oświadczenie o zmianie/odwołaniu w formie aktu, co zapewnia jego najwyższą moc dowodową. Co więcej, notariusz może dopilnować, aby zmiana/odwołanie zostało przekazane pełnomocnikowi, a w razie potrzeby również innym podmiotom, które miały wiedzę o pełnomocnictwie (np. sądowi wieczystoksięgowemu w przypadku pełnomocnictwa do sprzedaży nieruchomości).

Alternatywa

Chociaż zmiana/odwołanie pełnomocnictwa notarialnego może nastąpić również w zwykłej formie pisemnej, użycie aktu notarialnego jest znacznie bezpieczniejsze i minimalizuje ryzyko zakwestionowania zmiany/odwołania.

Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa procesowego (prawnego)

Pełnomocnictwo dla radcy prawnego lub adwokata również można zmienić/odwołać w każdej chwili.

Jak to zrobić?

Wystarczy złożyć pisemne oświadczenie o zmianie/odwołaniu pełnomocnictwa.

Ważne jest, aby o zmianie/odwołaniu powiadomić nie tylko prawnika, ale także sąd lub inny organ, przed którym toczy się sprawa. Dopiero w momencie, gdy sąd otrzyma informację o zmianie/odwołaniu, uprawnienia prawnika przestają obowiązywać w postępowaniu.

Co powinno zawierać oświadczenie?:

    • wskazanie sprawy, której dotyczy zmiana/odwołanie (np. "Sprawa o sygn. akt [numer]"),

    • dane stron i zmienianego/odwoływanego pełnomocnika,

    • oświadczenie o zmianie/odwołaniu pełnomocnictwa.

 

Wzór zmiany/odwołania pełnomocnictwa procesowego (prawnego – wzór pisma do sądu):

[Miejscowość, data]Sąd [nazwa sądu, wydział]ul. [adres sądu]Sygn. akt: [numer sygnatury]Dotyczy: Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa procesowegoJa, [Imię i nazwisko / Nazwa firmy], [adres],niniejszym oświadczam, że zmieniam/odwołuję pełnomocnictwo procesowe udzielonePanu/Pani [Imię i nazwisko pełnomocnika], [adres kancelarii],do reprezentowania mnie w ww. sprawie.Proszę o odnotowanie faktu zmiany/odwołania pełnomocnictwa w aktach sprawy.Z poważaniem,[Podpis mocodawcy]

Wzór druku:

zmiana/odwołanie pełnomocnictwa procesowego

Pamiętaj, że w przypadku zmiany/odwołania każdego pełnomocnictwa najważniejsze jest, by fakt ten dotarł do wiadomości pełnomocnika i podmiotów, przed którymi on działał. Brak takiej informacji może prowadzić do nieprzyjemnych konsekwencji.

Zmiana/odwołanie pełnomocnictw urzędowych

Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa, które było przeznaczone do załatwiania spraw w urzędach (np. w Urzędzie Skarbowym, ZUS), jest procedurą równie ważną jak jego udzielenie. Pozwala to na zmianę/cofnięcie uprawnień pełnomocnika, co chroni mocodawcę przed niechcianymi działaniami.

Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa do US

Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa ogólnego (OPL-1)

Co to jest?

Pełnomocnictwo PPO-1 to pełnomocnictwo ogólne, które uprawnia do reprezentowania w sprawach podatkowych przed organami podatkowymi. Jest ono bardzo istotne w relacjach firm z urzędem skarbowym. Zmiana lub odwołanie składa się na druku OPL-1.

Jak zmienić/odwołać?

Zmiana/odwołanie tego pełnomocnictwa odbywa się poprzez złożenie w urzędzie skarbowym formularza OPL-1.

Gdzie złożyć?

Złożenie OPL-1 można zrealizować w formie papierowej w urzędzie skarbowym lub elektronicznie, np. przez portal e-Urząd Skarbowy.

Ważne!

Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa staje się skuteczne z chwilą doręczenia do urzędu, a co za tym idzie, wszystkie uprawnienia pełnomocnika zostają zmienione/cofnięte.

Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji – Urząd Skarbowy (OPL-1)

Co to jest?

Pełnomocnictwo UPL-1 jest przeznaczone do podpisywania i składania deklaracji drogą elektroniczną (np. deklaracji VAT, CIT, PIT). Umożliwia ono księgowemu lub biuru rachunkowemu wysyłanie dokumentów w imieniu firmy. Zmiana lub odwołanie składa się na druku OPL-1.

Jak zmienić/odwołać?

Aby je zmienić/odwołać, należy złożyć w urzędzie skarbowym formularz OPL-1.

Gdzie złożyć?

Podobnie jak w przypadku OPL-1, można to zrobić w formie papierowej lub elektronicznej.

Ważne!

Zmiana/odwołanie jest bardzo istotne, szczególnie w momencie zmiany biura rachunkowego, aby mieć pewność, że nowa osoba będzie miała wyłączność na wysyłanie deklaracji, a uprawnienia poprzedniego księgowego zostaną zmienione/cofnięte.

Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa do ZUS

Co to jest?

Formularz PEL-O (Odwołanie Pełnomocnictwa) jest ściśle związane z załatwianiem spraw w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Jest to specyficzny druk, który ZUS udostępnia, aby ułatwić i ustandaryzować proces odwoływania pełnomocnictw. Służy do odwołania wcześniej udzielonego pełnomocnictwa. Odwołanie pełnomocnictwa jest bardzo ważne, gdy np. zmieniamy biuro rachunkowe lub kończymy współpracę z osobą, której udzieliliśmy uprawnień. Wszelkich zmian natomiast dokonuje się na druku PEL-1.

Kto może złożyć?

Formularz PEL-O/PEL-1 może złożyć zarówno mocodawca (osoba, która udzieliła pełnomocnictwa), jak i pełnomocnik, który chce zrezygnować z uprawnień lub je zaktualizować.

Jak zmienić/odwołać?

Wystarczy złożyć druk PEL-O/PEL-1 czyli pisemne oświadczenie o odwołaniu/zmianie.

Gdzie złożyć?

Zmianę/odwołanie należy złożyć osobiście w placówce ZUS, najlepiej tej, w której pełnomocnictwo zostało pierwotnie złożone, lub wysłać je pocztą. Możliwe jest również złożenie go elektronicznie przez Platformę PUE ZUS.

Kiedy jest skuteczne?

Zmiana/odwołanie pełnomocnictwa jest skuteczne od dnia, w którym formularz PEL-1/PEL-O wpłynie do ZUS.

Ważne! 

Odwołanie pełnomocnictwa za pomocą PEL-O jest ostateczne i całkowicie odwołuje wszystkie pełnomocnictwa udzielone danemu pełnomocnikowi. Jeśli chcesz zmienić tylko zakres uprawnień, musisz złożyć nowy formularz PEL-1, w którym określisz nowy, aktualny zakres.

Odwołanie pełnomocnictw urzędowych zawsze wymaga formalnego, pisemnego oświadczenia, a w przypadku Urzędu Skarbowego i ZUS - wypełnienia odpowiedniego formularza. Złożenie takiego dokumentu w odpowiednim urzędzie jest istotne, by odwołanie stało się skuteczne i by móc chronić swoje interesy.

Rekomendacja

W tym artykule wskazałam i omówiłam różne rodzaje druków, dotyczące zmian aktualizacyjnych lub odwołania pełnomocnictw obowiązujących w Polsce. Oczywiście te najważniejsze, używane powszechnie w biznesie, urzędach, księgowości, a także te wymagające specjalnej formy, jak pełnomocnictwo notarialne i procesowe. Przedstawiłam Ci proste wzory, które możesz wykorzystać oraz oryginalne wzory druków do wydruku i wypełniania. Te wszystkie informacje pozwolą Ci na pełniejsze zrozumienie kiedy, dlaczego i po jakie bardziej formalne formy zmiany/odwołania pełnomocnictw musisz sięgnąć w danych sytuacjach. Pamiętaj, że odpowiednie dopasowanie formy zmiany/odwołania pełnomocnictwa do konkretnej sytuacji jest istotne dla jego ważności i skuteczności.

Znajomość tych wszystkich druków i formularzy jest bardzo przydatna, ponieważ pozwala na sprawną i bezpieczną obsługę spraw urzędowych i innych niejednokrotnie bez konieczności osobistego stawiennictwa.

W Naszych Social Mediach


Pełnomocnictwa - udzielanie część 1

Pełnomocnictwa - udzielanie część 1

Czym jest pełnomocnictwo i dlaczego jest tak potrzebne?

Pełnomocnictwo to pisemne upoważnienie, dzięki któremu jedna osoba (mocodawca) wyznacza drugą (pełnomocnika) do działania w jej imieniu. Pełnomocnik może załatwiać sprawy, podpisywać dokumenty, a nawet reprezentować mocodawcę w sądzie, w zależności od zakresu upoważnienia.

Pełnomocnictwo jest niezwykle przydatne, gdy:

  • nie możesz być osobiście obecny, np. na spotkaniu w banku czy w urzędzie,

  • chcesz, by ktoś z większą wiedzą (np. prawnik, księgowy) zajął się twoimi sprawami,

  • chcesz delegować część obowiązków na zaufanego pracownika.

Rozróżniamy całą moc różnych pełnomocnictw. W tej części, w prosty i przystępny sposób, przybliżę Ci te najistotniejsze, które na co dzień są obecne w obiegu gospodarczym. To kompleksowe zestawienie pełnomocnictw, które najczęściej spotykamy w biznesie, urzędach i księgowości, bez wątpienie przydadzą Ci się w Twojej firmie i nie tylko. Zatem zaczynamy.

Pełnomocnictwa - udzielanie część 1
Pełnomocnictwa - udzielanie część 1

Rodzaje pełnomocnictw

W biznesie spotykamy się z kilkoma rodzajami pełnomocnictw, które różnią się zakresem uprawnień. Poniżej znajdziesz wyjaśnienie tych najważniejszych oraz uniwersalne wzory pełnomocnictw, które możesz dostosować do swoich potrzeb. Pamiętaj jednak, że w przypadku niektórych spraw (np. w sądzie, w urzędzie) konieczne jest użycie oficjalnych druków.

Pełnomocnictwo ogólne

Co to jest?

Daje pełnomocnikowi uprawnienia do załatwiania zwykłych spraw dotyczących codziennej działalności firmy.

Co obejmuje?

Podpisywanie umów z dostawcami, odbieranie korespondencji, dokonywanie standardowych płatności.

Ważne!

Nie uprawnia do sprzedaży majątku firmy, zaciągania dużych kredytów czy reprezentowania firmy w sądzie. Takie czynności wymagają pełnomocnictwa szczególnego.

Forma

Zawsze musi być sporządzone na piśmie pod rygorem nieważności.

Wzór pełnomocnictwa ogólnego (przykład dla firmy)

Pełnomocnictwo Ja, [Imię i nazwisko / Nazwa firmy], [adres], [NIP], reprezentowany przez [Imię i nazwisko, funkcja] udzielam pełnomocnictwa Panu/Pani [Imię i nazwisko pełnomocnika], zamieszkałemu/ej w [adres], nr PESEL [numer], do reprezentowania [nazwa firmy mocodawcy] we wszelkich sprawach dotyczących [określenie zakresu, np. „zwykłego zarządu przedsiębiorstwem”]. Pełnomocnictwo obejmuje uprawnienie do: 1. Składania oświadczeń woli i wiedzy. 2. Zawierania umów w ramach zwykłego zarządu. 3. Odbierania korespondencji. 4. Reprezentowania mocodawcy przed organami administracji publicznej i sądami w sprawach zwykłego zarządu. Pełnomocnictwo jest ważne do [data] lub do odwołania. Miejscowość, data [Podpis mocodawcy]

Wzór druku:

pełnomocnictwo ogólne

Pełnomocnictwo rodzajowe

Co to jest?

Ogranicza uprawnienia pełnomocnika do załatwiania spraw określonego rodzaju.

Co obejmuje?

Pełnomocnictwo do podpisywania wszystkich umów najmu w imieniu firmy, pełnomocnictwo do reprezentowania firmy w negocjacjach z konkretnym kontrahentem, itp.

Ważne!

Musi precyzyjnie określać, jakiego rodzaju czynności może dokonywać pełnomocnik.

Pełnomocnictwo szczególne

Co to jest?

Udziela uprawnień do załatwienia jednej konkretnej sprawy lub do wykonania jednej czynności prawnej.

Co obejmuje?

Pełnomocnictwo do sprzedaży konkretnego samochodu firmowego, do zakupu nieruchomości, do zaciągnięcia kredytu na określoną kwotę, itp.

Ważne!

Musi być bardzo precyzyjne. W niektórych przypadkach (np. sprzedaż nieruchomości) wymaga formy aktu notarialnego.

Wzór pełnomocnictwa szczególnego

Pełnomocnictwo Ja, [Imię i nazwisko / Nazwa firmy], [adres], [NIP], udzielam pełnomocnictwa Panu/Pani [Imię i nazwisko pełnomocnika], zamieszkałemu/ej w [adres], nr PESEL [numer], do dokonania w moim/naszym imieniu następującej czynności: [dokładny opis czynności, np. „sprzedaży samochodu marki [marka], model [model], o numerze rejestracyjnym [numer] za cenę nie niższą niż [kwota] zł”]. Pełnomocnictwo jest ważne do [data]. Miejscowość, data [Podpis mocodawcy]

Wzór druku:

pełnomocnictwo szczególne

Ważne!

Pamiętaj, aby zawsze precyzyjnie określić zakres pełnomocnictwa, aby uniknąć nieporozumień. Pełnomocnictwo w każdej chwili można odwołać. Warto o tym poinformować pełnomocnika na piśmie.

Prokura

Co to jest?

To specjalny rodzaj pełnomocnictwa, które może być udzielone tylko przez przedsiębiorcę wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).

Co obejmuje?

Prokurent może wykonywać wszelkie czynności sądowe i pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Ma bardzo szeroki zakres uprawnień, zbliżony do zarządu.

Ważne!

Prokura musi zostać wpisana do KRS. Może być udzielona tylko jednej osobie (prokura samoistna) lub kilku osobom łącznie (prokura łączna). Prokurentem nie może być członek rady nadzorczej.

Pełnomocnictwa w Urzędach (organach administracji publicznej np. Urząd Skarbowy, ZUS)

W kontaktach z administracją publiczną pełnomocnictwa są bardzo często używane, aby zaoszczędzić czas i uniknąć kolejek.

Co to jest?

To druki lub pisma, które upoważniają do załatwiania spraw w urzędach w imieniu mocodawcy.

Co obejmuje?

Składanie pism, odbieranie decyzji, reprezentowanie w toku postępowania administracyjnego.

Forma

Może być udzielone na standardowym druku, dostępnym zazwyczaj na stronach internetowych urzędów. Pełnomocnictwo do ZUS-u ma swój specyficzny wzór.

Pełnomocnictwo do Urzędu Skarbowego

Pełnomocnictwo do reprezentowania w US-ie pozwala na załatwianie spraw związanych z podatkami i ich rozliczeniami.

Co to jest?

Ten rodzaj pełnomocnictwa umożliwia osobie umocowanej prawnie do komunikowania się z urzędami, składania dokumentów i wyjaśnień w imieniu klienta czyli w Twoim.

Co obejmuje?

Składanie deklaracji, odbieranie pism urzędowych, odpowiadanie na wezwania, wyjaśnianie rozbieżności.

W Urzędzie Skarbowym wyróżniamy dwa rodzaje pełnomocnictw:

  • UPL-1 - Pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji elektronicznych, które umożliwia np. księgowemu wysyłanie deklaracji VAT lub PIT w imieniu firmy. Wygasa po odwołaniu.

  • PPO-1 - Pełnomocnictwo ogólne do wszelkich spraw podatkowych, które umożliwia reprezentowanie firmy przed urzędem skarbowym we wszystkich czynnościach. Wygasa po odwołaniu.

Dodatkowo, od niedawna obowiązuje druk, który pozwala na dostęp do konta organizacji (spółki, stowarzyszenia, związku, itp.). Druk ten to WNIOSEK O PRZYZNANIE DOSTĘPU / ODEBRANIE DOSTĘPU DO KONTA ORGANIZACJI W E-URZĘDZIE SKARBOWYM. 

Pełnomocnictwo do ZUS

Pełnomocnictwo do reprezentowania w ZUS-ie pozwala na załatwianie spraw związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi.

Co to jest?

Formularz PEL-1 to standardowy druk, który służy do udzielenia pełnomocnictwa do wykonywania czynności prawnych w relacjach z ZUS. Jest on uniwersalny, co oznacza, że można go użyć zarówno do spraw jednorazowych, jak i do pełnomocnictwa stałego.

Dla kogo?

ZUS PEL-1 jest przeznaczony dla każdego, kto chce, aby inna osoba (np. członek rodziny, pracownik biura rachunkowego) załatwiała za niego sprawy w ZUS-ie. Mogą z niego skorzystać ubezpieczeni, świadczeniobiorcy (np. emeryci), a także płatnicy składek (przedsiębiorcy).

Co obejmuje?

Formularz PEL-1 pozwala na udzielenie pełnomocnictwa o różnym zakresie. Można upoważnić kogoś do:

    • jednorazowej czynności (np. odebrania konkretnego dokumentu),

    • załatwiania wszystkich spraw w ZUS (ale z wyłączeniem reprezentowania podczas kontroli, do czego służy inny formularz – PEL-K),

    • dostępu do konta na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. To bardzo popularna opcja, umożliwiająca pełnomocnikowi składanie wniosków i uzyskiwanie odpowiedzi drogą elektroniczną.

Gdzie go znaleźć?

Formularz PEL-1 jest dostępny na stronie internetowej ZUS, na Platformie PUE ZUS oraz w każdej placówce ZUS. Wypełniony druk składa się w ZUS.

Pełnomocnictwa w księgowości

Biuro rachunkowe lub księgowy często potrzebują pełnomocnictw, aby efektywnie prowadzić sprawy Twojej firmy.

Pełnomocnictwo do reprezentowania przez Urzędem Skarbowym i ZUS

Co to jest?

Ten rodzaj pełnomocnictwa umożliwia księgowemu komunikowanie się z urzędami, składanie dokumentów i wyjaśnień w imieniu klienta czyli w Twoim.

Co obejmuje?

Składanie deklaracji, odbieranie pism urzędowych, odpowiadanie na wezwania, wyjaśnianie rozbieżności.

Ważne!

Aby księgowy mógł sprawnie załatwiać formalności bez angażowania właściciela firmy wydanie takiego pełnomocnictwa jest bardzo ważne. W Urzędzie Skarbowym najczęściej używa się druków UPL-1 oraz PPO-1 natomiast w ZUS druku PEL-1

Wzory druków:

  • Urząd Skarbowy

UPL-1 

upl-16-pelnomocnictwo-do-podpisywania-deklaracji-skladanej-za

PPO-1

ppo-13-pelnomocnictwo-ogolne

WNIOSEK O PRZYZNANIE DOSTĘPU / ODEBRANIE DOSTĘPU DO KONTA ORGANIZACJI W E-URZĘDZIE SKARBOWYM

wniosek-o-przyznanie-dostepu-odebranie-dostepu-do-konta-organ

  • ZUS

PEL-1

zus-pel-pelnomocnictwo

Pełnomocnictwa wewnętrzne

Ten rodzaj pełnomocnictw stosowany jest w ścisłym obiegu dokumentów i załatwianiu spraw na linii Klient - Biuro Rachunkowe. W Naszym Biurze rachunkowym posługujemy się tego rodzaju zestawem dokumentów. Pozwala Nam to na sprawne i zgodne z prawem prowadzenie Twoich spraw.

 

Wzory druków:

 

3a Upoważnienie do reprezentacji Podatnika

3 Pełnomocnictwo do odbioru dokumentacji księgowo-kadrowej

 

Pełnomocnictwa, które wymagają szczególnej formy

Istnieją sytuacje, w których zwykła pisemna forma pełnomocnictwa jest niewystarczająca. Wówczas konieczne jest skorzystanie z usług notariusza lub prawnika, aby dokument był w pełni ważny.

Pełnomocnictwo notarialne (akt notarialny)

Co to jest?

To pełnomocnictwo sporządzone przez notariusza w formie aktu notarialnego. Ma ono najwyższą moc dowodową i jest niezbędne do dokonania najpoważniejszych czynności prawnych.

Kiedy jest konieczne?

Zawsze wtedy, gdy czynność, do której udziela się pełnomocnictwa, sama w sobie wymaga formy aktu notarialnego. Najczęstsze przykłady to:

    • sprzedaż lub zakup nieruchomości - jeśli chcesz, aby ktoś kupił lub sprzedał mieszkanie w Twoim imieniu, musi mieć pełnomocnictwo notarialne;

    • sprzedaż lub zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu - podobnie jak w przypadku nieruchomości, wymagany jest akt notarialny;

    • zawarcie umowy spółki w formie aktu notarialnego - pełnomocnictwo do podpisania takiej umowy również musi mieć formę notarialną;

    • przyjęcie lub odrzucenie spadku - chociaż można to zrobić przed sądem, często wygodniej jest skorzystać z pełnomocnictwa notarialnego.

Dlaczego notariusz?

Notariusz jest funkcjonariuszem publicznym, który czuwa nad zgodnością dokumentu z prawem, weryfikuje tożsamość stron i upewnia się, że mocodawca działa świadomie. Zapewnia to bezpieczeństwo obrotu prawnego.

Pełnomocnictwo prawne (procesowe)

Co to jest?

To pełnomocnictwo udzielane radcy prawnemu lub adwokatowi do reprezentowania mocodawcy w sądzie lub przed innymi organami, np. w sprawach karnych, cywilnych czy administracyjnych.

Kiedy jest potrzebne?

Zawsze, gdy chcesz, aby prawnik występował w Twoim imieniu w procesie sądowym. Warto pamiętać, że pełnomocnictwo procesowe uprawnia do:

    • wszczynania i prowadzenia sprawy - wnoszenie pozwów, apelacji, składanie wniosków;

    • reprezentowania na rozprawach - uczestniczenie w przesłuchaniach, zadawanie pytań świadkom;

    • odbierania pism urzędowych – pism procesowych, wyroków, postanowień;

    • zawarcia ugody - zgoda na warunki ugody w imieniu klienta.

Do czego uprawnia?

W ramach pełnomocnictwa prawnego, pełnomocnik może dokonywać wszystkich czynności procesowych, chyba że mocodawca wyraźnie go w tym ograniczy. W większości spraw cywilnych i gospodarczych, pełnomocnictwo dla radcy prawnego lub adwokata może być udzielone na piśmie bez dodatkowych formalności (np. notarialnych), ale musi ono spełniać wymogi procesowe (wskazywać imię, nazwisko, adres pełnomocnika oraz zakres umocowania).

Wzór pełnomocnictwa procesowego

Pamiętaj, że pełnomocnictwo procesowe musi być bardzo precyzyjne, ale jego forma nie jest aż tak rygorystyczna jak w przypadku aktu notarialnego.

Pełnomocnictwo procesowe Ja, [Imię i nazwisko / Nazwa firmy], zamieszkały/a w [adres], [numer PESEL / NIP], udzielam pełnomocnictwa 
Panu/Pani [Imię i nazwisko pełnomocnika], radcy prawnemu/adwokatowi, nr wpisu na listę [numer], do reprezentowania mnie/nas w sprawie z powództwa/wniosku [Imię/Nazwa drugiej strony] przeciwko mnie/nam o [przedmiot sprawy, np. "zapłatę", "rozwód"]. 
Pełnomocnictwo obejmuje uprawnienie do: 1. Wszczynania i prowadzenia sprawy w moim/naszym imieniu. 2. Uczestniczenia we wszystkich rozprawach. 3. Składania pism procesowych i wniosków. 4. Odbierania pism urzędowych, wyroków i innych orzeczeń. 5. Zawierania ugody. 6. Wnoszenia środków odwoławczych. Niniejsze pełnomocnictwo uprawnia do wszelkich czynności procesowych, z prawem substytucji (czyli możliwością ustanowienia dalszego pełnomocnika), chyba że zaznaczono inaczej. Miejscowość, data [Podpis mocodawcy]

Wzór druku:

pełnomocnictwo procesowe

Zestawienie pełnomocnictw

Rodzaj pełnomocnictwa

Kiedy używamy?

Wymagana forma?

Kto może być pełnomocnikiem?

Gdzie stosujemy?

Zwykłe pisemne

Do codziennych spraw, np. odbiór dokumentów, podpisywanie prostych umów.

Forma pisemna jest wystarczająca.

Każda osoba z pełną zdolnością do czynności prawnych.

Biznes, urzędy (np. ZUS), banki.

Rodzajowe/Szczególne

Do określonych typów czynności lub jednej konkretnej czynności.

Forma pisemna, chyba że prawo wymaga inaczej.

Każda osoba z pełną zdolnością do czynności prawnych.

Biznes, sprzedaż pojazdu, negocjacje.

Prokura

Do kompleksowego prowadzenia przedsiębiorstwa.

Pismo, zgłoszenie do KRS.

Tylko osoba fizyczna, nie może być członkiem rady nadzorczej.

Firmy wpisane do KRS.

Notarialne

Do czynności, które wymagają formy aktu notarialnego (np. sprzedaż nieruchomości).

Akt notarialny (sporządzony przez notariusza).

Każda osoba z pełną zdolnością do czynności prawnych.

Nieruchomości, spółki, spadki.

Prawne (procesowe)

Do reprezentowania przed sądem lub innymi organami.

Forma pisemna (wzór procesowy).

Radca prawny lub adwokat. W pewnych sprawach także inni, np. rzecznik patentowy, doradca podatkowy.

Sąd, postępowanie administracyjne, egzekucyjne.

Rekomendacja

W tym artykule omówiłam różne rodzaje obowiązujących w Polsce pełnomocnictw. Oczywiście te najważniejsze, używane powszechnie, na co dzień w biznesie, urzędach czy w księgowości, ale także te, wymagające specjalnej formy, jak pełnomocnictwo notarialne czy procesowe. Zamieściłam proste wzory, które możesz wykorzystać oraz oryginalne wzory druków do wydruku i wypełniania.

Te wszystkie informacje pozwolą Ci na pełniejsze zrozumienie kiedy, dlaczego i po jakie bardziej formalne formy pełnomocnictw musisz sięgnąć w danych, konkretnych sytuacjach. Znajomość tych wszystkich druków i formularzy jest bardzo przydatna, ponieważ pozwoli Ci na sprawną i bezpieczną obsługę spraw urzędowych i innych niejednokrotnie bez konieczności osobistego stawiennictwa. Pamiętaj jednak, że odpowiednie dopasowanie formy pełnomocnictwa do konkretnej sytuacji jest istotne dla jego ważności i skuteczności.

W Naszych Social Mediach


15 sierpnia - dwa święta vs. kodeks pracy

15 sierpnia - dwa święta vs. kodeks pracy

15 sierpnia to w Polsce wyjątkowy dzień, bo zbiegają się w nim dwa ważne święta: państwowe i kościelne. To Święto Wojska Polskiego oraz Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, które w tradycji ludowej nazywane jest także świętem Matki Boskiej Zielnej.

W Polsce data ta ma podwójne, a nawet potrójne znaczenie. Jest to jeden z nielicznych dni w roku, kiedy święto państwowe i święto kościelne zbiegając się w tym samym czasie, tworzą wyjątkową mieszankę tradycji, historii i religii. Co więcej, ta unikalna kombinacja ma bezpośredni wpływ na Twoje życie, ponieważ to właśnie ona sprawia, że 15 sierpnia jest dniem ustawowo wolnym od pracy.

Można zatem mocno podkreślić unikalność tego dnia w polskim kalendarzu.

15 sierpnia - dwa święta vs. kodeks pracy
15 sierpnia - dwa święta vs. kodeks pracy

To nie jest zwykły dzień odpoczynku, ale moment, który skłania do refleksji nad dwoma kluczowymi aspektami polskiej tożsamości. Z jednej strony, upamiętnia on szalenie ważny moment w historii kraju — Cud nad Wisłą z 1920 roku, który uratował Polskę i Europę przed bolszewizmem. Z drugiej strony, jest to jedno z najważniejszych świąt maryjnych w Kościele katolickim, które celebruje Wniebowzięcie Matki Bożej.

Ta symbioza patriotyzmu i wiary sprawia, że 15 sierpnia jest dniem celebrowanym zarówno na ulicach miast podczas parad wojskowych, jak i w kościołach, gdzie wierni przynoszą do poświęcenia bukiety ziół i kwiatów.

Święto państwowe czyli Święto Wojska Polskiego

Święto Wojska Polskiego to wyjątkowy dzień, bowiem upamiętnia jedno z najważniejszych zwycięstw w naszej historii – zwycięstwo Polski w Bitwie Warszawskiej w 1920 roku, znanej w historii naszego kraju jako Cud nad Wisłą.

Właśnie w tym dniu polscy żołnierze, pod dowództwem marszałka Józefa Piłsudskiego, zatrzymali natarcie Armii Czerwonej, która dążyła do podbicia Polski i rozszerzenia rewolucji komunistycznej na całą Europę.

Zwycięstwo to było tak wielkie i niespodziewane, że w tamtych czasach określano je mianem cudu. Pokazało ono nie tylko męstwo i odwagę polskiego wojska, ale również jedność narodu w obliczu śmiertelnego zagrożenia. Dziś, w Święto Wojska Polskiego, oddajemy cześć polskim żołnierzom i ich bohaterstwu, składamy hołd wszystkim, którzy walczyli i polegli w obronie ojczyzny. W tym dniu w całej Polsce odbywają się uroczyste obchody, msze w intencji żołnierzy oraz patriotyczne, uroczyste i widowiskowe parady wojskowe, które pokazują siłę i nowoczesność polskiej armii, składane są wieńce. To święto podkreśla rolę wojska w obronie niepodległości kraju a dla wielu Polaków dzień ten jest świetną okazją do manifestowania patriotyzmu i dumy z naszej historii oraz do wyrażenia szacunku dla wszystkich, którzy służyli i służą ojczyźnie. To przypomnienie, że wolność nie jest dana raz na zawsze, a w obronie niepodległości najważniejszą rolę odgrywało i wciąż odgrywa silne i dobrze przygotowane wojsko. Chociaż samo Święto Wojska Polskiego nie jest wystarczającą podstawą do dnia wolnego od pracy, jego znaczenie dla tożsamości narodowej jest ogromne.

Święto kościelne czyli Wniebowzięcie NMP

15 sierpnia to w Kościele katolickim uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. To kościelne święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest z kolei jednym z najważniejszych świąt maryjnych w kalendarzu katolickim w całym roku. Upamiętnia ono wiarę, że Maryja po zakończeniu swojego życia na ziemi została wzięta z duszą i ciałem do nieba. Dla wiernych to symbol zwycięstwa nad śmiercią i znak nadziei na życie wieczne. Uroczystości te są bardzo popularne w Polsce, a w wielu parafiach odbywają się specjalne msze i procesje. Ma bogatą tradycję, szczególnie związaną z rolnictwem. Ludzie przynoszą do kościołów bukieciki ziół, kwiatów, zbóż i warzyw, by podziękować za plony i poprosić o urodzaj w przyszłym roku. Stąd potoczna nazwa Matki Boskiej Zielnej.

Matki Boskiej Zielnej – żywa tradycja

Święto to ma w Polsce także swoją unikalną, ludową nazwę – Matki Boskiej Zielnej. Ta tradycja sięga czasów pogańskich, kiedy ludzie dziękowali bogom za plony, a później wtopiła się w chrześcijańskie święto. Zgodnie ze zwyczajem, 15 sierpnia do kościołów przynosi się bukieciki ze świeżych ziół, kwiatów, kłosów zbóż i warzyw. Poświęcenie tych darów ma zapewnić urodzaj, ochronę przed chorobami i powodzenie w gospodarstwie. To piękny gest wdzięczności za dary natury i prośba o błogosławieństwo na kolejne plony.

Bukietów tych nie wyrzuca się po święcie – ususzone przechowuje się przez cały rok. W tradycji ludowej przypisywano im właściwości lecznicze i magiczne, na przykład chroniące domostwo przed złem. To święto pokazuje, jak wiara i codzienne życie, a zwłaszcza rolniczy cykl natury, są ze sobą nierozerwalnie splecione w polskiej kulturze.

15 sierpnia a Kodeks pracy

Teraz przejdźmy do kwestii, która najbardziej interesuje większość z nas, a mianowicie dni wolnych od pracy. 15 sierpnia, zgodnie z zapisami Kodeksu pracy, jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Wynika to z faktu, że Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny jest jednym z 13 świąt kościelnych, które polski Kodeks pracy traktuje jako dni wolne. Święto Wojska Polskiego jako święto państwowe, choć bardzo ważne, nie jest samodzielną podstawą do dnia wolnego od pracy. To zbieżność z kościelnym świętem sprawia, że możemy cieszyć się dodatkowym dniem odpoczynku.

Gdyby Wniebowzięcie NMP nie było dniem wolnym, mielibyśmy do czynienia z normalnym dniem roboczym. Ale dzięki tej kombinacji 15 sierpnia jest dla wszystkich dniem wolnym, za który pracodawca nie może potrącić wynagrodzenia, a jeśli pracujesz tego dnia, przysługuje ci dodatkowy dzień wolny w innym terminie lub dodatek do pensji. Dlatego to właśnie ta zasada ma bezpośrednie przełożenie na polski Kodeks pracy i stanowi jego podstawę prawną do tego, że ten dzień jest dniem wolnym dla wszystkich pracowników w Polsce.

Czynniki prawne

Zgodnie z polskim prawem, a konkretnie z ustawą o dniach wolnych od pracy, lista 13 świąt, w tym 15 sierpnia, jest traktowana na równi z niedzielami. Oznacza to, że:

  • pracownicy mają prawo do płatnego dnia wolnego,

  • pracodawca nie może wymagać od pracownika świadczenia pracy w tym dniu, chyba że zachodzą wyjątkowe sytuacje, takie jak praca w systemie zmianowym, akcje ratownicze czy praca w placówkach medycznych,

  • jeśli pracownik, z uzasadnionych przyczyn, musi pracować 15 sierpnia, przysługuje mu dodatkowy dzień wolny w innym terminie lub wyższe wynagrodzenie w postaci dodatku za pracę w święto.

 

Praktyczne konsekwencje

Połączenie dwóch świąt – państwowego i kościelnego – z przepisami Kodeksu pracy ma bardzo praktyczne konsekwencje dla każdego z nas. To dzięki temu masz szansę na dodatkowy dzień odpoczynku w środku lata. Gdyby Wniebowzięcie NMP nie było na liście dni wolnych od pracy, 15 sierpnia byłby dla większości z nas normalnym, roboczym dniem, mimo że w całym kraju odbywałyby się uroczystości wojskowe.

W ten sposób polski Kodeks pracy odzwierciedla wielowiekowe tradycje religijne, które mają realny wpływ na organizację czasu pracy i odpoczynku w kraju. 

Konkluzja

15 sierpnia to idealny przykład, jak tradycje państwowe i religijne przeplatają się w polskim prawie, dając nam okazję zarówno do refleksji nad historią, jak i do zasłużonego odpoczynku. To szczególny dzień, w którym historia, religia i prawo splatają się w niezwykły sposób. Nie jest to po prostu kolejny dzień wolny od pracy, ale czas, który łączy w sobie głębokie znaczenie dla narodu i dla wierzących.

Święto Wojska Polskiego przypomina nam o bohaterstwie i niezłomności polskich żołnierzy, którzy w 1920 roku obronili Europę przed bolszewicką nawałnicą. To cenna lekcja patriotyzmu i oddania, a parady i uroczystości są wyrazem naszej wdzięczności. Z kolei Wniebowzięcie NMP, czyli święto Matki Boskiej Zielnej, jest żywą tradycją, która łączy sacrum z naturą. Zanoszenie bukietów ziół do kościołów to piękny gest wdzięczności za plony, a dla wielu symbol nadziei i płodności.

Co najważniejsze z perspektywy codziennego życia, te dwa święta w praktyce dają nam dzień wolny. Formalnie to święto kościelne jest podstawą tego, że 15 sierpnia jest dniem wolnym od pracy. Gdyby Kodeks pracy nie uznawał Wniebowzięcia NMP za dzień wolny, to mimo istnienia Święta Wojska Polskiego, musielibyśmy iść do pracy. Dzięki temu połączeniu mamy idealną okazję, by odetchnąć od codziennych obowiązków, a jednocześnie przypomnieć sobie o tym, co naprawdę ważne: o historii, o tradycji i o wartościach, które kształtują naszą tożsamość. To moment na refleksję, odpoczynek i spędzenie czasu z bliskimi, co czyni ten dzień wyjątkowym w kalendarzu.

W Naszych Social Mediach

 


Paszport

Paszport

Paszport dla wielu z nas jest tylko książeczką, którą wyciągamy na lotnisku. Ale ten niepozorny dokument to coś znacznie więcej.

Przyjrzymy się bliżej temu dokumentowi – od jego podstawowej roli w podróżach międzynarodowych, po jego funkcję jako niezawodnego dokumentu tożsamości w świecie finansów i prawa. Dowiesz się, dlaczego jest tak ważny w procedurach bezpieczeństwa, jakie dane zawiera i jak zmieniał się na przestrzeni lat. Poznaj ten dokument z zupełnie innej strony. 

 

Informacje ogólne

Paszport to taka specjalna książeczka, która jest Twoim najważniejszym dokumentem potwierdzającym Twoją tożsamość i obywatelstwo poza granicami kraju. Jest to dokument, który pozwala Ci przekraczać granice państw. Możesz go używać na całym świecie, dlatego w niektórych sytuacjach jest on ważniejszy niż dowód osobisty.

 

Paszport jako dokument tożsamości

Paszport to najważniejszy dokument, który potwierdza Twoją tożsamość i obywatelstwo nie tylko w kraju ale przede wszystkim za granicą. Zawiera Twoje imię, nazwisko, datę urodzenia i zdjęcie. Nowoczesne paszporty mają również wbudowany elektroniczny mikroprocesor z danymi biometrycznymi, takimi jak wizerunek Twojej twarzy i odciski palców. To sprawia, że paszport jest niezwykle trudny do podrobienia i jest uznawany za jeden z najbezpieczniejszych dokumentów na świecie.

Drugim dokumentem tożsamości w kraju jest dowód osobisty. Natomiast najważniejszą różnicą między tymi dwoma dokumentami, jest to, że paszport potwierdza Twoje obywatelstwo polskie na całym świecie. Dowód osobisty natomiast robi to głównie w Polsce i w niektórych krajach Unii Europejskiej. W tym zakresie paszport ma o wiele szerszy zasięg i jest uniwersalnie akceptowany.

Paszport jest własnością Rzeczypospolitej Polskiej, a Ty jesteś jego posiadaczem. To ważna formalność, która pokazuje, jak poważnym jest dokumentem.

 

Ważne! 

Paszport pomaga w weryfikacji tożsamości. W świetle tych przepisów jest uznawany za "złoty standard", ponieważ:
  • jest uniwersalny, akceptowany na całym świecie więc jest idealny do weryfikacji tożsamości, zwłaszcza jeśli masz do czynienia z zagranicznymi transakcjami,
  • posiada wiele zabezpieczeń - dzięki danym biometrycznym (odciskom palców i wizerunkowi twarzy) i mikroprocesorowi, paszport jest bardzo trudny do podrobienia, co daje bankom i innym instytucjom pewność, że weryfikują właściwą osobę,
  • pozwala na szybką weryfikację - nowoczesne metody, takie jak wideoweryfikacja, pozwalają na szybkie i bezpieczne potwierdzenie Twojej tożsamości. Wystarczy, że pokażesz swój paszport przed kamerą, a system porówna Twoją twarz ze zdjęciem w dokumencie.

 

Paszport
Paszport

Rys historyczny

Historia tego dokumentu kształtowała się na przestrzeni dziejów. Przebyta przez niego droga, od listu polecającego do dokumentu tożsamości, jest długa i szalenie inspirująca. Opowiem Ci nieco o tym.

 

Paszport obecny w starożytności i średniowieczu

Pierwsze wzmianki o czymś, co przypomina paszport, pochodzą już ze Starego Testamentu (Księga Nehemiasza, ok. 450 r. p.n.e.). Perski król Artakserkses I wydał swojemu urzędnikowi list do namiestników, aby mógł bezpiecznie podróżować przez ich tereny. W średniowieczu podobne "listy polecające" wydawano posłańcom i pielgrzymom, aby zapewnić im ochronę i swobodny przejazd. Nie były to jednak dokumenty z Twoim zdjęciem i danymi, ale raczej formalne prośby od władcy.

 

Narodziny paszportu między XVI a XVIII wiekiem

Wzrost znaczenia państw narodowych w Europie sprawił, że władcy zaczęli wydawać dokumenty, które miały kontrolować ruch ludności. Były to głównie listy wydawane przez króla lub księcia, potwierdzające tożsamość i cel podróży. W tamtych czasach jednak paszporty były głównie dla osób zamożnych i dyplomatów – zwykli ludzie rzadko podróżowali poza swoje regiony.

 

Ewolucja paszportu w XX wieku

To właśnie I wojna światowa była przełomem. To wówczas paszport stał się obowiązkowy. W 1914 roku, aby chronić się przed szpiegami i kontrolować masowe ruchy wojsk oraz ludności, kraje wprowadziły obowiązkowe paszporty i wizy. Po wojnie, w 1920 roku, Liga Narodów zwołała w Paryżu konferencję, która ujednoliciła wygląd paszportu – ustalono, że ma to być książeczka z 32 stronami, ze zdjęciem i danymi. Tak paszporty na stałe weszły do naszego życia.

 

Paszport współczesny w erze cyfrowej

W latach 80 XX wieku paszporty zyskały warstwę maszynową, czyli specjalny, czytelny dla maszyny kod (MRZ - Machine Readable Zone). To znacznie przyspieszyło kontrolę na lotniskach. Prawdziwa rewolucja nastąpiła jednak po atakach terrorystycznych z 11 września 2001 roku. Wtedy wprowadzono paszporty biometryczne, które zawierają chip z danymi i zdjęciem, a często też odciskami palców.

 

Historia polskiego paszportu

Historia polskiego paszportu odzwierciedla burzliwe dzieje naszego kraju:

  • II Rzeczpospolita (1918-1939) - po odzyskaniu niepodległości, polskie władze zaczęły wydawać własne paszporty. Były one drukowane w różnych wersjach i na różnej jakości papierze, jednak spełniały już międzynarodowe standardy,
  • Polska Ludowa (PRL) - paszporty były trudne do zdobycia i pełniły funkcję narzędzia kontroli obywateli. Nie były one prawem, lecz przywilejem,
  • po 1989 roku - po upadku komunizmu paszport stał się prawem każdego obywatela i przestał być dokumentem cenzurowanym. Polska stopniowo wprowadzała kolejne unowocześnienia, aż do dzisiejszego paszportu biometrycznego.

Jak widzisz, paszport ewoluował od prostego listu polecającego do bardzo zaawansowanego, cyfrowego dokumentu, który dziś chroni nasze granice i tożsamość.

 

Dane paszportowe

Paszport zawiera Twoje najważniejsze dane, które pozwalają na jednoznaczną identyfikację. W jego środku znajdziesz:

  • dane tradycyjne:    
    • imię i nazwisko
    • data i miejsce urodzenia
    • obywatelstwo, płeć, zdjęcie, podpis
    • data wydania i data ważności
    • seria i numer paszportu, numer PESEL
    • nazwa urzędu, który go wydał
  • dane biometryczne:
    • wizerunek twarzy i odciski palców (dla osób powyżej 12 roku życia). Te dane są zapisane w elektronicznym mikroprocesorze w paszporcie.

Dane te znacznie zwiększają bezpieczeństwo dokumentu i utrudniają jego podrobienie.

A teraz przejdźmy do różnych rodzajów paszportów. To całkiem ciekawe, bo okazuje się, że paszport paszportowi nierówny!

 

Rodzaje paszportów i ich ważność

W Polsce mamy kilka typów paszportów, a każdy z nich służy do czegoś innego:
1. standardowy paszport to ten, który ma większość z nas i którego używasz w podróży:

  • jest to paszport w formie książeczki z danymi biometrycznymi
  • jego ważność określona jest na 10 lat dla osób, które mają ukończone 12 lat. Jeśli masz mniej niż 12 lat, dostaniesz paszport ważny na 5 lat,

2. paszport tymczasowy to opcja na awaryjne sytuacje, wersja "na szybko" i bez danych biometrycznych:

  • jest wydawany, gdy pilnie potrzebujesz paszportu, na przykład na nagły wyjazd
  • jego ważność określona jest na maksymalnie 365 dni (czyli jeden rok)
  • nie ma w nim danych biometrycznych co oznacza, że nie skorzystasz z automatycznych bramek na lotniskach i zawsze musisz przejść kontrolę u urzędnika,

3. paszport dyplomatyczny i służbowy to paszporty dla konkretnych grup osób, które wyjeżdżają w celach służbowych w imieniu państwa (np. dyplomatów):

  • są to dokumenty wydawane bezpłatne i mają inną funkcję niż standardowy paszport – ułatwiają podróże w ramach pełnionych obowiązków.

 

Znaczenie paszportów

Paszport w podróży

Paszport to Twoja przepustka na świat! To jego najpopularniejsze zastosowanie. Jest najważniejszym dokumentem, który uprawnia Cię do przekraczania granic państwowych, potwierdzając Twoją tożsamość i obywatelstwo. Jego rola i znaczenie zależą od tego, gdzie się wybierasz.

1. Podróże w obrębie Unii Europejskiej (UE) i strefy Schengen

  • zasada ogólna - do większości krajów UE i do wszystkich krajów strefy Schengen (np. Niemcy, Francja, Hiszpania) wystarczy Ci dowód osobisty. W obrębie strefy Schengen kontrole graniczne zostały zniesione, co oznacza, że zazwyczaj nie musisz okazywać dokumentów;
  • wyjątki - są jednak kraje, które należą do UE, ale nie są w strefie Schengen (np. Bułgaria, Cypr, Irlandia, Rumunia). Tam przy wjeździe musisz okazać ważny paszport lub dowód osobisty;
  • tymczasowe kontrole - nawet w strefie Schengen kraje mogą przywrócić tymczasowe kontrole graniczne w nagłych sytuacjach (np. zagrożenie terrorystyczne), więc zawsze miej przy sobie ważny dokument tożsamości.

2. Podróże poza Unię Europejską i strefę Schengen

  • paszport jest obowiązkowy - do większości krajów poza Europą oraz do niektórych krajów europejskich (jak Wielka Brytania, Rosja, Białoruś, Ukraina, Turcja) potrzebujesz wyłącznie paszportu. Dowód osobisty nie będzie tam wystarczający;
  • wiza - paszport jest też dokumentem, do którego wkleja się wizę – specjalne, dodatkowe zezwolenie na wjazd i pobyt w danym kraju. Wiele krajów (jak Rosja czy Białoruś) wymaga od Polaków posiadania takiej wizy dlatego musisz go mieć, aby móc się o nią ubiegać;
  • obowiązuje zasada 6 miesięcy - to bardzo ważna zasada! Co oznacza, że wiele państw wymaga, aby paszport był ważny przez co najmniej 6 miesięcy od daty planowanego wyjazdu z ich terytorium. Jeśli Twój paszport traci ważność wcześniej, możesz zostać niewpuszczony do kraju, na pokład samolotu lub mieć problem na granicy.

Co zrobić, jeśli Twój paszport jest potrzebny, ale go nie masz?

Jeśli jesteś za granicą i potrzebujesz paszportu, ponieważ go zgubiłeś lub stracił ważność, możesz złożyć wniosek o nowy dokument.

  • Gdzie złożyć wniosek?: Wniosek o paszport można złożyć w dowolnym punkcie paszportowym w Polsce lub u konsula za granicą. Nie ma znaczenia, gdzie jesteś zameldowany.
  • Jakie dokumenty są potrzebne?: Do wniosku musisz dołączyć zdjęcie, dowód opłaty, a także Twój dotychczasowy paszport (jeśli go masz) lub dowód osobisty.
  • Paszport tymczasowy: W nagłych sytuacjach (np. kradzież dokumentów, pilny wyjazd na pogrzeb) konsul może wydać Ci paszport tymczasowy. Ma on krótki okres ważności (maksymalnie 365 dni), ale pozwala na powrót do kraju lub kontynuację podróży.
  • Zgubienie/kradzież: W przypadku utraty dokumentu za granicą, jak najszybciej skontaktuj się z polskim konsulatem. Urzędnik unieważni Twój stary paszport i pomoże Ci w procedurze wydania nowego.

Paszport jest absolutnie niezbędny do podróży poza strefę Schengen. Nawet w Europie, gdzie często wystarczy dowód osobisty, paszport stanowi dodatkowe zabezpieczenie i jest dowodem o wyższej wiarygodności. Pamiętaj jednak o zasadzie 6 miesięcy ważności paszportu, ponieważ jej przeoczenie może zniweczyć Twoje plany podróżne. Jeśli zgubisz paszport za granicą, zawsze możesz liczyć na pomoc polskiego konsulatu.

Ale jest jeszcze inna, bardzo ważna rola paszportu, o której chcę teraz wspomnieć – jego rola w świecie finansów i księgowości. To jest bardzo ciekawe i może zaskakujące, że paszport jest tak ważny poza podróżami.

 

Paszport w finansach, biznesie i księgowości

Paszport jest również niezbędnym narzędziem w walce z przestępstwami finansowymi jak oszustwa i pranie pieniędzy. Zapewne spotkałaś się z sytuacją, gdy bank lub biuro rachunkowe prosiło Cię o dowód osobisty lub paszport. Dlaczego to robią? Banki, biura rachunkowe i inne instytucje finansowe mają obowiązek wiedzieć, kim są ich klienci, aby zapobiegać przestępstwom. Muszą weryfikować tożsamość swoich klientów zgodnie z procedurami AML/KYC (przeciwdziałanie praniu pieniędzy i poznanie klienta). Dzięki swoim zabezpieczeniom paszport jest idealnym dokumentem do tego celu, zwłaszcza w przypadku klientów zagranicznych. Chodzi o to, żeby banki i inne instytucje finansowe wiedziały, kim są ich klienci, i mogły sprawdzić, czy pieniądze, które wpłacają, nie pochodzą z nielegalnych źródeł, np. z przestępstwa. Paszport jest jednym z najważniejszych dokumentów, który pozwala to zweryfikować. Chodzi tutaj o procedury AML/KYC, które oznaczają przeciwdziałanie praniu pieniędzy (AML - Anti-Money Laundering) oraz poznanie swojego klienta (KYC - Know Your Customer).

 

Ważne!
Paszport to nie tylko dokument do przekraczania granic, ale też bardzo ważne narzędzie w walce z przestępczością finansową.

 

Paszport, Twoje dane a RODO

Zapewne słyszałaś już o RODO (lub GDPR, jak mówią za granicą). To taki zbiór przepisów, które chronią Twoje dane osobowe. Paszport jest pełen takich danych, dlatego RODO jest dla niego bardzo ważne.

Paszport a Twoja prywatność

Dane z paszportu są chronione przez przepisy RODO! Paszport to nie tylko Twoje imię i nazwisko, ale też bardzo wrażliwe dane, takie jak odciski palców i wizerunek twarzy. Te dane nazywamy biometrycznymi. Firmy, które je przetwarzają, muszą:

  • przechowywać je tylko tak długo, jak jest to konieczne, np. przez 5 lat w przypadku danych księgowych,
  • zapewnić ich bezpieczeństwo,
  • usuwać je, gdy upłynie okres przechowywania,
  • dane biometryczne z paszportu mogą być przetwarzane tylko w wyjątkowych sytuacjach, z Twoją wyraźną zgodą.

 

RODO ma jasne zasady

Przetwarzanie czyli używanie tych wrażliwych danych, jest co do zasady zabronione. Firmy mogą to robić tylko w wyjątkowych sytuacjach, na przykład, gdy wyraźnie się na to zgodzisz.

Dlaczego to jest ważne?
Dzięki temu masz pewność, że Twoje odciski palców czy wizerunek twarzy nie będą przechowywane przez byle kogo "na zapas" i używane bez Twojej wiedzy.

 

Ciekawostka
odciski palców są przechowywane w bazie danych tylko na czas produkcji paszportu. To pokazuje, że państwo bardzo dba o Twoją prywatność.

 

Biura rachunkowe i inne firmy

Biura rachunkowe, banki czy inne firmy, które przechowują kopię Twojego paszportu, muszą przestrzegać RODO. Działają tutaj takie zapisy:

  • zasada "minimalizacji danych" - mogą zbierać i przetwarzać tylko te dane, które są im absolutnie potrzebne do wykonania usługi, np. do rozliczenia podatków,
  • polityka bezpieczeństwa - firma musi mieć specjalne procedury, które opisują, jak chroni Twoje dane. Ma też obowiązek zgłosić każde naruszenie bezpieczeństwa (np. wyciek danych) w ciągu 72 godzin,
  • okres przechowywania - dane z paszportu nie mogą być przechowywane w nieskończoność. Trzeba je usunąć, kiedy przestają być potrzebne.

 

Kiedy i na jak długo można przechowywać dane z paszportu?

To zależy od celu. Oto kilka przykładów:

Rodzaj danych

Cel przetwarzania

Okres przechowywania

Dane klienta

rozliczenia finansowe i księgowe

zwykle 5 lat po zakończeniu współpracy

Dane pracownika

legalne zatrudnienie (np. cudzoziemca)

zazwyczaj 10 lat po ustaniu zatrudnienia (lub do 50 lat w wyjątkowych przypadkach)

Dane biometryczne

weryfikacja tożsamości

tylko na czas potrzebny do weryfikacji, nie do stałego przechowywania bez wyraźnej podstawy prawnej.

To bardzo ważne, żeby wiedzieć, że każda firma musi mieć taką politykę przechowywania danych. Dane z paszportu są chronione przez kilka różnych przepisów naraz: RODO, ustawę AML i prawo pracy dlatego firmy muszą bardzo uważać, żeby nie złamać żadnego z tych przepisów.

 

Paszport w codziennym życiu

W Polsce dowód osobisty jest wystarczający do załatwiania codziennych spraw. Jednak posiadanie paszportu może Ci się przydać w kilku sytuacjach:

  • dokument zapasowy - jeśli zgubisz dowód osobisty, możesz użyć paszportu do potwierdzenia swojej tożsamości w banku, urzędzie czy podczas lotu krajowego,
  • dla cudzoziemców w Polsce - paszport jest podstawowym dokumentem tożsamości dla cudzoziemców, potrzebnym do legalnego pobytu, pracy czy otwarcia konta bankowego,
  • wysoka wiarygodność - w sytuacjach wymagających dużej pewności co do tożsamości, na przykład u notariusza, paszport może być preferowanym dokumentem ze względu na swoje zabezpieczenia.

Pojęcie "paszportu" jest używane również w innych dziedzinach, choć w nieco innej formie, np.:

  • paszport dla zwierząt, który umożliwia podróżowanie z psem, kotem lub fretką po Unii Europejskiej. Zawiera dane o właścicielu, numer mikroczipa i informacje o szczepieniach, zwłaszcza przeciwko wściekliźnie oraz
  • paszporty techniczne, gdzie w biznesie paszporty techniczne to dokumenty, które opisują specyfikację i historię maszyn czy urządzeń.

 

Paszporty dla zwierząt domowych

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że zwierzęta też mogą mieć swoje paszporty! Oczywiście, taki dokument działa inaczej niż ten dla ludzi, ale ma podobny cel – umożliwia przekraczanie granic.

  • Paszport dla psa, kota, lub fretki - jest to oficjalny dokument, który pozwala na podróżowanie ze zwierzakiem po krajach Unii Europejskiej.
  • Co zawiera? Znajdziesz w nim najważniejsze informacje o zwierzęciu i jego zdrowiu, w tym:
    • dane właściciela,
    • numer mikroczipa (to obowiązkowe! Zwierzę musi mieć wszczepiony mikroczip),
    • daty szczepień, zwłaszcza przeciwko wściekliźnie. Bez aktualnego szczepienia nie ma mowy o podróży.
  • Gdzie go dostać? Taki paszport wystawia uprawniony lekarz weterynarii.

 

Ważne!

To, że Twój pupil ma paszport, nie oznacza, że może podróżować do każdego kraju. Wymogi, np. dotyczące kwarantanny, mogą się różnić w zależności od państwa.

 

Paszporty dla firm i produktów

Pojęcie „paszportu” jest używane także w biznesie, choć w bardziej przenośnym znaczeniu. Chodzi o dokumenty, które pozwalają na identyfikację, ale nie osób, a na przykład produktów.

Paszport techniczny/produkcyjny - to dokument, który opisuje specyfikację i historię danego urządzenia, np. maszyny przemysłowej. Zawiera ważne informacje, takie jak:

    • dane producenta,
    • datę produkcji,
    • wykonane przeglądy i naprawy,
    • numer seryjny, dzięki któremu można łatwo zidentyfikować dany egzemplarz.

„Paszport” cyfrowy produktu - wiele firm pracuje nad tym, aby każdy produkt, który kupujemy, miał swój „cyfrowy paszport”. Możesz sobie wyobrazić, że skanujesz kod na metce ubrania i od razu widzisz:

    • gdzie i z czego zostało wyprodukowane,
    • jaki jest jego ślad węglowy,
    • czy materiały pochodzą z recyklingu.

To wszystko ma pomóc w byciu bardziej świadomym konsumentem i weryfikować autentyczność produktów.

 

Proces wydawania paszportów

Proces wydawania paszportów ewoluuje. Podlegał zmianom na przestrzeni lat. Dziś tworzy kolejną, ciekawą kwestię, bowiem pojawiły się pewne nowości, które mają ułatwić nam życie. Takim ułatwieniem jest:

  • składanie wniosku - teraz urzędnik może złożyć wniosek za Ciebie elektronicznie. To przyspiesza cały proces;
  • obowiązywanie paszportu - paszport 10-letni jest wydawany już osobom od 12 roku życia. Wcześniej granica wieku była inna, co jest dobrą zmianą dla rodziców i ich starszych dzieci;
  • utrata paszportu - jeśli zgubisz paszport, możesz to teraz zgłosić elektronicznie. To natychmiast unieważnia dokument i chroni Cię przed jego użyciem przez kogoś innego.

To bardzo ciekawe, że państwo coraz bardziej stawia na cyfryzację, ponieważ nowoczesne technologie pomagają chronić nasze dane. Nowe przepisy ułatwiły również wiele spraw. Dziś wniosek o paszport może za Ciebie złożyć urzędnik elektronicznie, a zgubienie dokumentu możesz zgłosić online, co natychmiast go unieważni.

 

Uzyskanie paszportu w Polsce

Proces uzyskania paszportu jest dość prosty. Postępując według poniższych kroków, bez problemu złożysz wniosek o ten dokument:

1. Przygotuj niezbędne dokumenty

  1. Wniosek o wydanie paszportu - wypełnij go w punkcie paszportowym. Co istotne, obecnie nie musisz już robić tego w domu. Urzędnik wprowadzi Twoje dane do systemu, a Ty tylko sprawdzisz i podpiszesz wniosek elektronicznym podpisem na specjalnym urządzeniu.
  2. Jedna kolorowa fotografia paszportowa - zdjęcie musi być aktualne i spełniać odpowiednie wymogi. Najlepiej udaj się do fotografa, który specjalizuje się w tego typu zdjęciach, ponieważ będzie wiedział, jakie kryteria musi spełnić fotografia paszportowa.
  3. Dowód opłaty za paszport - potwierdzenie zapłaty wniesionej na konto danego urzędu wojewódzkiego.
  4. Dotychczasowy paszport lub dowód osobisty - zabierz go ze sobą, aby urzędnik mógł potwierdzić Twoją tożsamość.

2. Znajdź punkt paszportowy

Wniosek o paszport możesz złożyć w dowolnym punkcie paszportowym na terenie całej Polski, niezależnie od tego, gdzie mieszkasz. Takie punkty znajdują się zazwyczaj w urzędach wojewódzkich lub w większych miastach. Zawsze możesz sprawdzić w Internecie, gdzie jest najbliższy punkt paszportowy.

3. Złóż wniosek

  1. Udaj się do wybranego punktu paszportowego i poczekaj na swoją kolej.
  2. Urzędnik poprosi Cię o dokumenty.
  3. Zrobi Ci zdjęcie, jeśli go nie masz, i pobierze odciski palców (dotyczy osób, które ukończyły 12 lat).
  4. Zostaniesz poproszony o podpisanie wniosku.

4. Odbierz paszport

Paszport musisz odebrać osobiście w tym samym punkcie paszportowym, w którym składałeś wniosek. Przy odbiorze dokumentu musisz okazać dotychczasowy paszport, aby został on unieważniony.

Inne ważne informacje

  1. Opłata za paszport - standardowa opłata to 140 zł. Istnieją jednak zniżki dla uczniów, studentów, emerytów i rencistów, które obniżają opłatę do 70 zł. Możliwe jest też uzyskanie zniżek na Kartę Dużej Rodziny.
  2. Czas oczekiwania - na paszport czeka się zazwyczaj około 30 dni.
  3. Paszport dla dziecka - w przypadku dzieci, wniosek o paszport składają oboje rodzice. Dziecko musi być obecne w punkcie paszportowym, jeśli ma ukończone 5 lat.

 

Uzyskanie paszportu za granicą

Uzyskanie polskiego paszportu za granicą jest możliwe i odbywa się za pośrednictwem polskiego konsulatu. Poniżej znajdziesz szczegółową instrukcję, jak to zrobić.

1. Przygotuj niezbędne dokumenty

  1. Wniosek o paszport - wypełnisz go w konsulacie. Obecnie w wielu urzędach konsularnych urzędnik wprowadzi Twoje dane do systemu, a Ty złożysz podpis elektronicznie.
  2. Jedna aktualna, kolorowa fotografia paszportowa - zdjęcie powinno być zrobione nie wcześniej niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku i musi spełniać oficjalne kryteria.
  3. Dowód wniesienia opłaty za paszport - opłata za wydanie paszportu w konsulacie jest zazwyczaj wyższa niż w Polsce i jest przeliczana na lokalną walutę.
  4. Twój dotychczasowy paszport lub dowód osobisty - będziesz potrzebować go do potwierdzenia tożsamości. Jeśli nie posiadasz żadnego z tych dokumentów, konsul może wymagać od Ciebie innych dowodów tożsamości.
  5. Jeśli zmieniono Twoje nazwisko po ślubie za granicą - będziesz musiał dostarczyć skrócony lub zupełny odpis polskiego aktu małżeństwa.

2. Umów się na wizytę w konsulacie

  1. Wniosek o wydanie paszportu za granicą możesz złożyć w dowolnym polskim urzędzie konsularnym.
  2. Większość konsulatów wymaga wcześniejszego umówienia wizyty za pośrednictwem internetowego systemu e-konsulat. Pamiętaj, aby zrobić to z odpowiednim wyprzedzeniem, ponieważ terminy mogą być szybko rezerwowane.
  3. W niektórych urzędach istnieje możliwość złożenia wniosku bez rezerwacji, ale musisz liczyć się z kolejką.

3. Złóż wniosek w konsulacie

  1. Podczas wizyty urzędnik sprawdzi Twoje dokumenty, pobierze odciski palców (jeśli masz ukończone 12 lat) oraz Twoje dane do wniosku.
  2. Upewnij się, że wszystkie dane są poprawne, a następnie podpisz wniosek.

4. Odbierz paszport

  1. Paszport należy odebrać osobiście w tym samym konsulacie, w którym składałeś wniosek.
  2. Przy odbiorze musisz mieć ze sobą swój dotychczasowy paszport, aby został on unieważniony.

5. Ile to kosztuje i ile trwa?

  1. Opłata - ceny za paszport za granicą są wyższe niż w Polsce i zależą od kursu walut.
  2. Czas oczekiwania - czas oczekiwania na wydanie paszportu za granicą wynosi około 30 dni.
  3. Paszport tymczasowy - w nagłych i uzasadnionych przypadkach (np. nagła choroba, kradzież paszportu, pilny powrót do kraju) konsul może wydać paszport tymczasowy. Dokument ten ma krótszy okres ważności, ale jest wydawany zazwyczaj "od ręki".

Uzyskanie paszportu za granicą jest więc procesem podobnym do tego w Polsce, ale z dodatkowym etapem w postaci wizyty w konsulacie.

 

Utrata paszportu

Jeśli zgubisz paszport, musisz działać szybko, aby uchronić się przed kradzieżą tożsamości i jak najszybciej odzyskać możliwość podróżowania. Poniżej znajdziesz instrukcje, co należy zrobić w zależności od tego, gdzie się znajdujesz.

Zgłoszenie utraty paszportu w Polsce

  • zgłoś sprawę w urzędzie - udaj się do dowolnego punktu paszportowego, a jeśli w Twojej okolicy go nie ma, możesz zgłosić to w urzędzie wojewódzkim lub konsulacie. Poinformuj urzędnika o utracie dokumentu i wypełnij odpowiedni wniosek. Pamiętaj, że zgłoszenie utraty paszportu jest bezzwrotne, co oznacza, że nawet jeśli go odnajdziesz, nie będziesz mógł już go używać,
  • zgłoś utratę na policji - chociaż nie jest to wymagane do unieważnienia dokumentu, zgłoszenie kradzieży na policji może być przydatne, zwłaszcza jeśli paszport został skradziony razem z innymi rzeczami,
  • wniosek o nowy paszport - po zgłoszeniu utraty możesz od razu złożyć wniosek o wydanie nowego paszportu. Będziesz musiał dostarczyć zdjęcie, uiścić opłatę i, jeśli posiadasz, dowód osobisty.

Zgłoszenie utraty paszportu za granicą

Jeśli Twój paszport zaginie, zostanie zniszczony lub skradziony, musisz działać szybko. To jest znacznie bardziej złożona sytuacja, ale i tutaj istnieje ustalona procedura:
1. zgłoś utratę w polskim konsulacie. To najważniejszy krok. Udaj się do najbliższej polskiej placówki konsularnej i zgłoś utratę dokumentu. Możesz to zrobić osobiście, bez umawiania się na wizytę. Z dniem zgłoszenia paszport zostanie natychmiast unieważniony, co uniemożliwi użycie go przez inne osoby. Pamiętaj, że tego unieważnienia nie można cofnąć, nawet jeśli odnajdziesz dokument;
2. zgłoś kradzież na lokalnej policji. Jeśli podejrzewasz, że paszport został ukradziony, zgłoś to na policji. Otrzymasz zaświadczenie potwierdzające zgłoszenie, które może być pomocne przy załatwianiu formalności w konsulacie oraz w kontakcie z ubezpieczycielem;
3. złóż wniosek o paszport tymczasowy. Po zgłoszeniu utraty konsul może wydać Ci paszport tymczasowy. Jest to dokument na krótki okres, wydawany "od ręki", który pozwoli Ci wrócić do Polski lub kontynuować podróż, jeśli jest to konieczne. Aby go uzyskać:

  • potrzebujesz zazwyczaj jednego aktualnego, kolorowego zdjęcia oraz potwierdzenia tożsamości (np. kopii utraconego paszportu, dowodu osobistego, jeśli go posiadasz, lub innych dokumentów),
  • będziesz musiał również uiścić odpowiednią opłatę,
  • paszport tymczasowy jest wydawany bez danych biometrycznych, więc nie skorzystasz z automatycznych bramek na lotnisku;

4. zastrzeż dokument w banku. Jeśli obawiasz się, że ktoś wykorzysta Twoje dane do wyłudzenia kredytu, zgłoś utratę dokumentu w swoim banku. Wiele banków umożliwia zastrzeżenie dokumentów telefonicznie, a ponadto możesz skorzystać z systemu Dokumenty Zastrzeżone Związku Banków Polskich. Jeśli masz konto w Biurze Informacji Kredytowej (BIK), możesz zrobić to online, z dowolnego miejsca na świecie.

 

Unieważnienie paszportu

Unieważnienie zgubionego lub skradzionego paszportu jest podstawą. Robi się to w Twoim imieniu, aby nikt inny nie mógł się nim posłużyć. Unieważnienie jest natychmiastowe, gdy zgłosisz jego utratę w odpowiednim urzędzie. Unieważniony dokument jest automatycznie wpisywany do Rejestru Dokumentów Paszportowych, co uniemożliwia jego użycie, nawet jeśli go odzyskasz.

 

Ważne!

Jeśli zgubisz paszport, Twoim pierwszym krokiem powinno być zgłoszenie tego faktu w odpowiednim urzędzie. W Polsce będzie to punkt paszportowy, a za granicą - polski konsulat. Zgłoszenie to prowadzi do unieważnienia dokumentu i jest niezbędne, abyś mógł złożyć wniosek o nowy.

 

Jak odzyskać paszport po powrocie?

Po powrocie do Polski, aby uzyskać nowy paszport, musisz złożyć wniosek w dowolnym punkcie paszportowym. Niezbędne będą:

  • zdjęcie,
  • potwierdzenie opłaty,
  • ewentualnie inny dokument tożsamości, jeśli go posiadasz.

 

Ważne!
Pamiętaj, że zgłoszenie utraty paszportu za granicą to konieczność, która chroni Cię przed przykrymi konsekwencjami. Działając szybko, możesz zminimalizować ryzyko i sprawnie załatwić wszystkie formalności.

 

Pozostałe informacje

Kiedy paszport jest potrzebny?

Paszport to dokument, który ma różne zastosowania w zależności od miejsca.

W Polsce paszport nie jest obowiązkowy, bowiem do załatwienia codziennych spraw na terenie Polski wystarczy Ci dowód osobisty. To on jest podstawowym dokumentem potwierdzającym tożsamość. Za to paszport jest bardzo przydatny. Jest powszechnie akceptowany w bankach czy urzędach. Jest też świetnym i cennym dokumentem zapasowym, awaryjnym, na wypadek, gdybyś utracił, zniszczył lub zgubił dowód. Zastąpi go w banku, urzędzie czy podczas krajowego lotu.

Na świecie natomiast paszport ułatwia podróże. W strefie Schengen w większości krajów UE i strefy Schengen wystarczy Ci dowód osobisty. Natomiast podróże poza strefę Schengen do takich krajów jak na przykład Wielka Brytania, Rosja czy kraje poza Europą, tutaj musisz mieć już paszport, bowiem jest on obowiązkowy. Pamiętaj również o dodatkowym wymogu czyli o tym, że obowiązuje tutaj zasada 6 miesięcy. To oznacza, że paszport musi być ważny co najmniej 6 miesięcy od daty planowanego wyjazdu z wielu krajów. To bardzo ważne i często pomijane!

 

Ważne!
Nie ulegaj "złudzeniu Schengen" i nigdy nie zakładaj, że dowód osobisty wystarczy. To, że w krajach Unii nie zawsze musisz okazywać dokumentów, nie oznacza, że tak jest wszędzie. Zawsze sprawdzaj wymogi przed podróżą, to, czego potrzebujesz, zwłaszcza przed dalekimi podróżami, aby uniknąć problemów na granicy!

 

Czy warto go posiadać?

Posiadanie paszportu to nie tylko kwestia wygody, ale i bezpieczeństwa. Chociaż dowód osobisty wystarcza do załatwiania wielu spraw w Polsce i do podróży po Unii Europejskiej, paszport daje znacznie więcej możliwości i zabezpieczeń.

 

Po co go mieć?

Oto najważniejsze powody:

  1. Podróże bez ograniczeń - paszport jest niezbędny do podróży poza strefę Schengen. Nie pojedziesz bez niego do Wielkiej Brytanii, Turcji, Egiptu, USA czy Japonii. Jeśli lubisz podróżować, paszport to absolutna konieczność.
  2. Dokument awaryjny - posiadanie paszportu jest Twoją polisą ubezpieczeniową na wypadek utraty dowodu osobistego. Jeśli zgubisz dowód, paszport posłuży Ci jako pełnoprawny dokument tożsamości w banku, urzędzie czy na lotnisku. Dzięki temu unikniesz wielu problemów i będziesz mógł załatwić najważniejsze sprawy, zanim wyrobisz nowy dowód.
  3. Większe bezpieczeństwo - paszport jest uważany za dokument o wyższej wiarygodności niż dowód osobisty. Dzięki wbudowanym zabezpieczeniom, takim jak dane biometryczne (odciski palców i wizerunek twarzy), jest on znacznie trudniejszy do podrobienia. Właśnie dlatego paszport jest preferowany przez banki i inne instytucje finansowe, szczególnie podczas weryfikacji tożsamości klienta.
  4. Szybsze procedury - w niektórych sytuacjach, na przykład u notariusza, posiadanie paszportu może przyspieszyć i ułatwić proces weryfikacji tożsamości. Jest to szczególnie przydatne, jeśli często zmieniasz adres zamieszkania, ponieważ dane z paszportu są bardziej stałe niż te w dowodzie osobistym.

 

Rekomendacja

To fascynujące, jak bardzo pojęcie "paszportu" jest szerokie. Paszport jest dokumentem, który odgrywa coraz większą rolę w naszym życiu. Potwierdza Twoją tożsamość i obywatelstwo, umożliwia swobodne podróżowanie poza Europę, a także jest niezbędny w walce z przestępczością finansową. Paszporty to nie tylko dokumenty dla ludzi, ale ogólna koncepcja, która odnosi się do dokumentów tożsamości w szerokim tego słowa znaczeniu. Dotyczy to zarówno zwierząt domowych, jak i produktów czy maszyn. Wszystkie te "paszporty" mają wspólny cel – dostarczyć rzetelnych informacji, które są istotne w danym kontekście (w podróży, w biznesie, w weryfikacji autentyczności). Zrozumienie jego funkcji i związanych z nim zasad jest dziś niezbędne dla każdego, kto chce bezpiecznie podróżować i chronić swoje dane osobowe oraz mienie.

Zdecydowanie warto posiadać paszport, nawet jeśli nie planujesz podróży poza Unię Europejską. To dokument, który daje Ci elastyczność i poczucie bezpieczeństwa w wielu sytuacjach – zarówno tych podczas podróży, jak i tych w życiu codziennym.

 

W Naszych Social Mediach

 

okładka FIRMA - paszport
okładka FIRMA - paszport

Pieczątka firmowa w dobie cyfryzacji

Pieczątka firmowa w dobie cyfryzacji

Pieczątka firmowa w obecnych realiach biznesowych nadal budzi sporo wątpliwości. Rodzi pytania typu: czy trzeba ją mieć w firmie? od kiedy nie jest obowiązkowa? czy warto ją posiadać? czy tworzy prestiż firmy? Zastanawiasz się, czy Twoja firma w ogóle jej potrzebuje? Pieczątka firmowa w dobie cyfryzacji to bardzo dobre pytanie, bo choć kiedyś były absolutnym standardem, dziś ich rola jest zupełnie inna. Mimo wszystko mamy w tym zakresie nadal wiele niepewności. Przyjrzyjmy się zatem temu krok po kroku.

Rys historyczny

Fascynujące jest to, jak przedmioty, które wydają się dziś niemal archaiczne, mają za sobą tysiące lat ewolucji i bogatą historię. Pieczątka jest właśnie takim przykładem. Od symbolu władzy i autentyczności po praktyczne narzędzie biurowe – jej rola zmieniała się wraz z rozwojem cywilizacji.

Historia pieczęci, czy też pieczątki, jest nierozerwalnie związana z potrzebą identyfikacji, weryfikacji i zabezpieczenia informacji. Jej ewolucja to opowieść o zmieniających się społeczeństwach, technologiach i systemach prawnych.

Dawno, dawno temu, w starożytności, pieczęć była symbolem władzy, autentyczności i własności – odciskano ją w glinie, wosku, a nawet w szlachetnych kamieniach. W średniowieczu to właśnie pieczęć często gwarantowała ważność dokumentu, bo niewielu umiało pisać. W XIX i XX wieku, wraz z rozwojem biurokracji, pieczątki gumowe stały się powszechnym i obowiązkowym narzędziem każdej firmy, służącym do szybkiego umieszczania danych i potwierdzania dokumentów.

Jednak współczesność przyniosła zmianę. Od 1 stycznia 2017 roku w Polsce nie ma już prawnego obowiązku posiadania ani używania pieczątki firmowej. To znaczy, że każdy dokument – faktura, umowa, pismo do urzędu – jest w pełni ważny i legalny, jeśli tylko widnieje na nim podpis osoby uprawnionej. Urzędy również nie mogą od Ciebie wymagać dokumentu opieczętowanego. To dla Ciebie duża wygoda.

Ważne!

Żaden urząd: czy to urząd skarbowy, ZUS, czy urząd miasta, nie może wymagać od Ciebie dokumentu opieczętowanego. Jeśli się z tym spotkasz, możesz powołać się na obowiązujące przepisy.

Pieczątka przeszła długą drogę od symbolu władzy starożytnych władców, przez niezbywalny atrybut średniowiecznej administracji, po masowo produkowane narzędzie biurokratyczne. Dziś, w erze cyfrowej, staje się coraz częściej reliktem przeszłości w sferze prawnej, ale wciąż potrafi znaleźć swoje miejsce jako praktyczne wsparcie i element budowania wizerunku. Jej historia to piękny przykład na to, jak przedmioty codziennego użytku odzwierciedlają rozwój cywilizacji i zmieniające się potrzeby społeczne.

Pieczątka firmowa w dobie cyfryzacji

Pieczątka firmowa w dobie cyfryzacji

Obowiązek czy prestiż?

W dobie cyfryzacji i dynamicznych zmian w prawie, pytanie: czy są one w ogóle potrzebne? odpowiedź brzmi: prawnie nie, ale praktycznie – to zależy od Twoich potrzeb.

Jak już wspomniałam, w Polsce, od 1 stycznia 2017 roku, nie ma już prawnego obowiązku posiadania ani używania pieczątki firmowej. To istotna zmiana, która miała na celu uproszczenie formalności i cyfryzację procesów biznesowych. Oznacza to, że każdy dokument, umowa, faktura czy deklaracja jest w pełni ważna i wiążąca wyłącznie na podstawie podpisu osoby uprawnionej (czy to odręcznego, czy elektronicznego). Żaden urząd w Polsce nie może wymagać od Ciebie pieczątki. Ta zmiana daje Ci większą swobodę i mniej biurokracji. Nie musisz martwić się o zakup, przechowywanie, zgubienie czy aktualizację pieczątki. Skupiasz się na tym, co najważniejsze – rozwijaniu Twojego biznesu.

Choć pieczątka nie jest obowiązkowa, wciąż może być przydatnym narzędziem, a w niektórych sytuacjach nawet bardzo pomocnym, bowiem:

  • wzmacnia wizerunek i zaufanie - dla wielu ludzi, zwłaszcza tych przyzwyczajonych do tradycyjnych form biznesu, pieczątka na dokumencie nadal jest oznaką profesjonalizmu i rzetelności. Dodaje dokumentom "wagi" i może sprawiać wrażenie, że masz do czynienia z solidną, dobrze zorganizowaną firmą. To subtelny element, który może budować pozytywne wrażenie;

  • stanowi ułatwienie w kontaktach z niektórymi instytucjami - choć prawo się zmieniło, niektóre banki, placówki pocztowe czy urzędy (szczególnie te o bardziej tradycyjnych procedurach) nadal mogą oczekiwać lub preferować dokumenty opieczętowane. Posiadanie pieczątki może znacząco przyspieszyć załatwianie spraw, oszczędzając Twój czas i nerwy;

  • pozwala na szybkie nanoszenie danych - pieczątka firmowa to wygodny i efektywny sposób na szybkie umieszczenie wszystkich najważniejszych danych Twojej firmy (nazwa, adres, NIP) na wielu dokumentach. To oszczędność czasu i pewność, że dane są zawsze poprawne.

Mimo zalet, pieczątka to nie zawsze najlepsze rozwiązanie dla każdego, bowiem:

  • stanowi dodatkowy koszt i kłopot - choć zazwyczaj to niewielki wydatek, pieczątkę trzeba kupić, a potem o nią dbać i pilnować. Jeśli się zgubi, to kolejny kłopot i koszt;

  • stwarza konieczność aktualizacji - firmy się rozwijają i zmieniają. Każda zmiana adresu, nazwy czy danych kontaktowych oznacza konieczność zamówienia nowej pieczątki. Używanie nieaktualnej pieczątki może wprowadzić w błąd i działać na niekorzyść wizerunku;

  • wprowadza ograniczenia w cyfrowym świecie - w erze e-faktur, podpisów elektronicznych (np. Profil Zaufany) i elektronicznego obiegu dokumentów, fizyczna pieczątka staje się po prostu niepotrzebna. Coraz więcej procesów biznesowych odbywa się całkowicie online, gdzie pieczątka nie ma zastosowania;

  • daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa - to Twój podpis (lub podpis osoby uprawnionej) jest wiążący prawnie, a nie pieczątka. Pieczątkę łatwo podrobić, więc nie stanowi ona głównego zabezpieczenia dokumentu.

Mimo braku obowiązku, pieczątki są wciąż powszechne w firmach. Wynika to z przyzwyczajenia, wewnętrznych procedur niektórych instytucji oraz z ich praktycznej użyteczności w pewnych obszarach. W obiegu są różne rodzaje pieczątek: firmowe, księgowe, biurowe, specjalistyczne, inne.

Pieczątki specjalistyczne

Mimo że prawo nie narzuca już obowiązku używania pieczątek firmowych, w praktyce w księgowości i rachunkowości wciąż odgrywają one pewną rolę. Nie są niezbędne do ważności dokumentów, ale mogą być przydatne w konkretnych sytuacjach. Tutaj, poza standardową pieczątką firmową, używa się często pieczątek funkcyjnych. Nie są obowiązkowe, ale bardzo praktyczne i wygodne.

Oto kilka przykładów takich specjalistycznych pieczątek:

  • pieczątka firmowa (identyfikacyjna) to najbardziej podstawowy typ, zawierający dane identyfikacyjne firmy, np.: pełną nazwę firmy, adres siedziby, NIP, a często także numer telefonu, e-mail czy adres strony internetowej. Jest używana do stemplowania faktur kosztowych, umów, dokumentów bankowych, pism do urzędów czy ogólnej korespondencji. W dobie elektronicznego obiegu dokumentów (e-faktury, podpisy elektroniczne) fizyczna pieczątka jest praktycznie zbędna.

  • pieczątka księgowa (funkcyjna / dekretacyjna) to pieczątka z predefiniowanymi polami do opisywania dokumentów przed księgowaniem. Jej głównym celem jest usprawnienie i ustandaryzowanie procesu obiegu dokumentów oraz ich przygotowania do księgowania. Choć nie są obowiązkowe prawnie, są bardzo wartościowym narzędziem a ich zastosowanie wynika z logiki i potrzeby organizacji pracy w działach księgowości i biurach rachunkowych. Dekretówki mogą mieć różną konfigurację, dostosowaną do specyfiki firmy i jej procedur. Typowe pola to:

        • Data wpływu: ........................

        • Numer dowodu księgowego: ........................

        • Sprawdzono pod względem merytorycznym: data: .................. podpis: ..................

        • Sprawdzono pod względem formalno-rachunkowym: data: .................. podpis: ..................

        • Zatwierdzono do wypłaty/księgowania: data: .................. podpis: ..................

        • Dekretacja:

            • Konto Wn: ........................

            • Konto Ma: ........................

            • Kwota: ........................

            • Opis: ........................

            • Data księgowania: ........................

            • Księgował: ........................

Niektóre dekretówki mogą zawierać dodatkowe pola, np. dotyczące centrum kosztów, projektu, czy numeru zamówienia. Ale ich użycie jest kwestią wyboru i wewnętrznej organizacji. Nie są obowiązkowe prawnie, ale mogą znacząco poprawić efektywność, przejrzystość i kontrolę nad procesami księgowymi, szczególnie w firmach, które wciąż w dużym stopniu opierają się na dokumentacji papierowej. W erze cyfrowej ich rola maleje na rzecz elektronicznych odpowiedników, ale w wielu miejscach wciąż są niezastąpione.

  • pieczątka imienna księgowego / biura rachunkowego używana przez osoby i podmioty uprawnione do autoryzacji dokumentów księgowych. Zawiera imię i nazwisko księgowego, nazwa biura rachunkowego, numer wpisu na listę doradców podatkowych (jeśli dotyczy), dane kontaktowe biura. Jest używana przez księgowych i doradców podatkowych do podpisywania deklaracji podatkowych, sprawozdań finansowych, zaświadczeń i innych dokumentów, gdzie wymagane jest potwierdzenie przez uprawnioną osobę/podmiot.

  • pieczątka "Za zgodność z oryginałem" to specyficzna pieczątka służąca do poświadczania wiarygodności kopii. Pieczątka "Za zgodność z oryginałem" (często też "Potwierdzam zgodność z oryginałem" lub podobne sformułowanie) służy do poświadczania, że kopia dokumentu jest wiernym odzwierciedleniem jego oryginału. Choć w dobie cyfryzacji i elektronicznego obiegu dokumentów jej rola nieco ewoluuje, wciąż jest bardzo często spotykana i przydatna. Standardowa pieczątka zazwyczaj zawiera:

            • Napis: "Za zgodność z oryginałem" (lub wariant)

            • Miejsce na datę

            • Miejsce na czytelny podpis osoby potwierdzającej

            • Opcjonalnie: imię i nazwisko osoby potwierdzającej

            • Opcjonalnie: nazwę stanowiska osoby potwierdzającej

            • Opcjonalnie: pieczątkę firmową (identyfikacyjną) obok, jeśli poświadcza osoba reprezentująca firmę.

Celem tej pieczątki jest nadanie kopii dokumentu mocy zbliżonej do oryginału w kontekście konkretnego celu, np. przedstawienia jej urzędowi. Zazwyczaj zgodność z oryginałem może poświadczyć:

    • Osoba, która widziała oryginał i ma uprawnienia do działania w imieniu podmiotu, dla którego kopia jest przygotowywana (np. pracownik firmy, który zajmuje się dokumentacją, księgowy, kierownik).

    • Notariusz – w przypadku, gdy wymagane jest poświadczenie o szczególnej mocy prawnej (tzw. odpis notarialny). Jest to najwyższy poziom poświadczenia.

    • Adwokat/radca prawny – mogą poświadczać kopie dokumentów na potrzeby prowadzonych spraw sądowych.

Pieczątka "Za zgodność z oryginałem" to praktyczne narzędzie, które wciąż ma swoje zastosowanie, zwłaszcza w kontaktach z tradycyjnymi instytucjami i w celu uporządkowania wewnętrznego obiegu dokumentów. Nie zawsze jednak jest ona wymagana, a w obliczu postępującej cyfryzacji jej rola staje się coraz bardziej specyficzna. Warto sprawdzić, czy dana instytucja lub odbiorca dokumentu faktycznie wymaga takiego poświadczenia, czy też wystarczy zwykła kopia lub dokument w formie cyfrowej.

Wizerunek firmy

Dawniej pieczątka była symbolem statusu i autorytetu. Współcześnie prawdziwy prestiż firmy buduje się na zupełnie innych fundamentach, przede wszystkim na:

  • jakości usług i produktów

  • profesjonalnej obsłudze klienta

  • innowacyjności i adaptacji do zmian

  • skutecznej komunikacji i marketingu

  • transparentności i etyce biznesowej

  • opiniach i rekomendacjach.

Owszem, estetyczna pieczątka może być małym, pozytywnym dopełnieniem wizerunku, szczególnie w kontaktach z klientami ceniącymi sobie klasyczne formy lub w branżach o silnie zakorzenionym formalizmie (np. budownictwo, prawo). Jednak sama pieczątka nie stworzy prestiżu – może jedynie subtelnie go wzmocnić, podkreślając dbałość o detale.

Ważne!

Pieczątka jest jak elegancka spinka do krawata – dopełnia stylizację, ale nie zrobi jej za Ciebie.

Rekomendacja

Decyzja o używaniu pieczątki zależy wyłącznie od Ciebie i specyfiki Twojej firmy. Jeśli często masz do czynienia z dokumentami papierowymi, tradycyjnymi kontrahentami lub instytucjami, które wciąż preferują pieczątki, jej posiadanie może znacząco ułatwić Ci życie. Jeśli natomiast Twoja firma działa głównie online, korzystasz z e-faktur i podpisów elektronicznych, a Twoi klienci są zorientowani na rozwiązania cyfrowe, pieczątka może okazać się zbędnym wydatkiem. To oznacza dla Ciebie wolność wyboru, mniej biurokracji i nowoczesność. W księgowości natomiast, nawet w cyfrowej erze, pieczątki funkcyjne (dekretówki) mogą poprawić organizację i kontrolę nad dokumentami papierowymi.

Ważne!

Najważniejsza jest poprawność i kompletność danych na każdym dokumencie oraz jego zgodność z przepisami, a nie obecność pieczątki. 

Zastanów się zatem nad swoją branżą, profilem klientów i codziennymi operacjami. Być może potrzebujesz jej, by raz na jakiś czas załatwić coś w banku czy na poczcie, ale na co dzień jej nie używasz. Wtedy warto ją mieć, ale bez traktowania jej jako podstawowego elementu tożsamości firmy. Zawsze warto ocenić, czy korzyści płynące z użycia pieczątek przewyższają związane z nimi wady w kontekście Twojej działalności.

W Naszych Social Mediach


Renta wdowia w 2025 roku

Renta wdowia w 2025 roku

Renta wdowia – co to takiego?

Nowa renta wdowia to w rzeczywistości niezupełnie nowe świadczenie, ale zmiana w przepisach, która pozwala na bardziej elastyczne i często korzystniejsze łączenie dwóch istniejących już świadczeń. Do tej pory wdowa lub wdowiec musieli wybrać, czy chcą pobierać własną emeryturę, czy rentę rodzinną po zmarłym małżonku, w zależności od tego, która była wyższa. Nowe przepisy pozwalają na połączenie obu tych świadczeń.

 

Geneza i cel renty wdowiej

Pomysł na taką zmianę pojawił się kilka lat temu jako obywatelski projekt ustawy. Inicjatywa ta miała na celu wsparcie finansowe seniorów po śmierci współmałżonka. Głównym założeniem było to, że osoba owdowiała, często w starszym wieku, jest w trudniejszej sytuacji materialnej i powinna mieć prawo do większej części świadczeń, na które wspólnie pracowała para. Początkowo projekt zakładał pobieranie 100% jednego świadczenia i 50% drugiego, jednak ostatecznie przyjęte przepisy są nieco inne.

 

Renta wdowia to nowa zasada, która pozwala na elastyczne łączenie Twojej emerytury z rentą rodzinną po zmarłym małżonku, co ma na celu poprawę Twojej sytuacji finansowej po jego stracie.

Renta wdowia w 2025 roku
Renta wdowia w 2025 roku

 

Nowe zasady łączenia renty rodzinnej z innymi świadczeniami od 2025 roku

Od 1 lipca 2025 roku, jeśli jesteś wdową lub wdowcem i masz prawo do renty rodzinnej oraz własnego świadczenia (np. emerytury), możesz skorzystać z nowych, korzystniejszych zasad wypłaty świadczeń. Nie musisz już rezygnować z własnej emerytury na rzecz renty rodzinnej bowiem będziesz mógł połączyć te dwie wypłaty. Oznacza to, że nie musisz wybierać tylko jednego świadczenia – ZUS wypłaci Ci oba świadczenia jednocześnie, ale w różnych proporcjach. To nowa opcja, która ma dać większą elastyczność i często wyższe łączne świadczenie.

 

Jakie świadczenia możesz łączyć?

Jeśli jesteś wdową lub wdowcem i masz prawo do renty rodzinnej, możesz ją łączyć z własnym świadczeniem, takim jak:

  • emerytura (z ZUS, KRUS, wojskowa, policyjna),
  • emerytura pomostowa,
  • nauczycielskie świadczenie kompensacyjne,
  • renta z tytułu niezdolności do pracy (z ZUS, KRUS, wojskowa, policyjna),
  • świadczenie lub zasiłek przedemerytalny.

 

Jeśli masz prawo do:

  • specjalnej emerytury lub renty przyznanej przez Prezesa Rady Ministrów,
  • świadczenia honorowego przyznanego w związku z ukończeniem 100 lat,

ZUS również może ustalić Ci wypłatę tych świadczeń łącznie.

 

Jeśli jesteś wdową lub wdowcem i masz prawo do świadczenia pieniężnego z ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia, to ZUS także może ustalić  Ci zasady jego łącznej wypłaty z innym świadczeniem.

 

Ważne!

Własne świadczenia to: emerytury, emerytury rolnicze, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowe, emerytury policyjne, zasiłki przedemerytalne, świadczenia przedemerytalne, emerytury pomostowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowe, renty rolnicze z tytułu niezdolności do pracy, renty rolnicze szkoleniowe, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowa renta inwalidzka albo policyjna renta inwalidzka.

Przez rentę rodzinną należy rozumieć nie tylko tę, którą wypłaca ZUS, ale również rentę rodzinną wypłacaną przez inne organy emerytalno-rentowe, tj. rentę rodzinną dla rolników, a także wojskową rentę rodzinną oraz policyjną rentę rodzinną. 

 

Nowe zasady wypłaty – co możesz wybrać?

Jak już wcześniej mówiłam, możesz połączyć oba świadczenia, wybierając jeden z dwóch wariantów:

  • wariant 1: dostaniesz 100% swojej renty rodzinnej oraz 15% swojego własnego świadczenia,
  • wariant 2: dostaniesz 100% swojej własnej emerytury oraz 15% renty rodzinnej.

 

Ważne!

Od 1 stycznia 2027 r. dodatek ten wzrośnie z 15% do 25% drugiego świadczenia, co oznacza jeszcze wyższą łączną kwotę.

 

Przykład

Jeśli Twoja renta rodzinna wynosi 2500 zł, a Twoja emerytura 2000 zł to:

 

Wariant 1 Wariant 2
2500 zł (100% renty) + 300 zł (15% emerytury) = 2800 zł 2000 zł (100% emerytury) + 375 zł (15% renty) = 2375 zł

 

Wybierając opcję 1, dostaniesz 2500 zł + 300 zł = 2800 zł natomiast wybierając opcję 2, dostaniesz 2000 zł + 375 zł = 2375 zł.

Zatem w tym przykładzie bardziej opłacalne jest wybranie opcji 1. ZUS pomoże Ci wybrać najlepszy wariant dla Twojej sytuacji. W zasadzie ZUS sam za Ciebie dokona wyliczeń, sprawdzi i wybierze najbardziej korzystny dla Ciebie wariant. Nie musisz robić tego sam.

 

Jeśli jesteś wdową lub wdowcem i masz:

  • prawo do renty rodzinnej oraz
  • jednocześnie prawo do emerytury i do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową,

to na Twój wniosek, ZUS może wypłacać Ci:

  • 100% renty rodzinnej, 15% emerytury i 50% renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego albo
  • 100% emerytury, 15% renty rodzinnej i 50% renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego, albo
  • 100% renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego, 15% renty rodzinnej i 50% emerytury.

Zasady te mają zastosowanie również wtedy, gdy masz prawo do renty rodzinnej oraz do innych świadczeń, o których mowa w przepisach ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.

 

Kto może skorzystać z nowych zasad?

Aby ZUS mógł wypłacić Ci połączone świadczenia, musisz bezwzględnie spełnić wszystkie poniższe warunki:

  • mieć ukończone 60 lat (jeśli jesteś kobietą) lub 65 lat (jeśli jesteś mężczyzną),
  • pozostać w związku małżeńskim ze współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci,
  • prawo do renty rodzinnej zostało Ci przyznane, gdy miałaś/eś co najmniej 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni),
  • nie możesz być w nowym związku małżeńskim. Jeśli zawrzesz nowy związek małżeński, stracisz prawo do łączenia świadczeń.

 

Jak złożyć wniosek?

Aby ZUS ustalił Ci wypłatę świadczeń w nowej formie, musisz złożyć specjalny wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń (ERWD), 

Wzór wniosku o łączenie świadczeń (ERWD) jest dostępny od 1 stycznia 2025 r. w każdej placówce ZUS oraz na ich stronie internetowej. Druk możesz pobrać również tutaj:

DRUK ERWD - do wydruku i wypełnienia ręcznego

DRUK ERWD - do wypełnienia elektronicznego i wydruku

 

Jeśli masz prawo do obu świadczeń (renty rodzinnej i własnego świadczenia) i ZUS już je wypłaca, nie musisz dołączać żadnych dodatkowych dokumentów do wniosku.

Jeśli natomiast do tej pory nie składałeś wniosku, o któreś z tych świadczeń, złóż go teraz wraz z niezbędnymi dokumentami. Jeśli ZUS uzna, że do załatwienia Twojego wniosku niezbędne są dokumenty, których nie ma, poprosi Cię o ich dostarczenie.

 

Terminy i daty

Wniosek o łączenie świadczeń możesz składać od 1 stycznia 2025 roku.

Wypłata połączonych świadczeń rozpocznie się od miesiąca, w którym złożysz wniosek, ale nie wcześniej niż od 1 lipca 2025r. Oznacza to, że jeśli złożyłeś wniosek w styczniu, marcu lub czerwcu 2025r., to i tak ZUS zaczął wypłacać Ci połączone świadczenia od lipca 2025r.

 

Dodatkowe ważne informacje:

  • maksymalna wysokość świadczeń - łączna kwota wypłat nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Jeśli Twoje świadczenia będą wyższe, ZUS pomniejszy je do tej kwoty. Do tego limitu ZUS wlicza także świadczenia wypłacane przez instytucje zagraniczne oraz inne niż jednorazowe świadczenia i dodatki wypłacane na podstawie ustawy lub odrębnych przepisów wraz ze wskazanymi w ustawie świadczeniami,
  • inne dodatki – należy pamiętać, że połączenie świadczeń czyli wzrost ich łącznej kwoty może wpłynąć na prawo do otrzymywania innych dodatków. Przykładowo, jeśli przekroczysz określony limit, ZUS może wstrzymać wypłatę takich świadczeń jak: świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, rodzicielskie świadczenie uzupełniające czy świadczenia wyrównawcze. Jeśli otrzymujesz świadczenia finansowane z budżetu państwa, zostaną one pomniejszone jako pierwsze. ZUS wyda decyzję, w której poinformuje Cię o pomniejszeniu wypłacanych świadczeń,
  • pomoc ZUS - jeśli zechcesz złożyć elektronicznie wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną, a nie masz jeszcze konta na PUE, ZUS pomoże Ci je założyć. ZUS również udostępni specjalny kalkulator, który pomoże Ci wyliczyć, która opcja jest dla Ciebie najkorzystniejsza. Zawsze możesz też poprosić o pomoc doradcę w placówce ZUS.

 

Kalkulator tzw. renty wdowiej

Kalkulator łączenia świadczeń z rentą rodzinną

 

O czym trzeba pamiętać przy odczytywaniu wyliczeń z kalkulatora

  1. jeżeli masz prawo do emerytury lub renty przyznanej przez Prezesa Rady Ministrów niezależnie od wypłaty innych świadczeń, to ta emerytura lub renta będzie wypłacana w pełnej wysokości, niezależnie od ustalonego zbiegu świadczeń z rentą rodzinną. Świadczenie to jest wliczane do sumy świadczeń wypłacanych łącznie z rentą rodzinną. Jeżeli masz prawo do emerytury lub renty przyznanej przez Prezesa Rady Ministrów zależnie od wypłaty innych świadczeń, to ta emerytura lub renta będzie wypłacana w pełnej wysokości lub wypłata zostanie zawieszona ze względu na wypłatę innych świadczeń (aktualizacja kwot od 1 marca 2025r.);
  2. świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji przysługuje osobie, która pobiera świadczenia wynoszące łącznie do 2.552,39 zł. Maksymalna wysokość świadczenia uzupełniającego to 500 zł. Jeżeli kwota renty rodzinnej po połączeniu z innym świadczeniem przekroczy 2.552,39 zł, ZUS wstrzyma wypłatę świadczenia uzupełniającego;
  3. świadczenie wyrównawcze dla działacza opozycji antykomunistycznej przysługuje osobie, która pobiera świadczenia wynoszące łącznie do 3.603,35 zł. Jeżeli kwota renty rodzinnej po połączeniu z innym świadczeniem przekroczy 3.603,35 zł, ZUS wstrzyma wypłatę świadczenia wyrównawczego;
  4. świadczenie wyrównawcze dla osób uprawnionych do emerytury z powodu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki przysługuje osobie, która pobiera świadczenia wynoszące łącznie do 3.287 zł. Jeżeli kwota renty rodzinnej po połączeniu z innym świadczeniem przekroczy 3.287 zł, ZUS wstrzyma wypłatę świadczenia wyrównawczego;
  5. rodzicielskie świadczenie uzupełniające przysługuje osobie, która pobiera świadczenia do wysokości kwoty najniższej emerytury. Jeżeli łączna kwota renty rodzinnej po połączeniu z innym świadczeniem przekroczy kwotę najniższej emerytury, ZUS wstrzyma wypłatę rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

 

Pamiętaj!

Są to zasady, które zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2025r.

Zawsze jednak warto zweryfikować te informacje bezpośrednio w ZUS, aby upewnić się, że znasz wszystkie szczegóły dotyczące Twojej konkretnej sytuacji.

 

Dodatkowe materiały

  1. Prezentacja - materiał do pobrania   Renta_Wdowia_2025_prezentacja

  2. Wniosek papierowy – materiał video

  3. Ulotka - materiał do pobrania   Ulotka_Renta wdowia

  4. Grafiki - materiały do pobrania   


Dzień Skarbowości 31 lipca 2025 rok

Dzień Skarbowości - 31 lipca 2025r.

Dzień Skarbowości, obchodzony jest 31 lipca. Jest polskim świętem upamiętniającym wszystkich pracowników administracji skarbowej czyli urzędników, inspektorów, naczelników i pracowników izb i urzędów skarbowych oraz urzędów kontroli skarbowej. Jest to więc święto wszystkich osób, które na co dzień pracują nad sprawnym funkcjonowaniem systemu finansów publicznych państwa.

Dzień Skarbowości 31 lipca 2025 rok
Dzień Skarbowości 31 lipca 2025 rok

 

Rys historyczny

Święto to ustanowiono w 2008 roku na mocy zarządzenia Ministra Finansów, a dwa lata później, w 2010 roku, jego status uregulowano ustawowo. Data 31 lipca nie jest jednak przypadkowa upamiętnia bowiem uchwalenie w 1919 roku, po odzyskaniu niepodległości, ustawy o tymczasowej organizacji władz i urzędów skarbowych. Był to kluczowy akt prawny, który położył podwaliny pod nowoczesny, trójstopniowy system administracji skarbowej w Polsce. Celem ustanowienia Dnia Skarbowości było zintegrowanie środowiska administracji skarbowej i budowanie wspólnej tożsamości tej grupy zawodowej.

KAS (Krajowa Administracja Skarbowa)

KAS (Krajowa Administracja Skarbowa) to scentralizowana, polska instytucja rządowa, która powstała 1 marca 2017 roku w wyniku połączenia trzech wcześniej niezależnych pionów:

  1. Administracji podatkowej (urzędy i izby skarbowe).

  2. Służby Celnej (izby celne i urzędy celne).

  3. Kontroli skarbowej (urzędy kontroli skarbowej).

 

 

Do głównych zadań KAS należy:

  • realizacja dochodów budżetowych - jest odpowiedzialna za pobór podatków, opłat, ceł oraz innych należności, które zasilają budżet państwa.

  • kontrola i zwalczanie przestępczości - aktywnie zwalcza przestępstwa skarbowe i celne, w tym przemyt, nielegalny obrót towarami oraz wyłudzenia podatku VAT, chroniąc w ten sposób interesy finansowe państwa i Unii Europejskiej.

  • wsparcie i obsługa podatników - zapewnia pomoc podatnikom w prawidłowym wypełnianiu obowiązków podatkowych i celnych, oferując m.in. usługi Krajowej Informacji Skarbowej.

  • zarządzanie obszarem celnym - nadzoruje obrót towarami na granicach, pobierając cła i kontrolując import oraz eksport towarów.

 

 

Na czele Krajowej Administracji Skarbowej stoi Szef KAS, który podlega ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. W strukturach KAS funkcjonuje również Służba Celno-Skarbowa, która jest uzbrojonym i umundurowanym organem.

Centralna siedziba Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) znajduje się w Warszawie przy ulicy Świętokrzyskiej 12. Należy jednak pamiętać, że KAS jest rozbudowaną strukturą, która działa na terenie całego kraju. Oprócz głównej siedziby, w skład KAS wchodzą:

  • Izby Administracji Skarbowej (16 w każdym województwie)

  • Urzędy skarbowe (ok. 400)

  • Urzędy celno-skarbowe (16, z licznymi oddziałami)

  • Krajowa Informacja Skarbowa (z główną siedzibą w Bielsku-Białej).

Pracownicy KAS (Krajowej Administracji Skarbowej)

Pracownicy administracji skarbowej stanowią trzon Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Ich głównym celem jest dbanie o bezpieczeństwo finansowe państwa poprzez prawidłowy pobór podatków, ceł i innych należności budżetowych.

Do najważniejszych stanowisk i funkcji pracowników KAS należą:

  • Naczelnik urzędu skarbowego - zarządza pracą urzędu skarbowego na danym obszarze. Jest odpowiedzialny za ustalanie i pobór podatków, przyjmowanie deklaracji podatkowych oraz prowadzenie egzekucji administracyjnej zaległości.

  • Inspektorzy i urzędnicy skarbowi - to szeroka grupa pracowników, którzy obsługują podatników. Zajmują się przyjmowaniem deklaracji, weryfikacją dokumentów, udzielaniem informacji podatkowych, a także prowadzeniem postępowań podatkowych i kontroli podatkowych. Ich zadaniem jest wspieranie podatników w prawidłowym wypełnianiu obowiązków.

  • Poborca skarbowy - zajmuje się egzekucją zaległych należności pieniężnych, np. podatków czy mandatów. Pracuje zarówno w biurze, jak i w terenie, dostarczając wezwania i egzekwując spłaty.

  • Radca skarbowy - to urzędnik o wysokich kwalifikacjach, który rozstrzyga skomplikowane sprawy podatkowe, często mając uprawnienia zbliżone do naczelnika urzędu.

  • Funkcjonariusze celno-skarbowi - to umundurowani funkcjonariusze, którzy działają w ramach Służby Celno-Skarbowej, będącej częścią KAS. Odpowiadają za kontrolę celno-skarbową na granicach i wewnątrz kraju, walkę z przemytem, przestępczością ekonomiczną, oszustwami podatkowymi (np. wyłudzeniami VAT) oraz nielegalnym obrotem towarami (np. tytoniem czy alkoholem). Często współpracują z innymi służbami, takimi jak Policja czy Straż Graniczna.

 

System finansów publicznych państwa

System finansów publicznych państwa to fundament gospodarki, który określa, w jaki sposób państwo gromadzi środki pieniężne, zarządza nimi i wydaje je na realizację swoich zadań. W uproszczeniu, jest to ogół procesów i instytucji odpowiedzialnych za finanse państwa.

System finansów publicznych obejmuje wszelkie procesy związane z:

  • gromadzeniem dochodów i przychodów publicznych np.: z podatków, opłat, ceł, składek na ubezpieczenia społeczne, a także z prywatyzacji czy majątku państwowego,

  • wydatkowaniem środków publicznych na takie cele jak: obrona narodowa, edukacja, ochrona zdrowia, infrastruktura czy pomoc społeczna,

  • zarządzaniem długiem publicznym czyli pożyczaniem pieniędzy na rynku finansowym i spłacaniem zaciągniętych zobowiązań,

  • finansowaniem potrzeb pożyczkowych czyli zaciąganiem kredytów i pożyczek na pokrycie deficytu budżetowego,

  • rozliczeniami z budżetem Unii Europejskiej w kontekście zarówno wpłat do budżetu UE, jak i otrzymywaniem środków z funduszy unijnych.

Głównym zadaniem tego systemu jest zapewnienie państwu środków na realizację celów publicznych i społecznych.

System finansów publicznych dotyczy każdego obywatela i każdej firmy, ponieważ wszyscy są uczestnikami procesów gromadzenia i wydatkowania środków. Bezpośrednio jednak system ten obejmuje tzw. sektor finansów publicznych, do którego należą:

  • organy władzy publicznej tj.: organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej, sądy i trybunały,

  • jednostki samorządu terytorialnego czyli gminy, powiaty, województwa oraz ich związki,

  • jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe np.: szkoły publiczne, urzędy,

  • państwowe fundusze celowe np.: Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,

  • inne państwowe lub samorządowe osoby prawne np.: Narodowy Fundusz Zdrowia, uczelnie publiczne, instytucje kultury.

System finansów publicznych pełni funkcje:

  • alokacyjną czyli finansowanie dóbr publicznych, których nie zapewniłby rynek, np. dróg, obrony narodowej czy oświetlenia ulic,

  • redystrybucyjną czyli zajmuje się wyrównywaniem nierówności dochodowych i majątkowych poprzez system podatkowy i świadczenia społeczne (np. zasiłki, emerytury),

  • stabilizacyjną czyli łagodzi wahania koniunktury gospodarczej, np. poprzez politykę fiskalną, która ma pobudzić wzrost w czasie spowolnienia,

  • kontrolną polegającą na nadzorowaniu i ocenianiu, czy środki publiczne są wydawane w sposób prawidłowy i zgodny z prawem.

 

Elementami systemu finansów publicznych są:

  • budżet państwa – inaczej roczny plan dochodów i wydatków państwa, zatwierdzany przez Sejm,

  • budżety jednostek samorządu terytorialnego czyli plany finansowe gmin, powiatów i województw,

  • fundusze celowe czyli wyodrębnione środki na konkretne cele, np. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) czy Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) oraz

  • dług publiczny inaczej suma wszystkich zobowiązań państwa, zaciągniętych w formie pożyczek i kredytów.

 

 

Źródłami dochodów systemu finansów publicznych są:

  • podatki - najważniejsze źródło dochodów publicznych (np. podatek VAT, podatek dochodowy od osób fizycznych i prawnych - PIT i CIT),

  • opłaty i cła - opłaty administracyjne, lokalne oraz cła,

  • składki na ubezpieczenia społeczne - wpłaty na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i zdrowotne,

  • majątek państwowy - dochody z prywatyzacji, zysków przedsiębiorstw państwowych,

  • środki z Unii Europejskiej - dotacje i subwencje z budżetu UE.

 

 

Regulacje prawne stanowiące o systemie finansów publicznych to:

  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, która określa ogólne zasady finansów publicznych,

  • Ustawa o finansach publicznych czyli najważniejszy akt prawny, szczegółowo regulujący zasady gromadzenia, wydatkowania i zarządzania środkami publicznymi oraz

  • Ustawa budżetowa czyli coroczna ustawa uchwalana przez Sejm, określająca konkretne dochody i wydatki państwa na dany rok.

 

 

Dzień Skarbowości a Dzień Krajowej Administracji Skarbowej

Warto tutaj podkreślić, że w 2017 roku, w wyniku reformy, która połączyła administrację podatkową, kontrolę skarbową i Służbę Celną w jeden organ - Krajową Administrację Skarbową (KAS), Dzień Skarbowości został zastąpiony nowym świętem: Dniem Krajowej Administracji Skarbowej. Obchodzi się go corocznie 21 września. Mimo tej zmiany, data 31 lipca nadal jest przez wiele osób i instytucji wspominana w kontekście historycznego święta administracji skarbowej.

Z ciekawostek Dzień Skarbowości nie jest dniem wolnym od pracy.

Dzień Skarbowości z perspektywy księgowych

Jak już wspominałam, Dzień Skarbowości, to głównie święto pracowników administracji skarbowej, czyli urzędników, inspektorów i naczelników urzędów skarbowych. Mimo wszystko jest ściśle powiązane z pracą księgowych. Księgowi są odpowiedzialni za prowadzenie ksiąg rachunkowych, sporządzanie deklaracji podatkowych i rozliczeń z urzędami skarbowymi, co jest podstawą dla prawidłowego funkcjonowania systemu finansów publicznych.

Można zatem powiedzieć, że księgowi i urzędnicy skarbowi tworzą dwa ściśle współpracujące ze sobą środowiska, a Dzień Skarbowości, podobnie jak Dzień Księgowego (obchodzony 9 czerwca), podkreśla rangę i znaczenie obu tych profesji w systemie finansowym państwa.

Z okazji Dnia Skarbowości, wszystkim pracownikom Krajowej Administracji Skarbowej, w tym funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej, składam najlepsze życzenia!
Niech Wasza praca będzie źródłem satysfakcji, a codzienne wyzwania przynoszą sukcesy i poczucie spełnienia. Dziękuję za Wasze zaangażowanie i wkład w bezpieczeństwo finansowe naszego państwa. 
Życzę Wam zdrowia, pomyślności w życiu osobistym oraz uznania i szacunku dla Waszej ważnej służby.

Kadry

Kadry

Kadry są czwartym krokiem w kierunku zamykania spraw końcoworocznych w twojej firmie. Dotychczas omówiliśmy już trzy z nich, a mianowicie:

  1. Inwentaryzacja
  2. Forma opodatkowania
  3. ZUS

To były mocno obszerne materiały, do gruntownego przyswojenia. Dziś natomiast nadszedł czas na Kadry. Co to takiego? O czym konkretnie mowa? Dowiesz się z dzisiejszego materiału, który jak poprzednie, równie solidnie spina wszystkie sprawy dotyczące zatrudnienia pracowników w twojej firmie i obowiązków z tym związanych, przypisanych Ci na początku każdego nowego roku. Zapraszamy Cię zatem do analizy czwartego wpisu w cyklu Księgowego Niezbędnika Podatnika – Obowiązki Końcoworoczne Podatnika poświęconego – Kadrom. 

 

Kadry

Informacje ogólne

PIT – co to takiego?

PIT, z języka angielskiego „Personal Income Tax”, to podatek dochodowy od osób fizycznych. Jest rodzajem podatku bezpośredniego, co oznacza, że podmiotem opodatkowania jest konkretna osoba fizyczna uzyskująca przychody z tytułu, np. umowy o pracę, zlecenia, dzieło czy kontraktu menedżerskiego czyli TY. W pełnej nomenklaturze słowo PIT oznacza również informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy, jaki powinien wystawić pracodawca/zleceniodawca/ zamawiający dzieło, a następnie przekazać go do:

  • Urzędu Skarbowego,
  • pracownika/zleceniobiorcy/wykonawcy dzieła.

 

Kogo dotyczy?

Wszystkich pracodawców zatrudniających m.in.: na umowy o pracę, zlecenia, dzieła, itp.

 

Jak go uzyskać?

Sporządzasz go sam lub prosisz o to Twoją Księgową.

 

Jak go wykonać?

Sporządzasz druki PIT-11 oraz PIT-4R, PIT-8AR w zależności od konieczności i wysyłasz je do Urzędu Skarbowego oraz pracownikom.

 

W jakim terminie?

Każda z zaistniałych sytuacji ma określone w ustawie konkretne terminy, które należy bezwzględnie przestrzegać. Terminy są zróżnicowane:

  • do 31 stycznia - dokumenty dostarczasz do Urzędu Skarbowego (PIT-11, PIT-4R, PIT-8AR)
  • do 28 lutego - dokumenty dostarczasz pracownikom (PIT-11)

 

Na co zwrócić uwagę

O deklaracjach bardzo szczegółowo mówiliśmy już w naszych dotychczasowych artykułach publikowanych na blogu - tutaj masz link do jednego z nich: PITY za 2022 rok

Ważnym jest, abyś teraz przypomniał sobie wszystkie podstawowe informacje na ten temat. Dla ułatwienia podpowiadamy, że opisywaliśmy temat podatków również całkiem niedawno w Księgowym Kalendarzu Adwentowym. Materiały znajdziesz tutaj, pod tym linkiem: Księgowy Kalendarz Adwentowy – 2024 rok.

W analizach końcoworocznych pod kątem kadr, podobnie jak to było przy ZUSach, do wykonania mamy 3 kroki:

  1. wyprowadzenie dokumentacji płacowej za rok 2024
  2. sporządzenie deklaracji PIT-11
  3. sporządzenie deklaracji PIT-4R, PIT-8AR

Zaczynamy zatem od wyprowadzenia dokumentacji płacowej.

 

Dokumentacja płacowa

Informacje ogólne

Koniec roku bezwzględnie i nierozerwalnie związany jest z obowiązkami wobec Urzędów Skarbowych, pracowników oraz świadczeniobiorców. Każdy przedsiębiorca zatrudniający pracowników, ZUS wypłacający świadczenia emerytalne lub rentowe lub inne instytucje wypłacające swoje honoraria mają obowiązek do 31 stycznia 2025 roku sporządzić odpowiednio stosowne deklaracje końcoworoczne, tj. np.: PIT-11, PIT-40A/11A, itp. oraz deklaracje podsumowujące: PIT-4R, PIT-8AR. Jeśli zatem miałeś zatrudnionych pracowników, to również masz ten obowiązek do wypełnienia. Zanim jednak przejdziesz do tego etapu w pierwszej kolejności musisz przygotować dokumentację płacową. 

 

Zgodnie z przepisami Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pracodawca jest zobowiązany w trakcie roku do wyliczania i odprowadzania zaliczek z tytułu podatku dochodowego za zatrudnianych pracowników. Ponieważ to na nim spoczywa pobór podatku i odprowadzanie go do urzędu, staje się on płatnikiem, który w imieniu zatrudnionych osób opodatkowuje wypłacane im wynagrodzenie i okresowo uiszcza należność publicznoprawną w urzędzie skarbowym (właściwym dla pracodawcy – płatnika, a nie dla poszczególnych pracowników). Jako pracodawca musisz zatem wypełniać te obowiązki w trakcie roku. Oznacza to, że musisz te fakty odpowiednio dokumentować prowadząc dokumentację płacową.

 

Dokumentacją płacową są wszystkie listy płac, rachunki do umów zleceń czy umów o dzieło, jakie w trakcie roku są sporządzane przez Ciebie i twoich pracowników. Dokumenty te potwierdzają bowiem wypłatę danego wynagrodzenia dlatego też i Ty bezwzględnie musisz również posiadać taką dokumentację. Na jej podstawie:

  • sporządzisz zestawienia roczne czyli kartotekę wynagrodzeń pracownika,
  • sprawdzisz wszystkie kwoty z list płac i rachunków z tym wykazem,
  • podliczysz, zsumujesz, upewnisz się czy wszystkie kwoty naniesione w zestawieniu są właściwie,
  • na końcu zatwierdzisz i na podstawie tak sporządzonych załączników przejdziesz do wypełniania deklaracji PIT-11 oraz PIT-4R lub PIT-8AR w zależności od potrzeby.

 

Formularz do pobrania

W zestawieniu, o którym mowa, ujmujesz kwoty brutto wynagrodzenia, składki na ubezpieczenie społeczne, koszty uzyskania przychodu oraz pobrane zaliczki na podatek dochodowy w układzie rocznym. Wartości wskazane w takim zestawieniu winny zgadzać się z kwotami ujętymi w różnych ewidencjach - tzw. kontrola krzyżowa. Do prawidłowego wystawienia druku karty przychodów pracownika można wykorzystać dostępny wzór. Poniżej zamieszczamy wzór takiej kartoteki:

roczna karta przychodów pracownika

 

Z tak przygotowaną dokumentacją możesz przejść do wypełniania kolejnego obowiązku - sporządzania rocznych PIT-11 i innych.

 

Druk PIT-11

Informacje ogólne

Zatrudniając pracownika, musisz mieć na uwadze liczne obowiązki, jakie wynikają z tego tytułu. Jednym z nich jest przygotowanie rocznych deklaracji PIT-11. PIT-11 jest formularzem, który zawiera informacje o przychodach, dochodach, kosztach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych. Zawarte w nim są również dane o rozliczonych składkach na poczet ubezpieczeń ZUS. Dotyczy to zarówno pracowników zatrudnionych na podstawie umów o pracę, zleceniobiorców, jak i np. wykonawców dzieł. Kluczowym przy rocznym rozliczeniu się z Urzędem Skarbowym, jest właściwe wypełnienie druków oraz ich terminowe dostarczenie do wyżej wymienionych instytucji.

 

W rocznej deklaracji podatkowej wykazywane są dochody opodatkowane wg odpowiedniej skali podatkowej:

  • I próg podatkowy (limit wynoszący 120 tys. zł) – 12% podatku,
  • II próg podatkowy (dochód w skali roku, przekraczający wyżej wymieniony limit) – 32% podatku.

 

Roczna deklaracja podatkowa PIT-11 zawiera dane o dochodach uzyskiwanych z różnych źródeł, m.in. z:

  • umowy o pracę,
  • umowy zlecenia,
  • umowy aktywizacyjnej,
  • umowy o dzieło,
  • praw autorskich,
  • pracy przypadającej podczas aresztowania tymczasowego,
  • działalności wykonywanej samodzielnie i społecznie,
  • członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
  • świadczeń z FP i FGŚP.

 

PIT-11 przygotowywany jest nie tylko dla pracownika, ale również dla urzędu skarbowego, pod który dany pracownik podlega.

 

Forma i terminy związane z PIT-11 - US

W tej przestrzeni funkcjonują następujące terminy:

  • do 31 stycznia następującego po roku podatkowym lub
  • do 28 lutego następującego po roku podatkowym lub
  • do dnia zaprzestania działalności gospodarczej, jeżeli nastąpiło to w trakcie roku podatkowego.

 

Terminy te w następujący sposób łączą się z obowiązkami:

  • do 31 stycznia następującego po roku podatkowym - wysyłasz PIT-11, PIT-4R, PIT-8AR do US
  • do 28 lutego następującego po roku podatkowym - wysyłasz PIT-11 pracownikom

 

Deklarację PIT-11 powinni otrzymać podatnicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, ale także ci, którzy wykonują usługi w oparciu o umowę zlecenia, umowę o dzieło lub pobierają różnego rodzaju diety, zasiłki z tytułu ubezpieczenia społecznego, świadczenia z Funduszu Pracy czy stypendia naukowe. Brak wykonania w terminie obowiązku przygotowania i wysłania deklaracji PIT-11 do podatnika może grozić nałożeniem grzywny na pracodawcę.

 

Deklarację PIT-11 jako pracodawca sporządzasz w trzech egzemplarzach:

  • dla pracownika,
  • dla urzędu skarbowego właściwego dla pracownika-podatnika (według miejsca zamieszkania),
  • dla siebie – jako element dokumentacji kadrowo-księgowej.

 

Wszystkie deklaracje sporządzasz i wysyłasz w formie elektronicznej. Musisz bezwzględnie dopilnować tego ustawowego obowiązku. PIT-11 przygotowany i dostarczony przez Ciebie w wersji papierowej do siedziby Urzędu Skarbowego nie zostanie przez niego przyjęty i przetworzony. Wysyłka w wersji elektronicznej dotyczy również: PIT-8C, PIT-8AR, PIT-4R oraz IFT-1/IFT-1R. Możesz korzystać z różnych systemów finansowo-księgowych, które poprzez specjalne moduły czy aplikacje umożliwiają Ci wysyłanie wypełnionych i podpisanych formularzy PIT-11 drogą elektroniczną, bezpośrednio do urzędu skarbowego. Termin sporządzenia i przesłania urzędowi skarbowemu informacji upływa 31 stycznia następującego po roku podatkowym. Ważne jest, że taką deklarację wysyłasz jedynie w wersji elektronicznej. Za niedopełnienie tego obowiązku przewidziane są kary pieniężne. Aby ich uniknąć, przekazujesz wówczas do urzędu skarbowego, tzw. czynny żal. Będzie on jednak skuteczny jedynie w sytuacji, gdy aparat skarbowy nie dopatrzył się braku tego zeznania.

 

Deklarację PIT-11 przekazujesz do urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania pracownika. Warto jednak pamiętać, że wystawiając PIT-11, masz obowiązek sporządzić go w wersji elektronicznej dostarczanej do wskazanego w informacji urzędu. Co ważne, wpisanie w PIT-11 błędnego urzędu skarbowego nie powoduje konieczności składania korekty. Dzieje się tak, ponieważ US, do którego trafił PIT-11, przekaże te informacje do właściwego dla podatnika urzędu.

 

Forma i terminy związane z PIT-11 - pracownik

Forma przekazania PIT-11 pracownikowi jest dowolna. Możesz więc przekazać formularz:

  • osobiście (w formie papierowej),
  • listownie (w formie papierowej),
  • elektronicznie.

Wysyłkę tego dokumentu w wersji elektronicznej poprzez e-mail możesz wykonać zachowując warunek urzędowego wzoru i wymaganych elementów, w tym podpisu płatnika (np. podpis elektroniczny). PIT -11 przekazujesz pracownikowi do końca lutego po każdym roku podatkowym.

 

Pracodawca ma możliwość wyboru w jakiej formie dostarczy PIT-11 swoim pracownikom. Deklaracja może zostać dostarczona w sposób tradycyjny, tzn. pracodawca może osobiście wręczyć pracownikowi deklarację bądź może ją wysłać drogą pocztową. Jednakże deklarację PIT-11 pracodawca może przekazać zatrudnionym również w wersji elektronicznej – wysyłając je drogą mailową. Wynika to z faktu, iż przepisy podatkowe nie określają formy przekazania podatnikom informacji o uzyskanych przez nich dochodach i pobranych zaliczkach na druku PIT-11. W ten sposób przedsiębiorcy zyskują zarówno czas, jak i pieniądze, które musieliby wydać na koperty i znaczki pocztowe.

 

Co do zasady, jeżeli pracownik wyrazi zgodę na przekazanie mu informacji PIT-11 za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, tj. na wskazany przez niego adres e-mail, to pracodawca będzie mógł skorzystać z takiej możliwości. Należy jednak pamiętać, że aby prawidłowo przesłać roczne podsumowanie dochodów, należy m.in. przesłać plik:

  • w formie nieedytowalnej (formacie PDF),
  • zgodny ze wzorem z ustawy,
  • opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym (podpisem kwalifikowanym).

Ponadto każdy przedsiębiorca decydujący się na przesłanie rocznych deklaracji podatkowych do swoich pracowników drogą mailową powinien zadbać o otrzymanie również potwierdzenia odbioru dokumentu przez adresata (w celach dowodowych). Uważa się także, że dobrą praktyką jest uzyskanie zgody na otrzymywanie PIT-11 drogą elektroniczną. 

 

Zwolnienie z obowiązku składania PIT-11

Pracodawca zatrudniający w ciągu danego roku rozliczeniowego osoby na podstawie umów zlecenie bądź umów o dzieło, których wynagrodzenie w sumie nie przekroczy kwoty 200 zł brutto, jest zwolniony z obowiązku składania rocznej deklaracji podatkowej PIT-11.

Za zleceniobiorców oraz wykonawców dzieła spełniających ww. warunki, pracodawca zobowiązany jest składać formularz PIT-8A. Wynika to z faktu, że za takie osoby powinien być odprowadzany zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 12% przychodu. Przy rozliczaniu umów objętych zryczałtowanym podatkiem dochodowym nie uwzględnia się kosztów uzyskania przychodu.

Zwolniony z obowiązku składania PIT-11 jest również przedsiębiorca zatrudniający cudzoziemców-nierezydentów na podstawie umów cywilnoprawnych. Dla takich osób pracodawca zobowiązany jest wystawić IFT-1/IFT-1R.

 

Uwaga!
Istnieją wyjątki, w których pracodawca nie jest zobowiązany do złożenia PIT-11, pomimo iż zatrudniał pracowników. Zalicza się do nich zatrudnianie osób (niebędących pracownikami etatowymi) na umowę zlecenie lub umowę o dzieło, dla których określona w umowie kwota należności (wynagrodzenia) ogółem nie jest wyższa niż 200 zł. Za takich bowiem pracowników pracodawca odprowadza tzw. zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 12% przychodu, deklarowany jako tzw. PIT-8A. Z tytułu zatrudniania pracowników na warunkach wyżej wskazanych pracodawca nie ma obowiązku sporządzania deklaracji PIT-11.

 

Błędy popełniane w deklaracji PIT-11

Brak podpisu

Obowiązkowym elementem deklaracji PIT-11 jest podpis osoby upoważnionej do obliczania i pobierania podatku, czyli właściciela firmy lub wskazanej przez pracodawcę księgowej/kadrowej. Brak podpisu powoduje, że deklaracja jest nieprawidłowa i uznaje się ją za niezłożoną. W przypadku, gdy urząd odnotuje brak podpisu, wzywa płatnika do uzupełnienia tego braku.

 

Podwyższone koszty

Jeżeli płatnik zatrudnia pracownika spoza miejscowości, w której znajduje się zakład pracy, powinien zakreślić kwadrat – “z jednego stosunku pracy (stosunków pokrewnych), podwyższone w związku z zamieszkiwaniem podatnika poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy”. Zwykle pracodawcy zapominają o tym i zaznaczają kwadrat 1, przyporządkowując wówczas standardowe koszty podstawowe, a nie podwyższone.

 

Dane podatnika

Pomyłki nierzadko występują również w danych pracownika. Należy więc pamiętać, by skontrolować wskazany identyfikator podatkowy z imieniem i nazwiskiem pracownika.

 

Wypłacone należności na przełomie roku

Należy pamiętać, że przychodem pracownika uwzględnionym w PIT-11 za dany rok będą środki postawione do dyspozycji w tym danym roku. Jeżeli więc za grudzień pracownik otrzymał wypłatę wynagrodzenia 10 stycznia, to wypłata ta będzie już wykazana na PIT-11 za kolejny rok. Przykładowo wynagrodzenie za grudzień 2024 przesłane 10 stycznia 2025r. będzie wykazane w PIT-11 za 2025 rok.

 

Ważne!

Formularz PIT-11, który pracodawca przekazuje pracownikowi, jest podstawą dokonania przez pracownika dalszych rozliczeń z urzędem skarbowym. Na podstawie otrzymanego PIT-11 pracownik wypełni swój roczny PIT (zwykle PIT-37) z tytułu podatku dochodowego.

 

Ulga bez PIT dla młodych

Ulga bez PIT dla młodych zwalnia osoby do 26 roku życia z obowiązku opłacania zaliczek na podatek dochodowy. Przywilej ten przysługuje młodym osobom uzyskującym przychody do poziomu równego 120 000 zł. Powyżej tego limitu dochody zostają objęte 12% podatkiem lub 32% w zależności od wysokości zarobków.

W tym przypadku należy zwrócić szczególną uwagę na to, co zostało określone mianem przychodu, a co dochodu. Kwota limitu przy zwolnieniu z PIT odnosi się do przychodu, natomiast po przekroczeniu tego limitu, obliczeń podatku dokonuje się, bazując na kwotach dochodu.

W PIT-11 za osobę do 26. roku życia należy wykazać zarówno przychody zwolnione z podatku jak i te, od których zostały pobrane zaliczki.

 

Podatek dochodowy

Na podstawie otrzymanej informacji PIT-11 pracownicy są w stanie dokonać prawidłowego rozliczenia rocznego uzyskanych przez siebie dochodów. Mają na to czas do 30 kwietnia, a więc ok. 2 miesięcy od dnia, w którym pracodawca ma obowiązek wydać dokument informujący o przychodach, kosztach i odprowadzonych zaliczkach na podatek dochodowy.

 

Informacja o wpłaconych zaliczkach dostarczona po terminie – czynny żal

Niestety zdarzają się sytuacje, w których pracodawca nie dotrzymuje ustawowo przewidzianego terminu przekazania informacji PIT-11, za co grozi mu kara grzywny określona przepisami kodeksu karnego skarbowego. Jest to nawet do 180 stawek dziennych grzywny.

W dotychczasowych kontaktach z urzędem skarbowym w przypadku nieterminowego złożenia dokumentów często wykorzystywano instytucję czynnego żalu, którą określa art. 16 kks:

Nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.

Czynny żal polega na poinformowaniu (w formie pisemnej) organu podatkowego o popełnieniu przestępstwa skarbowego. Natomiast organ uwzględnia zgłoszenie w sytuacji, gdy nie jest on jeszcze w posiadaniu wiedzy o popełnieniu tego czynu zabronionego przez płatnika.

Gdy wysyłka możliwa była pocztą, organy skarbowe przez kilka pierwszych dni po upływie terminu uwzględniały czynny żal. Ze względu na czynności pocztowe deklaracje mogły trafić do urzędów po kilku dniach. Natomiast gdy PIT-11 był wysłany w ostatnim dniu terminu, uznawane było to za dochowanie terminu.

Obecnie deklaracje składane są wyłącznie elektronicznie, a wysłane informacje trafiają bezpośrednio na bramkę Ministerstwa Finansów. Dlatego urzędy skarbowe już w 1 lutego mają pełną informację na temat tego, kto nie złożył w terminie deklaracji. Zatem urząd skarbowy wie o popełnieniu czynu zabronionego i tym samym czynny żal może nie być przez organy podatkowe uznawany.

 

Pozostałe ważne informacje związane z PIT-11

  • Jeżeli za 2024r. składasz więcej niż jeden PIT-11 – który dotyczy przychodów pracownika i nie jest on korektą roku poprzedniego – nie uwzględniasz w nim kwot wykazanych w poprzednio przesłanych PIT-11 (ponieważ nie sumuje się ich). W takiej sytuacji w PIT-11 podajesz tylko kolejny numer formularza, który składa się za 2024r.
  • Jeżeli przesłany przez Ciebie w trakcie roku podatkowego PIT-11 zawiera kompletne dane niezbędne do sporządzenia zeznania podatkowego – nie przesyłasz PIT-11 po zakończeniu roku.
  • Płatnik, który jest osobą fizyczną, wysyłając roczną deklarację podatkową PIT-11 nie musi korzystać z bezpiecznego podpisu kwalifikowanego. Podstawą do przyjęcia e-dokumentu w US jest zestaw odpowiednich danych autoryzujących.
  • Pozostali płatnicy, w celu poprawnego złożenia e-PIT powinni nabyć bezpieczny podpis kwalifikowany. Wynika to z poniższego ustawowego zapisu:

Art. 45ba – Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Roczne obliczenie podatku, informacje i deklaracje, o których mowa w art. 34 pobieranie zaliczek przez organy rentowe ust. 7 i 8, art. 35 podmioty obowiązane do poboru zaliczek ust. 10, art. 38 terminy przekazania zaliczek przez płatników ust. 1a i 1b, art. 39 przekazanie imiennych informacji urzędowi skarbowemu ust. 1–4, art. 42 termin przekazania składek przez prowadzących działalność gospodarczą i ich obowiązki informacyjne ust. 1a–4, art. 42a informacja o wysokości przychodów ust. 1 oraz art. 42e wypłata świadczeń przez komornika ust. 5 i 6, składa się urzędowi skarbowemu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej”.

  • Roczna deklaracja podatkowa, jaką jest PIT-11, to bardzo ważny dokument. Jego wystawienie oraz dostarczenie, w odpowiednim terminie, do US i pracowników, jest jednym z podstawowych obowiązków każdego pracodawcy. Za nieprzestrzeganie tego obowiązku grozi kara grzywny, którą orzeka sąd lub uprawniony urzędnik skarbowy w postępowaniu mandatowym.
  • Pracodawcy przekazują PIT-11 do urzędów skarbowych w formie elektronicznej. Ministerstwo Finansów umożliwiło przesyłanie informacji przez Internet za pośrednictwem systemu e-Deklaracje. Dostarczając PIT przez Internet do celów dowodowych, wystarczy zachować Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO). PIT-11 dostarczony w wersji papierowej do urzędu skarbowego nie zostanie przez niego przyjęty.
  • W przypadku wysyłki elektronicznej deklarację uznaje się za doręczoną, gdy zostaje ona potwierdzona poprzez urzędowe poświadczenie odbioru. Dlatego najpóźniej 31 stycznia 2025r. po wysłaniu PIT-11 powinieneś otrzymać zwrotnie urzędowe poświadczenie odbioru. Zwykle po złożeniu deklaracji przez Internet potwierdzenie jest automatycznie generowane przez system Ministerstwa Finansów. Jest to kod nazywany Urzędowym Poświadczeniem Odbioru. Gdy system ministerstwa jest przeciążony, wówczas na UPO można czekać kilka lub kilkanaście godzin. W takich przypadkach wysyłka PIT-11 rozpoczęta przez Ciebie w ostatnich dniach stycznia może zostać zakończona po terminie. W związku z tym finalnie możesz być ukarany grzywną za złożenie deklaracji nieterminowo.
  • Powszechny rozwój systemów informatycznych przyczynił się również do elektronizacji systemów urzędów skarbowych. PIT-11 wygenerowany przez pracodawcę i dostarczony do US w formie papierowej nie zostanie przyjęty. Inaczej jest natomiast w przypadku przekazywania rocznych deklaracji podatkowych pracownikom.

 

Formularz do pobrania

Do prawidłowego wystawienia druku PIT-11 można wykorzystać dostępny wzór deklaracji. Poniżej zamieszczamy do niego link:

 

Druk PIT-11_(29)


W celach poglądowych, aby zorientować się jak wygląda druk PIT-40A/11A wystawiany przez ZUS, zamieszczamy wzór deklaracji. Poniżej link do niego:

Druk PIT-40A/11A_(21)

 

Druk PIT-4R

Informacje ogólne

Każdy pracodawca jest zobowiązany do naliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy za pracowników, a następnie do przekazywania ich do właściwego urzędu skarbowego. Ponadto w obowiązku płatnika leży również sporządzenie deklaracji rocznej PIT-4R. PIT-4R jest deklaracją roczną o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy. Płatnik, czyli przedsiębiorca wykazuje w niej zaliczki na podatek należne za poszczególne miesiące, a pobierane za podatników (pracowników, zleceniobiorców, wykonawców dzieła itp.).

 

Obowiązek złożenia deklaracji PIT-4R dotyczy wynagrodzeń, które wynikają z umów o pracę oraz umów cywilnoprawnych, a także sytuacji, w których płatnik zatrudnił uczniów lub studentów na płatną praktykę, od której pobrał zaliczkę na podatek dochodowy. Do urzędu skarbowego należy złożyć wyłącznie jedną deklarację PIT-4R (niezależnie od ilości zatrudnianych pracowników). W dokumencie tym trzeba uwzględnić sumę świadczeniobiorców oraz sumę pobranych za nich zaliczek. W deklaracji tej należy wpisać w poszczególnych miesiącach sumę należnych za dany miesiąc zaliczek od wszystkich pracowników. Osoba zdająca deklarację PIT-4R powinna pamiętać o podziale zaliczek na źródła ich występowania.

 

W zależności od tego, z jakiego tytułu były odprowadzane zaliczki na podatek dochodowy, zobowiązane do złożenia PIT-4R mogą być:

  • osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej,
  • rolnicze spółdzielnie produkcyjne i inne określone w ustawie,
  • organy rentowe,
  • jednostki organizacyjne uczelni, placówki naukowe,
  • organy zatrudnienia,
  • FGŚP,
  • areszty śledcze oraz zakłady karne,
  • oddziały Wojskowej Agencji Mieszkaniowej,
  • centrum integracji społecznej,
  • gospodarstwa domowe zatrudniające osoby do pomocy,
  • osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą,
  • komornik sądowy albo podmiot lub podmiot zastępczy.

 

Dokładne zależności, mające wpływ na obowiązek wystawienia deklaracji PIT-4R, zostały zawarte w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

 

Druk PIT-4R płatnik sporządza wyłącznie elektronicznie i wysyła je do końca stycznia do urzędu skarbowego.

 

Jeżeli ostatni dzień terminu przypada w sobotę lub w dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu przyjmuje się pierwszy dzień roboczy następujący po tym terminie.

 

Zaliczki okresowe na podatek za pracowników

W ciągu trwania roku podatkowego przedsiębiorca zatrudniający pracowników, czy to na umowę o pracę, czy na podstawie umów cywilnoprawnych, co miesiąc powinien opłacać zaliczki na podatek dochodowy za tych pracowników. Wielkość odprowadzanych zaliczek zależy głównie od wysokości wynagrodzenia osoby zatrudnionej. Termin opłacenia zaliczki za dany miesiąc upływa 20 dnia kolejnego miesiąca. Nie ma wymogu składania comiesięcznych deklaracji, jednak należy pamiętać, że na koniec roku przypadnie obowiązek sporządzenia deklaracji rocznej PIT-4R.

 

W ciągu roku płatnik odprowadza za pracowników wyliczone zaliczki na podatek dochodowy. Nie ma obowiązku sporządzania deklaracji okresowych w tym zakresie. Na podstawie miesięcznych wyliczeń tworzy się zbiorczą roczną deklarację o pobranych zaliczkach (PIT 4R), którą należy przekazać do US za dany rok najpóźniej w dniu 31 stycznia roku następującego po tym, za który zaliczki były opłacane.

 

Forma i terminy związane z PIT-4R - US

PIT-4R to deklaracja będąca zbiorczym zestawieniem podstaw oraz kwot podatku i zaliczek na podatek, pobieranych i wpłacanych przez płatnika w danym roku podatkowym. Druk PIT-4R jest wypełniany za rok poprzedni. Płatnicy mają czas na złożenie deklaracji:

  • do 31 stycznia - dokumenty dostarczasz do Urzędu Skarbowego

 

Przedsiębiorca przekazuje deklarację PIT-4R jedynie do urzędu skarbowego. Nie przedkłada jej zatrudnionym w danym roku osobom. Wskazane jest, aby jeden egzemplarz wypełnionego druku za dany rok podatkowy, płatnik pozostawił w swojej dokumentacji.

 

Co istotne, PIT-4R należy przekazać do US również w przypadku, gdy zaliczki na podatek dochodowy osiągnęły zerowe kwoty np. w związku z niskimi dochodami pracowników oraz gdy w roku podatkowym, za który jest sporządzana deklaracja, wystąpiły zaliczki, natomiast przedsiębiorca nie zatrudniał w jego trakcie żadnych pracowników.

 

PIT-4R wysyła się w formie elektronicznej do bramek ministerstwa finansów. Jednak w druku należy wskazać odpowiedni urząd skarbowy właściwy ze względu na:

  1. miejsce zamieszkania płatnika, jeśli jest osobą fizyczną,
  2. miejsce siedziby płatnika,
  3. miejsce prowadzenia działalności płatnika, gdy płatnik nie jest osobą fizyczną i jeżeli płatnik nie posiada siedziby.

Gdy w trakcie roku lub już po jego zakończeniu, ale przed 31 stycznia kolejnego roku, dojdzie do zmiany miejsca zamieszkania lub siedziby (miejsca prowadzenia działalności) płatnika wówczas PIT-4R składany jest do US właściwego na pierwszy dzień ostatniego miesiąca, za który składana jest ta deklaracja.

 

Co ważne, płatnik składa PIT-4R tylko do urzędu skarbowego. Nie ma obowiązku wysyłania go do pracownika, zleceniobiorcy, wykonawcy lub ucznia zatrudnionego na podstawie umowy o praktykę absolwencką.

 

Płatnik będący osobą fizyczną składa PIT-4R do urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania.

Płatnik, który nie jest osobą fizyczną – według siedziby lub miejsca prowadzenia działalności (gdy nie posiada siedziby).

 

Za niezłożenie deklaracji PIT-4R lub złożenie jej po terminie są przewidziane sankcje. Zgodnie z przepisami Kodeksu karnego skarbowego podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania, lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny albo karze pozbawienia wolności, lub obu tym karom łącznie.

 

Złożenie deklaracji po ustawowym terminie, choćby dzień po terminie, jest wykroczeniem skarbowym, za które grozi kara grzywny. Zgodnie z ustawą Kodeks karny skarbowy sankcja za taki czyn może przybrać formę grzywny lub nawet formę kary pozbawienia wolności.

Art. 54. § 1 – Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
„Podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie”.

Wysokość stawki dziennej określa właściwy w tej sprawie sąd.

Art. 23. § 1 – Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
„Wymierzając karę grzywny, sąd określa liczbę stawek oraz wysokość jednej stawki dziennej; jeżeli kodeks nie stanowi inaczej, najniższa liczba stawek wynosi 10, najwyższa – 720”.

 

Co istotne, przedsiębiorca może uniknąć konsekwencji za nieterminowe złożenie deklaracji PIT-4R poprzez przekazanie do urzędu skarbowego zawiadomienia o popełnieniu czynu zabronionego, czyli tak zwanego czynnego żalu. Powołując się na instytucję czynnego żalu oznacza to dobrowolne oświadczenie płatnika o popełnieniu przestępstwa, złożone jeszcze przed wezwaniem z urzędu skarbowego do wyjaśnień w sprawie popełnionego czynu. Rozwiązanie to umożliwia odstąpienie przez organy skarbowe od karania sprawcy popełniającego czyn zabroniony w postaci niezłożenia deklaracji w terminie. Dokument ten płatnik może sporządzić na piśmie (osobiście lub za pośrednictwem poczty) bądź w formie elektronicznej, przy czym taka forma złożenia deklaracji nie będzie honorowana. Należy pamiętać, że zwolnienie z odpowiedzialności nie jest obligatoryjne, gdyż urząd skarbowy może nie uznać czynnego żalu, a co za tym idzie, podatnik zostanie pociągnięty do konsekwencji.

 

Wynagrodzenie płatnika

Płatnik ma prawo odjąć (potrącić) własne wynagrodzenie od zaliczek na podatek. Jest ono należne z tytułu terminowego wpłacania oraz prawidłowego obliczenia, pobrania i wpłaty zaliczek na podatek za zatrudnione osoby. Wynagrodzenie płatnika to 0,3% kwoty podatków pobranych przez płatników. Kwota wynagrodzenia jest potrącana z kwoty podatków pobranych przez płatników. Natomiast w druku PIT-4R płatnik wyszczególnia potrącane wynagrodzenie w podziale na poszczególne miesiące roku.

 

W sytuacji, gdy płatnik pobrał podatek nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, ma on obowiązek dokonać zwrotu nienależnego wynagrodzenia na rachunek właściwego urzędu skarbowego, razem z odsetkami za zwłokę.

 

Błędy popełniane w deklaracji PIT-4R

Nie każdy wie, jak wypełnić PIT-4R. Deklarację tę składa się do US w celu dostarczenia informacji o zaliczkach pobranych i odprowadzonych na rzecz urzędu przez płatnika (pracodawcę) na podatek dochodowy od osób fizycznych. Deklaracji, o której mowa, nie trzeba przedkładać pracownikowi. Stan wykazany w PIT-4R powinien zgadzać się z faktyczną sumą wpłaconych zaliczek do urzędu skarbowego. Deklarację złożyć należy w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym, za który zaliczki były pobierane i odprowadzane. 

 

Pozostałe ważne informacje związane z PIT-4R

  • Deklarację PIT-4R zwykle składa się do urzędu skarbowego do końca stycznia roku następującego po danym roku podatkowym. Natomiast w sytuacji, gdy umowa z pracownikiem zakończy się przed końcem stycznia, PIT-4R przekazuje się w terminie standardowym.
  • Jedynie w przypadku, gdy płatnik zaprzestanie działalności przed końcem stycznia roku podatkowego następującego po danym roku, deklarację PIT-4R przekazuje się w terminie do dnia zaprzestania tej działalności.
  • Obowiązek wcześniejszego złożenia PIT-4R nie powstanie w sytuacji, gdy w trakcie roku zostaną zwolnieni wszyscy zatrudnieni, ani gdy działalność zostanie zawieszona.
  • Złożenie deklaracji po terminie jest wykroczeniem skarbowym. Zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym sankcja za taki czyn może przybrać formę grzywny lub nawet kary pozbawienia wolności.
  • Już od paru lat na stronie Ministerstwa Finansów udostępnia się serwis e-deklaracje, który umożliwiają przesyłanie rozliczeń PIT online. Z roku na rok opracowywane są nowe rozwiązania, które pozwalają na coraz szerszy zakres danych przesyłanych przez Internet. Od 2019 roku wszyscy pracodawcy powinni przekazywać PIT-4R wyłącznie w formie elektronicznej. Aktualnie deklaracje przekazywane w wersji papierowej nie będą przyjmowane przez urząd skarbowy.
  • Deklaracja PIT-4R przekazywana za pośrednictwem Internetu przez płatnika będącego osobą fizyczną, nie musi być podpisana podpisem elektronicznym. Przy wysyłce deklaracji wystarczy podać dane autoryzujące płatnika (imię, nazwisko, numer NIP/PESEL, data urodzenia, wysokość wykazanego przychodu).
  • Jeśli nie sporządzasz deklaracji PIT-4R samodzielnie, a za pośrednictwem biura rachunkowego, wówczas możesz skorzystać z podpisu elektronicznego innej osoby, np. Twojej Księgowej z biura rachunkowego, wyznaczając ją na pełnomocnika do składania deklaracji. W tym celu należy w urzędzie skarbowym złożyć formularz UPL-1.
  • Ponieważ złożenie deklaracji w terminie jest Twoim obowiązkiem, istotne jest posiadanie potwierdzenia, że deklaracja rzeczywiście znalazła się w urzędzie. Potwierdzeniem złożenia deklaracji online jest urzędowe poświadczenie UPO – potwierdzające, że zweryfikowany pod względem formalnym formularz trafił do urzędu skarbowego.

 

Formularz do pobrania

Do prawidłowego wystawienia druku PIT-4R można wykorzystać dostępny wzór deklaracji. Poniżej zamieszczamy do niego link:

 

Druk PIT-4R_(13)

 

Druk PIT-8AR

Informacje ogólne

PIT-8AR, podobnie jak PIT-4R, jest deklaracją roczną, którą płatnicy sporządzają i przekazują do właściwego urzędu skarbowego. Deklaracja dotyczy zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych i nie składa się jej, jeżeli podatnik nie dokonywał żadnych wypłat pociągających za sobą obowiązek pobrania tego typu zaliczek. Oznacza to, że składasz ją wyłącznie wtedy, kiedy jest taka konieczność.

 

Forma i terminy związane z PIT-4R - US

PIT-8AR należy złożyć dokładne w tych samych formach i terminach czyli w formie elektronicznej do:

  • 31 stycznia następującego po roku podatkowym lub
  • dnia zaprzestania działalności gospodarczej, jeżeli nastąpiło to w trakcie roku podatkowego.

 

Formularz do pobrania

Do prawidłowego wystawienia druku PIT-8AR można wykorzystać dostępny wzór deklaracji. Poniżej zamieszczamy do niego link:

 

Druk PIT-8AR_(14)

 

Pozostałe ważne informacje

Informacje do Urzędów Skarbowych do 31 stycznia

31 stycznia to bardzo ważna data dla płatników, ponieważ:

  • 31 stycznia jest ostatnim dniem na przekazanie do urzędu skarbowego informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w 2024r.;
  • w tym dniu upływa również termin na przesłanie: informacji o wypłaconych podatnikowi kwotach z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich (PIT-R), deklaracji rocznej o zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-4R), deklaracji rocznej o zryczałtowanym podatku dochodowym (PIT-8AR), informacji o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych (PIT-8C);
  • organy rentowe sporządzają do końca stycznia PIT-40A/PIT-11A czyli roczne obliczenie podatku/informację o dochodach uzyskanych m.in. z emerytur i rent.

Deklaracje za 2024r. powinny zostać przygotowane na aktualnej wersji formularzy tj.: PIT-11(29), PIT-40A/11A(21), PIT-R(22), PIT-4R(13),PIT-8AR(14), PIT-8C(12). Oznaczenie wersji znajduje się w prawym dolnym rogu każdego formularza.

PIT-11, PIT-R, PIT-4R, PIT-8AR, PIT-8C dla urzędu skarbowego należy sporządzić i wysłać wyłącznie elektronicznie.

Interaktywne wersje formularzy są dostępne na stronie www.podatki.gov.pl.

Formularze podpiszesz podpisem kwalifikowanym. Jeżeli jesteś osobą fizyczną to PIT-11, PIT-4R, PIT-8AR oraz PIT-8C możesz też podpisać danymi autoryzującymi.

Formularz PIT-11 w wersji 29. pozwala również na uwzględnienie tzw. ulgi dla młodych pracowników (tj. osób do 26 roku życia) i przeniesienie jej do usługi Twój e-PIT od 15 lutego br. 

 

Informacje dla pracowników do 28 lutego

Płatnicy (w tym pracodawcy i organy rentowe) mają czas do końca lutego na przesłanie informacji PIT-11, PIT-R oraz PIT-40A/PIT-11A osobom fizycznym. 

 

Prawidłowy numer PESEL/NIP

Płatnicy muszą wypełnić obowiązek wpisywania prawidłowego numeru PESEL/NIP osoby, dla której wysyłają informację (podatnika). Płatnicy są zobowiązani podawać go organom podatkowym na dokumentach związanych z wykonywaniem zobowiązań podatkowych oraz niepodatkowych należności budżetowych, do których poboru są obowiązane organy podatkowe.

Wpisanie prawidłowych danych PESEL/NIP osoby, dla której wysyłana jest informacja (podatnika) w dokumentach PIT jest obowiązkiem każdego płatnika wynikającym z ustawy. Wpisywanie ciągu tych samych cyfr (jak 1111111111 czy 9999999999) jest nieprawidłowe i nie pozwoli na przesłanie informacji drogą elektroniczną.

Prawidłowe wpisanie numeru PESEL/NIP w informacjach przekazywanych do urzędu skarbowego pozwoli na jednoznaczną identyfikację podatnika. Umożliwi to:

  • wygenerowanie i udostępnienie osobie, dla której wysyłana jest informacja, zeznania podatkowego w usłudze Twój e-PIT na podatki.gov.pl, oraz skorzystanie z ulg i odliczeń, co może umożliwić zwrot nadpłaty podatku,
  • zalogowanie się osoby do usługi Twój e-PIT z wykorzystaniem danych autoryzujących, na które składają się m.in. PESEL lub NIP.

Brak prawidłowego numeru PESEL/NIP w przekazanych formularzach podatkowych uniemożliwi lub utrudni twojemu pracownikowi korzystanie z elektronicznej formy złożenia zeznania, a tym samym wywiązanie się z nałożonych na niego obowiązków podatkowych w podatku PIT.

 

Pracownik obcokrajowiec a PESEL lub NIP

Dla podatnika (twojego pracownika), który nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest podatnikiem VAT oraz płatnikiem podatków i składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, identyfikatorem podatkowym jest PESEL.

Podatnik (twój pracownik) może złożyć wniosek o jego nadanie do organu właściwego (urząd gminy, urząd dzielnicy) wraz z dokumentami, które potwierdzają dane wskazane we wniosku.

Jeżeli twój pracownik jest cudzoziemcem i mieszka w Polsce, powinien posiadać identyfikator podatkowy PESEL.

Organem właściwym do przyjęcia wniosku o nadanie numeru PESEL (dla cudzoziemca) jest:

  • organ gminy, właściwy dla miejsca zameldowania podatnika (pracownika),
  • organ gminy właściwy dla siedziby pracodawcy, jeśli podatnik (pracownik) nie może się zameldować,
  • Urząd Dzielnicy Warszawa – Śródmieście (ul. Nowogrodzka 43) – w przypadku gdy podatnik (pracownik) jeszcze nie pracuje lub pracodawca ma siedzibę za granicą Polski.

Niezbędne informacje i wzór wniosku o nadanie PESEL są dostępne na portalu Gov.pl, również w języku angielskim i ukraińskim.

W przypadku odmowy podatnik (twój pracownik) może wystąpić o nadanie NIP. Wzór zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-7 jest dostępny na podatki.gov.pl.

 

Uprawnienia Urzędu Skarbowego w zakresie wypełnienia zeznania podatkowego

Od 1 stycznia 2019r. podatnicy mają możliwość skorzystania z rozliczenia PIT przez Krajową Administrację Skarbową (KAS). Wówczas wypełnieniem zeznania podatkowego zajmie się KAS, która elektronicznie udostępni na portalu podatkowym wypełnione formularze PIT-37 i PIT-38 dla podatników.

Zgodnie z art. 45cd ustawy o PIT 15 lutego roku następującego po roku podatkowym organ podatkowy udostępnia podatnikowi za pośrednictwem portalu podatkowego zeznania. Akceptacja przez podatnika udostępnionego zeznania przed upływem terminu określonego na jego złożenie bez wprowadzenia albo po wprowadzeniu w nim zmian oznacza złożenie zeznania w dniu dokonania akceptacji. Podatnik składa zeznanie na zasadach określonych w art. 45 powyższej ustawy, jeżeli nie dokona akceptacji udostępnionego zeznania przed upływem terminu określonego na jego złożenie albo je odrzuci przed tym terminem. Akceptacji oraz odrzucenia udostępnionego zeznania podatnik dokonuje za pośrednictwem portalu podatkowego.

Powyższa forma rozliczenia została utworzona w szczególności dla podatników, którzy rozliczają się samodzielnie, wspólnie z małżonkiem lub tak jak rodzice samotnie wychowujący dziecko. Warto dodać, że podatnicy nie są zobowiązani do realizacji powyższej formy rozliczenia podatkowego i mogą wypełnić formularz PIT-37 czy PIT-38 samodzielnie.

KAS wypełni zeznania podatkowe, uwzględniając w nich dane będące w posiadaniu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, w tym dane: przekazane przez podatnika w ubiegłorocznym zeznaniu podatkowym, dane znajdujące się w rejestrach urzędów skarbowych i innych rejestrach państwowych, np. ZUS czy PESEL.

Podsumowując, w związku z wejściem w 2019 roku w życie nowych przepisów – dodano nowy sposób wypełnienia i rozliczenia zeznań podatkowych, tj. skorzystanie z usług Krajowej Administracji Skarbowej. Podatnik nie musi składać wniosku w sprawie wypełnienia zeznania podatkowego przez KAS. Przygotowane zeznania podatkowe zostaną udostępnione podatnikom na portalu podatkowym, które następnie będą mogli zaakceptować lub nie. Ponadto przestają obowiązywać zasady przesyłania do urzędów skarbowych wersji papierowej deklaracji PIT-11, PIT-8C, PIT-8AR, PIT-4R oraz IFT-1/IFT-1R, które muszą być wysyłane wyłącznie w wersji elektronicznej. Termin składania przez płatników, rocznych deklaracji podatkowych do urzędów, kończy się wraz z ostatnim dniem stycznia 2025 roku.

 

Kim jest płatnik

W nomenklaturze podatkowej wykorzystywane są dwa podstawowe pojęcia:

  • płatnik oraz
  • podatnik.

Płatnik jest to podmiot, na który został nałożony obowiązek dokonywania wyliczeń oraz pobierania na ich podstawie podatku od wynagrodzeń podatników. Płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych zobligowany jest do terminowego przekazywania pobranych zaliczek na rzecz podatku dochodowego od wynagrodzeń podatników urzędowi skarbowemu.

Płatnikiem jest więc podmiot, który pośredniczy pomiędzy podatnikiem a urzędem skarbowym w kwestii rozliczenia zobowiązań z tytułu osiąganych przychodów.

Płatnik przekazuje zaliczki pobrane na rzecz podatku dochodowego za osobę trzecią. Płatnikiem nie jest osoba, która dokonuje opłat sama za siebie np. przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą. W przypadku, gdy podatnik rozlicza się bezpośrednio z urzędem skarbowym, nie składa on PIT-4R.

 

Pełnomocnictwa

Jeśli nie chcesz przesyłać informacji osobiście, może to za ciebie zrobić twój pełnomocnik. Wypełnij i dostarcz do urzędu skarbowego druk UPL-1. Możesz to zrobić:

  • papierowo – złóż go w swoim urzędzie skarbowym
  • elektronicznie – przekaż przez ePUAP lub złóż w e-Urzędzie Skarbowym

Jedno pełnomocnictwo pozwoli ci złożyć formularze we wszystkich urzędach skarbowych. Więcej informacji o pełnomocnictwach oraz aktualne formularze znajdziesz tutaj: Pełnomocnictwa.

 

Jak podpisać i przesłać formularze

Wszystkie formularze możesz podpisać podpisem kwalifikowanym. Dodatkowo – o ile jesteś osobą fizyczną – formularze PIT-11, PIT-4R, PIT-8AR podpiszesz danymi autoryzującymi.

Formularze możesz przesłać za pomocą:

  • formularza interaktywnego Ministerstwa Finansów. Aby to zrobić:
      • wejdź na stronę e-Deklaracje
      • pobierz odpowiedni formularz dotyczący wybranego przez ciebie podatku
      • wypełnij formularz
      • podpisz go podpisem kwalifikowanym albo danymi autoryzującymi
      • wyślij
  • modułu finansowo-księgowego. Aby to zrobić:
      • pobierz właściwą strukturę logiczną z sekcji Struktury dokumentów XML
      • wypełnij formularz
      • podpisz go podpisem kwalifikowanym albo danymi autoryzującymi
      • wyślij dokument ze swojej aplikacji
  • Uniwersalnej Bramki Dokumentów (UBD). Aby to zrobić:
      • uruchom odpowiednią aplikację (moduł) zgodnie ze specyfikacją Wejścia – Wyjścia  dostępną w zakładce – Dokumentacja IT
      • wypełnij formularz
      • podpisz go podpisem kwalifikowanym albo danymi autoryzującymi
      • wyślij dokument do UBD

W ten sposób możesz przesłać jednocześnie do 20 tys. deklaracji.

Korekty formularzy nie możesz złożyć za pomocą bramki UBD. Wyślesz ją tylko jako pojedynczy dokument do systemu e-Deklaracje.

 

Przydatne linki

Druk PIT-11

Druk PIT-40/11A

Druk PIT-4R

Formularze do druku PIT

Pity roczne pracownicze za 2022


ZUS

ZUS jest kolejnym krokiem, jaki powinieneś zrobić, w kierunku poprawy funkcjonowania swojego biznesu. W tym celu wskazane jest, abyś dokonał wnikliwej analizy swoich składek ubezpieczeniowych, jakie co miesiąc opłacasz. Jak to zrobić? Przeczytaj ten wpis. Dotychczas omówiliśmy już tutaj dwa ważne tematy:

  1. Inwentaryzacja
  2. Forma opodatkowania

Dzisiejszy materiał natomiast gruntownie spina wszystkie sprawy dotyczące ZUSu i obowiązki z tym związane, przypisane każdemu podatnikowi na początku każdego nowego roku. Zapraszamy Cię zatem do analizy trzeciego wpisu w cyklu Księgowego Niezbędnika Podatnika – Obowiązki Końcoworoczne Podatnika poświęconego – ZUS. 

 

Każdy nowy rok charakteryzuje zmiany i ten nie jest wyjątkiem. Oznacza to, że w przedmiotowym zakresie czyli w kontekście ZUSu wprowadza nowe podstawy wymiaru składek i określa nowe stawki składek. To powoduje, że masz kolejne końcoworoczne obowiązki. Jakie? Otóż jesteś zobligowany do przeprowadzenia analiz pod kątem ustalenia nowych podstaw na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz sprawdzenie możliwości skorzystania z obniżonego dużego ZUSu nazywanego małym ZUS plus. W dużym uproszczeniu musisz sprawdzić a później powiadomić ZUS o tym, czy masz prawo do skorzystania z przywilejów, jakie Ci daje, oraz określić podstawy wyliczenia składek i same składki. Jest to proces wymagający, trudny ale do przebrnięcia. Zaczynajmy zatem analizy.

 

ZUS

Informacje ogólne

Składki ZUS – co to takiego?

To danina publiczna, którą musisz regulować co miesiąc w określonej kwocie. Opłacone składki w dużym uproszczeniu zabezpieczają przyszłość finansową przedsiębiorcy i jego pracowników np. na okoliczność choroby, wypadku czy emerytury. Kwoty składek wyliczasz sam, sam też składasz deklaracje rozliczeniowe w systemie miesięcznym lub inne do ZUS lub korzystasz z pomocy Twojej Księgowej.

 

Kogo dotyczą?

Niemalże wszystkich.

 

Jak je uzyskać?

Należy dokonać właściwego zgłoszenia do ZUS a później co miesiąc dokonywać specjalnego rozliczenia. W tym celu stworzono odpowiednie druki, które należy właściwie wypełnić i każdorazowo złożyć w oddziale ZUS "na okienku" lub elektronicznie przez dedykowany program o nazwie "Płatnik".

 

Kiedy składać dokumenty?

Każda z zaistniałych sytuacji ma określone w ustawie konkretne terminy, które należy bezwzględnie przestrzegać. Terminy są mocno zróżnicowane. Każdą sprawę należy zatem analizować indywidualnie.

 

Na co zwrócić uwagę

W tym momencie ważnym jest, abyś przypomniał sobie wszystkie podstawowe informacje na temat składek ZUS, który opisywaliśmy całkiem niedawno w Księgowym Kalendarzu Adwentowym. Materiały znajdziesz tutaj, pod tym linkiem: Księgowy Kalendarz Adwentowy – 2024 rok.

To bardzo istotne dla dalszego przebiegu omawiania tematu, bowiem koniecznym jest, abyś rozeznawał się w nim i wiedział, o czym w danym momencie jest mowa. Dlatego też, zanim pójdziesz dalej, zatrzymaj się na chwilę i dokładnie przypomnij informacje ze wskazanego w linku materiału.

 

W analizach końcoworocznych do wykonania mamy 3 kroki:

  1. sprawdzenie możliwości skorzystania z małego ZUS plus - czyli przejście z kodu 05 10 lub 05 12 na kod ubezpieczenia 05 90 lub 05 92
  2. sprawdzenie aktualnych podstaw i składek ZUS na ubezpieczenie społeczne
  3. sprawdzenie aktualnych podstaw i składek ZUS na ubezpieczenie zdrowotne

Mały ZUS plus

Informacje ogólne

Mały ZUS plus to ulga, dzięki której przedsiębiorcy płacą niższe składki na ubezpieczenia społeczne. Obliczają je uwzględniając dochód z tytułu działalności gospodarczej, który osiągnęli w poprzednim roku kalendarzowym. Ulga nie obejmuje składki zdrowotnej. Niższe składki na ubezpieczenia społeczne w ramach małego ZUS plus można opłacać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia firmy.

 

W terminie do 31 stycznia osoby chcące z niej skorzystać muszą zgłosić ten fakt do ZUS na odpowiednim druku. Płatnicy, którzy korzystali z tej ulgi w 2024r., nadal spełniają jej warunki i zamierzają dalej z niej korzystać, nie muszą ponownie składać zgłoszenia.

 

Kto może skorzystać z ulgi

Z małego ZUS plus mogą korzystać przedsiębiorcy, których przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył 120 tys. zł. Ci, którzy prowadzą działalność krócej niż rok, zmniejszają ten limit proporcjonalnie do czasu, w którym prowadzili firmę. Warunkiem skorzystania z ulgi jest też prowadzenie działalności gospodarczej w poprzednim roku przez co najmniej 60 dni. Oznacza to, że Mały ZUS plus nie przysługuje osobom, które dopiero rozpoczynają prowadzenie własnego biznesu. Nowi przedsiębiorcy mogą skorzystać z ulgi na start oraz z preferencyjnych składek, które oblicza się od co najmniej 30 procent minimalnego wynagrodzenia.

 

Z małego ZUS plus nie skorzystają przedsiębiorcy, którzy:

  • w poprzednim roku rozliczali się na podstawie karty podatkowej z jednoczesnym zwolnieniem sprzedaży od podatku VAT,
  • osoby, które prowadziły wówczas inną pozarolniczą działalność, na przykład jako wspólnicy spółki jawnej,
  • osoby, które wykonują działalność na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy w zakresie, w jakim pracowały dla niego w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym oraz osoby, które spełniają warunki do opłacania preferencyjnych składek.

 

Jak zgłosić się do Małego ZUS plus

Osoby prowadzące działalność gospodarczą, które w ubiegłym roku nie korzystały z małego ZUS plus, a chcą w bieżącym roku z niego skorzystać i spełniają wymagane warunki, podobnie jak osoby rozpoczynające lub wznawiające działalność w styczniu, powinny zgłosić się do ulgi najpóźniej do 31 stycznia.  Aby to zrobić, należy wyrejestrować się z ubezpieczeń, posługując się dotychczasowym kodem tytułu ubezpieczenia, a następnie zgłosić się z kodem właściwym dla małego ZUS plus, który zaczyna się od kodu 05 90 lub 05 92. Płatnicy, którzy korzystali z małego ZUS plus w 2024 roku i nadal spełniają warunki do ulgi i zamierzają z niej korzystać, nie muszą ponownie składać zgłoszenia.

 

Każda osoba, która w styczniu korzysta z małego ZUSu plus, ma obowiązek złożyć dokumenty rozliczeniowe do 20 lutego. Dokumenty te powinny zawierać m.in. informacje o rocznym przychodzie, rocznym dochodzie, formach opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz o podstawie wymiaru składek.

 

W jakim terminie 

31 stycznia upływa termin na zgłoszenia do ulgi mały ZUS plus.

 

Ile wynosi mały ZUS plus

Mały ZUS plus to niższe składki na ubezpieczenia społeczne liczone z uwzględnieniem dochodu z działalności gospodarczej za ubiegły rok kalendarzowy. Podstawa wymiaru tych składek dla danego roku nie może być niższa niż 30 procent minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Podstawa i składka jest określana indywidualnie, raz na cały rok i jest w jego trakcie niezmienna.

Oznacza to, że w 2025r. podstawa wymiaru składek musi mieścić się w przedziale od 1399,80 zł do 5203,80 zł.

Ulga nie obejmuje składki zdrowotnej, którą przedsiębiorca zobowiązany jest opłacać w pełnej wysokości.

Kalkulator najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe

Do prawidłowego wyliczenia podstawy do MDG można wykorzystać dostępny na stronie ZUSu kalkulator lub z funkcji dostępnych na PUE ZUS w swojej kartotece. Poniżej zamieszczamy link do kalkulatora:

 

Kalkulator najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe

 

Aktualne podstawy i składki ZUS na ubezpieczenie społeczne

W tej części zamieszczamy informacje o wysokości składek ZUS na ubezpieczenie społeczne obowiązujące w bieżącym roku dla:

  • dużego ZUS
  • małego ZUS plus
  • preferencyjnego

 

Duży ZUS (grupa II)

W tej grupie znajdują się osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność:

  1. na podstawie Prawa przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, niewymienione w grupie I,
  2. twórcy i artyści,
  3. osoby, które prowadzą działalność w zakresie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a także osoby prowadzące działalność w zakresie wolnego zawodu, z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych,
  4. wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej,
  5. akcjonariusze prostej spółki akcyjnej,
  6. komplementariusz w spółce komandytowo-akcyjnej,
  7. osoby, które prowadzą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów o systemie oświaty

oraz osoby współpracujące z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność albo z osobami korzystającymi z „ulgi na start”.

 

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w 2025r. - nie może być niższa niż 5.203,80 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego).

Kwota prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2025 roku wynosi 8.673 zł.

Składka na ubezpieczenia społeczne osób wymienionych w grupie II za miesiące styczeń - grudzień 2025r. nie może być niższa od kwoty: 

  • 1.015,78 zł  - na ubezpieczenie emerytalne (19,52%),

  • 416,30 zł  - na ubezpieczenia rentowe (8%),

  • 127,49 zł  - na ubezpieczenie chorobowe (2,45%).

 

Składki preferencyjne (grupa I)

Osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie Prawa przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych przez okres pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, z wyłączeniem osób, które:

  • prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność,
  • wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

 

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w 2025r. - nie może być niższa niż 1.399,80 zł (30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującej w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2025r.).

Od 1 stycznia do 31 grudnia 2025r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4.666 zł.

Składka na ubezpieczenia społeczne osób wymienionych w grupie I za miesiące styczeń - grudzień 2025r. nie może być niższa od kwoty:

  • 273,24 zł  - na ubezpieczenie emerytalne (19,52%),

  • 111,98 zł  - na ubezpieczenia rentowe (8%),

  • 34,30 zł   - na ubezpieczenie chorobowe (2,45%).

 

Mały ZUS plus (grupa III)

Osoby, które prowadzą działalność gospodarczą na mniejszą skalę mogą opłacać „mały ZUS plus”. W szczegółach opisaliśmy już ją wcześniej w tym artykule. Jednak dla uporządkowania wiedzy jeszcze raz przypomnimy o tych najistotniejszych faktach.

Mały ZUS plus to niższe składki na ubezpieczenia społeczne liczone z uwzględnieniem dochodu z działalności gospodarczej za ubiegły rok kalendarzowy. Podstawa wymiaru tych składek dla danego roku nie może być niższa niż 30 procent minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Podstawa i składka jest określana indywidualnie, raz na cały rok i jest w jego trakcie niezmienna.

Oznacza to, że w 2025r. podstawa wymiaru składek musi mieścić się w przedziale od 1399,80 zł do 5203,80 zł.

Ulga nie obejmuje składki zdrowotnej, którą przedsiębiorca zobowiązany jest opłacać w pełnej wysokości.

 

Aktualne podstawy i składki ZUS na ubezpieczenie zdrowotne

Zgodnie z nowymi przepisami, wprowadzonymi Polskim Ładem, składki na ubezpieczenie zdrowotne płacimy od uzyskanego dochodu (skala, podatek liniowy) lub przychodu (ryczałt). Wspominaliśmy o tym w tym artykule: forma opodatkowania. Rok 2025 przynosi nam kolejne zmiany w opłacaniu składki zdrowotnej.

 

Składka zdrowotna na skali podatkowej lub podatku liniowym

1 stycznia 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Ustawa wprowadziła zmiany dotyczące zasad ustalania składki na ubezpieczenie zdrowotne, a mianowicie obniżenie wysokości minimalnej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacanej przez przedsiębiorców opodatkowanych według skali podatkowej lub podatkiem liniowym.

 

W przypadku  przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych (skala lub podatek liniowy) w okresie roku składkowego od 1 lutego 2025r. do 31 stycznia 2026 r., minimalna:

  • miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego;
  • roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie może być niższa niż kwota stanowiąca iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w roku 2025 i 75 % minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego.

 

W przypadku przedsiębiorców opodatkowanych podatkiem liniowym minimalna wysokość składki miesięcznej i rocznej w tym okresie nie może być niższa niż kwota odpowiadająca 9% minimalnej podstawy wymiaru.

 

Obowiązujące od 1 stycznia 2025 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4 666 zł.

Tym samym minimalna miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 3 499,50 zł (75% x 4 666 zł).

Składka zdrowotna na karcie podatkowej

Ta sama ustawa dokonała obniżenia wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacanej przez przedsiębiorców stosujących kartę podatkową.

 

W przypadku  przedsiębiorców, którzy stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne należnej za okres od 1 stycznia 2025r. do 31 grudnia 2025r. wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego od 1 stycznia 2025r.

 

Obowiązujące od 1 stycznia 2025 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4 666 zł.

Tym samym miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla tych przedsiębiorców wynosi 3 499,50 zł (75% x 4 666 zł).

 

Składka zdrowotna a środki trwałe i wartości niematerialne i prawne

Wspomniana wyżej ustawa wyłączyła z podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacanej przez przedsiębiorców przychody ze sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych.

 

Od 1 stycznia 2025 r. w przypadku przedsiębiorców opodatkowanych według skali podatkowej, podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych dla celów ustalania przychodu/dochodu na podstawie którego ustalana jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie uwzględnia się przychodów, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, i kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Oznacza to, że dla celów ustalania wysokości przychodu/dochodu nie uwzględnia się przychodów i kosztów uzyskania związanych ze sprzedażą środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych.

 

W przypadku osób opodatkowanych według skali lub podatkiem liniowym ustalających podstawę wymiaru składki na podstawie dochodu z miesiąca poprzedniego wyłączenie to będzie miało zastosowanie do składek należnych za okres od 1 lutego 2025r.

 

Ważne!
​​​​​​​Przedsiębiorcy opodatkowani według skali lub podatkiem liniowym po zakończeniu roku składkowego będą mogli zdecydować o uwzględnieniu w rocznej podstawie wymiaru składki (począwszy od rozliczenia rocznego za rok 2025) osiągniętych przychodów i poniesionych kosztów uzyskania, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 19 i w art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez złożenie stosownego oświadczenia na składanym dokumencie rozliczeniowym (w tym zakresie nastąpi zmiana wzorów dokumentów rozliczeniowych).

 

Składka zdrowotna z metoda kasowa

Ustawa uwzględnia metodę kasowego ustalania przychodu podatkowego dla celów ustalania przychodu/dochodu na podstawie którego ustalana jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Od 1 stycznia 2025r. w przypadku przedsiębiorców opodatkowanych według skali podatkowej, podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych dla celów ustalania przychodu/dochodu na podstawie którego ustalana jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne uwzględnia się przepisy dotyczące metody kasowej ustalania przychodu podatkowego.

 

W przypadku wyboru metody kasowej rozliczania przychodów przedsiębiorca zobowiązany jest uwzględniać dla celów ustalania wysokości przychodu/dochodu na podstawie którego ustalana jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, również osiągnięte przychody i poniesione koszty uzyskania w okresie zawieszenia działalności gospodarczej.

 

Wyłączenie przychodów i kosztów uzyskania za okres zawieszenia działalności gospodarczej dla celów wyliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne nadal ma zastosowanie, ale o ile nie jest do nich stosowana metoda kasowa.

 

Kalkulator miesięcznej podstawy wymiaru i składki na ubezpieczenia zdrowotne 

Do prawidłowego wyliczenia miesięcznej podstawy i składki na ubezpieczenie zdrowotne można wykorzystać dostępny na stronie ZUSu kalkulator. Poniżej zamieszczamy link do niego:

 

Kalkulator do obliczania miesięcznej podstawy wymiaru i składki na ubezpieczenie zdrowotne

 

Pozostałe ważne informacje

Poniżej prezentujemy garść innych, równie istotnych informacji dotyczących ZUS w 2025 roku.

 

Ubezpieczenie wypadkowe

O wysokości stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe obowiązującej w danym roku składkowym ZUS powiadamia do 20 kwietnia danego roku tych płatników składek, którzy przekazali informację ZUS IWA za trzy kolejne ostatnie lata kalendarzowe.

 

Pozostali płatnicy, którzy zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego:

  1. co najmniej 10 ubezpieczonych i nie mieli obowiązku przekazywania informacji ZUS IWA przez trzy kolejne, ostatnie lata kalendarzowe - stopę procentową składki na to ubezpieczenie ustalają w wysokości stopy procentowej określonej dla grupy działalności, do której należą,
  2. nie więcej niż 9 ubezpieczonych - stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalają w wysokości 50% najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności.

Wszyscy w/w płatnicy samodzielnie ustalają wysokość stopy procentowej składki na dany rok składkowy.

 

Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe jest ustalana na okres roku składkowego i obowiązuje do składek należnych za okres od 1 kwietnia danego roku do 31 marca następnego roku.

 

Kwota rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w 2025 roku

Kwota rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w 2025 roku wynosi 260 190 zł.

Kalkulator rocznej podstawy wymiaru i składki na ubezpieczenie zdrowotne

Raz w roku musisz dokonać rocznego rozliczenia. Oznacza to, że musisz obliczyć różnicę między roczną składką a sumą składek miesięcznych. Dokonujesz tego w deklaracji mca kwietnia wraz ze składkami bieżącego miesiąca. Tak rozliczoną deklarację za cały poprzedni rok składasz w ZUS "na okienku" lub elektronicznie przez "Płatnika". W celu właściwego rozliczenia rocznej podstawy i składki na ubezpieczenie zdrowotne można wykorzystać dostępny na stronie ZUSu kalkulator. Poniżej zamieszczamy link do niego:

 

Kalkulator do obliczania rocznej podstawy wymiaru i składki na ubezpieczenie zdrowotne

 

Przydatne linki

Kalkulator MDG

Kalkulator składki zdrowotnej

Mały ZUS plus od 2022r.

Ulga mały ZUS plus

Składka zdrowotna w 2025 roku

Składki ZUS 2022 roku + dane archiwalne

 


ZUS

Forma opodatkowania

Początek każdego roku charakteryzuje się wieloma obowiązkami, jakim każdy właściciel firmy powinien poświęcić swoją uwagę. Jedną z nich jest inwentaryzacja, o której pisaliśmy w poprzednim wpisie na blogu. Materiał na ten temat znajdziesz tutaj: Inwentaryzacja. Kolejnym tematem, nad którym należy się poważnie zastanowić, jest forma opodatkowania. Dzisiejszy materiał poświęcony jest wszystkim tym formom dostępnym w naszym kraju. Zapraszamy Cię zatem do drugiego wpisu w cyklu Księgowego Niezbędnika Podatnika - Obowiązki Końcoworoczne Podatnika poświęconego – Formie opodatkowania.

 

Wybór formy opodatkowania jest szalenie istotną kwestią w prowadzeniu własnego biznesu. Właściwy dobór narzędzi pozwala na prowadzenie własnej firmy swobodnie i bez lęku o przepłacanie danin publicznych. Wybór formy opodatkowania niesie również z sobą informację o tym, że rok podatkowy nieubłaganie dobiegł końca i nadchodzi moment podjęcia nowej decyzji. Zadajemy sobie teraz pytanie jaką wybrać formę opodatkowania? Która z dostępnych opcji będzie dla mnie najbardziej optymalnym rozwiązaniem? Sprawdźmy to zatem.

 

Forma opodatkowania

Informacje ogólne

Forma opodatkowania – co to takiego?

Forma opodatkowania to określenie zasady rozliczania twojego podatku dochodowego (PIT).

 

Kogo dotyczy?

Dotyczy wszystkich podatników, w szczególności przedsiębiorców, zarówno tych, którzy już prowadzą własne firmy ale i tych, którzy są w procesie ich zakładania lub podejmowania decyzji o ich założeniu. To oznacza, że PIT na zasadach określonych dla przedsiębiorców będziesz płacić, jeśli:

  • prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą
  • jesteś wspólnikiem spółek:
    • cywilnej
    • jawnej osób fizycznych
    • jawnej, której wspólnikami są inne podmioty niż osoby fizyczne, pod warunkiem złożenia informacji o podatnikach podatku dochodowego od osób prawnych oraz o podatnikach podatku dochodowego od osób fizycznych, posiadających, bezpośrednio lub za pośrednictwem podmiotów niebędących podatnikami podatku dochodowego, prawa do udziału w zysku tej spółki
    • partnerskiej.

Rozpoczynając działalność, a także w trakcie jej trwania, będziesz się zatem zastanawiać, która z form opodatkowania dochodów będzie dla Ciebie najlepsza. Sam dokonasz wyboru i określisz sposób, w jaki chcesz rozliczać podatki w swojej firmie. Natomiast osoby fizyczne nie prowadzące działalności gospodarczych lub prowadzące działalność "na próbę" w ramach działalności nierejestrowanej, mają już taką formę opodatkowania dookreśloną z góry - skalę podatkową (zasady ogólne). 

 

Kiedy jej dokonać?

Wyboru formy opodatkowania dokonuje się w dwóch momentach roku:

  • do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku podatkowym przychód z działalności gospodarczej
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku. Wówczas termin ten skraca się do końca grudnia.

Oznacza to, że raz w roku możesz zmienić formę opodatkowania (skala, liniowy, ryczałt) a także zmienić system opłacania podatków (z miesięcznego na kwartalny i odwrotnie). Jeśli 20 przypada w sobotę, niedzielę lub w święto to termin automatycznie przesuwa się na pierwszy dzień roboczy po.

Dodatkowo musisz pamiętać również o tym, że raz obrana przez Ciebie forma obowiązuje Cię przez cały najbliższy rok. Kolejną zmianę będziesz mógł dokonać dopiero na początku kolejnego roku. Zatem jest to poważna sprawa, której nie powinieneś bagatelizować. W przypadku, kiedy nie chcesz dokonywać zmiany, nie robisz nic - wówczas kolejny rok będziesz opodatkowywał swoje dochody na dotychczas obranych zasadach. 

 

Ważne! 
Jeśli nie złożysz w wyznaczonym terminie swojej deklaracji o zmianie formy opodatkowania lub w trakcie rejestracji firmy nie wybierzesz żadnej z dostępnych form bądź wybierzesz ją, ale zgłosisz ten fakt naczelnikowi urzędu skarbowego po terminie, wówczas pozostanie Ci dookreślona standardowa, podstawowa - skala podatkowa (zasady ogólne).

 

Jak jej dokonać?

Dokonujesz tego przez złożenie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemnego oświadczenia w momencie rejestracji firmy lub wtedy, gdy firmę już posiadasz i chcesz tylko poinformować o zaistniałej zmianie dotychczasowej formy opodatkowania. Oświadczenie to możesz złożyć:

Informację o zmianach przekazujesz do US w formie zawiadomienia. Zawiadomienie to składasz maksymalnie do 20 lutego roku podatkowego na rok bieżący, w którym chcesz opłacać miesięcznie lub kwartalnie zaliczki na podatek dochodowy (PIT). Składasz je jako aktualizację formularza CEIDG-1, wybierając właściwą opcję w części 15. „Oświadczenie o formie opłacania podatku dochodowego”. Formularz możesz złożyć zarówno w formie papierowej “na okienku” w dowolnym Urzędzie Miasta lub Gminy w całej Polsce lub dostarczasz do US pisemne oświadczenie osobiście, listownie bądź elektronicznie poprzez:

  • stronę www.biznes.gov.pl,
  • na stronie internetowej www.ceidg.gov.pl lub
  • na elektronicznej platformie usług administracyjnych ePUAP www.epuap.gov.pl.  

Wyjątkiem od powyższej reguły są podatnicy opodatkowani w formie karty podatkowej – wówczas na zmianę formy opodatkowania masz czas do 20 stycznia.

 

Ważne!

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą opodatkowaną kartą podatkową i chcesz wrócić do opodatkowania na zasadach ogólnych, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o rezygnacji z karty podatkowej w terminie do 20 stycznia roku kalendarzowego. Oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania kartą podatkową składasz tą samą drogą, opisaną wyżej.

 

Podstawowe elementy do analiz form opodatkowania

W działalności gospodarczej na co dzień używamy takich określeń jak: przychód, koszty dochód lub strata oraz podatek. Opisywaliśmy ten temat całkiem niedawno w Księgowym Kalendarzu Adwentowym. Materiały znajdziesz tutaj, pod tym linkiem: Księgowy Kalendarz Adwentowy - 2024 rok.

Przypomnij sobie teraz znaczenie tych słów, bowiem będziemy nimi pracować. Musisz to wiedzieć, aby zrozumieć istotę i na podstawie analiz dokonać dla swojej firmy optymalnego wyboru formy opodatkowania.

 

Ważne! 

Jeżeli w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą jesteś podatnikiem podatku VAT, kwota tego podatku nie jest Twoim przychodem. Przychód dla celów podatkowych stanowi wyłącznie kwota netto.

 

Do wyboru masz 3 formy opodatkowania. W zależności od tego, co wybierzesz, masz inne obowiązki oraz różną podstawę opodatkowania. O tym jednak pomówimy w poszczególnym dziale. W tej chwili zwróć uwagę na to, że w różnej formie opodatkowany jest:

  • dochód – dla skali podatkowej i podatku liniowego,
  • przychód – dla ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Ponadto z wiadomości ogólnych musisz również wiedzieć, że nie zawsze możesz wybrać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Zależy to od tego, jaką działalność będziesz prowadzić. O tym decyduje ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, która jasno wskazuje działalności nie mogące być w ten sposób opodatkowane.

 

Rodzaje form opodatkowania

W Polsce mamy 3 rodzaje form opodatkowania podatkiem dochodowym - czwarta jest wygaszana:

  • karta podatkowa (wygaszana),
  • zasady ogólne (skala podatkowa - stawka podatku 12% i 32%),
  • podatek liniowy (stawka podatku 19%),
  • ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (2%, 3%, 5,5%, 8,5%, 10%, 12%, 12,5%, 14%, 15% i 17%).

 

Karta podatkowa (wygaszana)

Karta podatkowa jest wygaszaną formą opodatkowania, zatem nie będziemy jej poświęcać zbyt wiele uwagi. Wskażemy tylko rzeczy najistotniejsze. Wygaszenie tej formy opodatkowania oznacza tyle, że nie mogą z niej skorzystać nowi podatnicy. Korzystają z niej jedynie podatnicy, którzy byli opodatkowani w tej formie przed rokiem 2022 i obecnie nadal ją kontynuują. Po rezygnacji i przejściu na inną formę opodatkowania możliwości powrotu już nie ma. Zastanów się zatem, czy chcesz dokonać tej zmiany.

Minister Finansów, obwieszczeniem w Monitorze Polskim z dnia 15 listopada 2024 r. pod poz. 975, opublikował nowe, wyższe stawki dla:

  • karty podatkowej i
  • kwoty rocznego przychodu, do której można wykonywać świadczenia przy prowadzeniu niektórych usług z wyjątkiem świadczeń dla ludności (w 2025 r. - 96 711 zł) oraz
  • kwartalnych stawek ryczałtu od przychodów proboszczów i wikariuszy, obowiązujących w 2025r.

Jeśli korzystasz z tej formy opodatkowania musisz liczyć się ze wzrostem stawek. Przyczyną tego jest wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszych trzech kwartałów roku poprzedzającego rok podatkowy w stosunku do tego samego okresu roku ubiegłego, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. To ten wskaźnik jest brany pod uwagę przy ustalaniu nowych stawek karty podatkowej.

Poniżej zamieszczamy cały akt prawny, w którym wyczytasz wszystko to, co Ciebie interesuje:

 

Stawki karty podatkowej w 2025 roku - do pobrania

 

Jak zrezygnować z karty podatkowej

Jeżeli chcesz zrezygnować z opodatkowania w formie karty podatkowej, musisz dopełnić pewnego obowiązku, a mianowicie w terminie do 20 stycznia bieżącego roku kalendarzowego musisz złożyć Naczelnikowi Urzędu Skarbowego:

  • pisemne oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania w ramach karty podatkowej – wrócisz wówczas do opodatkowania na zasadach ogólnych,
  • pisemne oświadczenie o wyborze opodatkowania podatkiem liniowym, bądź ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych – będziesz wtedy opodatkowany w wybrany przez siebie sposób w kolejnym roku podatkowym.

Oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania kartą podatkową składasz:

  • w urzędzie skarbowym
  • za pośrednictwem CEIDG, zmieniając dane we wpisie.

 

Zasady ogólne (skala podatkowa)

Informacje ogólne

Skala podatkowa jest podstawową formą opodatkowania dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej w naszym kraju, która nie wymaga zawiadamiania o jej wyborze. Oznacza to, że:

  • w momencie nie dokonania przez Ciebie wyboru (przy zakładaniu firmy) lub
  • jeśli wybrałeś wcześniej tą formę opodatkowania i nie wybierzesz innej (w trakcie działania firmy) lub
  • wybierzesz inną formę, ale zgłosisz się do naczelnika urzędu skarbowego po terminie, w którym możesz dokonać takiego wyboru

wówczas nie nastąpi u Ciebie żadna zmiana. Nadal będziesz opodatkowany podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych według skali podatkowej w stawce podatkowej 12% i 32%.

 

W dużym uproszczeniu wyjaśnimy Ci teraz, o co konkretnie chodzi w tym rodzaju opodatkowania.

W przypadku skali podatkowej podstawą opodatkowania jest dochód. Dochód jest pomniejszany o koszty i przysługujące odliczenia.

 

Ten rodzaj opodatkowania rozliczamy wg następującego, ogólnego wzoru:

 

przychód – koszty = dochód

dochód x stawka podatku płatnego wg skali podatkowej = podatek do zapłaty (zaliczka)

 

Stawki podatku uzależnione są od wysokości uzyskanego dochodu i stanowią:

  • 12% dla podstawy obliczenia podatku do wysokości 120.000 zł
  • 32% dla podstawy obliczenia podatku powyżej 120.000 zł.

 

Ważne!

Przysługujące odliczenia to m.in. składki ZUS na ubezpieczenie społeczne, które płacisz za siebie i które możesz:
  • w całości zaliczyć do kosztów uzyskania lub 
  • alternatywnie odliczyć od dochodu. 
Muszą być jednak opłacone. Od Ciebie zależy w jakim modelu będziesz je rozliczał, a zatem w którym momencie będziesz je odliczał.

 

Na zasadach ogólnych wg skali podatkowej składka na ubezpieczenie zdrowotne stanowi 9% podstawy wymiaru składki (dochodu z działalności gospodarczej).

 

Plusy i minusy skali podatkowej

Przywileje - zachowujesz prawo do wszystkich możliwych ulg podatkowych. Będziesz mógł skorzystać z:

  • rozliczenia się razem ze małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko,
  • ulg i odliczeń od dochodu i od podatku.

Obowiązki - wybierając tę formę opodatkowania będziesz musiał:

  • prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów według wzoru i zasad opisanych w rozporządzeniu Ministra Finansów z 23 grudnia 2019 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub możesz wybrać prowadzenie księgi rachunkowej,
  • opłacać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy za poszczególne miesiące lub kwartały roku podatkowego: do urzędu skarbowego, właściwego według Twojego miejsca zamieszkania, w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni lub miesiąca następującego po kwartale, a zaliczkę za grudzień lub za IV kwartał w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego.

Wpłat dokonujesz na swój indywidualny mikrorachunek podatkowy.

 

Ważne!

Zaliczka na podatek dochodowy staje się obowiązkowa dopiero w momencie, gdy przekroczy ona kwotę 1.000 zł. Zatem nie będziesz zobowiązany do jej zapłaty w sytuacji, gdy podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku, pomniejszony o sumę już wpłaconych zaliczek, nie przekroczy 1.000 zł.

 

Obowiązuje Cię również dokonanie rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Takie rozliczenie roczne wykonują wszyscy przedsiębiorcy bez względu na formę opodatkowania w deklaracji za mc kwiecień w terminie do 20 maja. Po wykonaniu rozliczenia masz dwie opcje:

  • jeśli zapłaciłeś wyższe składki zdrowotne niż roczna składka na ubezpieczenie zdrowotne ustalona od rocznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej - możesz ubiegać się o zwrot nadpłaty
  • jeśli kwota wpłaconych przez ciebie składek na ubezpieczenie zdrowotne jest niższa niż roczna składka - musisz dopłacić różnicę.

W przypadku przedsiębiorców rozliczających się na zasadach ogólnych wg skali podatkowej, jeśli roczna podstawa wymiaru składki będzie niższa niż iloczyn liczby miesięcy w roku kiedy podlegałeś ubezpieczeniu zdrowotnemu i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, to będzie cię obowiązywać minimalna roczna podstawa wymiaru składek.

 

Oprócz formy opodatkowania wybierasz również sposób, w jaki będziesz wpłacał zaliczki na podatek dochodowy. Do wyboru masz:

  • sposób miesięczny lub
  • sposób kwartalny.

Możesz wybrać dla siebie kwartalny sposób wpłacania zaliczek. O tym wyborze również musisz poinformować Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zrobisz to składając zeznanie podatkowe PIT-36, które złożysz za miniony rok podatkowy, w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia bieżącego roku podatkowego.

 

W podatku na zasadach ogólnych wg skali podatkowej można odliczyć straty z lat ubiegłych.

 

Jak wybrać opodatkowanie skalą podatkową

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą opodatkowaną według stawki liniowej albo ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i chcesz dokonać zmiany na zasady ogólne wg skali podatkowej, musisz złożyć Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o zmianie z dotychczasowej formy opodatkowania w terminie:

  • do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku.

Oświadczenie o zmianie składasz:

  • w urzędzie skarbowym
  • za pośrednictwem CEIDG, zmieniając dane we wpisie.

 

Podatek liniowy

Informacje ogólne

W dużym uproszczeniu wyjaśnimy Ci teraz, o co konkretnie chodzi w tym rodzaju opodatkowania.

Podobnie jak w skali podatkowej, w przypadku podatku liniowego podstawą opodatkowania jest również dochód. Dochód jest pomniejszany o koszty i przysługujące odliczenia.

 

Ten rodzaj opodatkowania rozliczamy wg następującego, ogólnego wzoru:

 

przychód – koszty = dochód

dochód x stawka podatku 19% = podatek do zapłaty (zaliczka)

 

Stawkę podatku stanowi:

  •  19% - podatek płatny jest wg jednolitej stawki bez względu na to, jaki uzyskasz dochód.

 

Ważne!

Przysługujące odliczenia to m.in. składki ZUS na ubezpieczenie społeczne i częściowo zdrowotne, które płacisz za siebie i które możesz:
  • w całości zaliczyć do kosztów uzyskania lub 
  • alternatywnie odliczyć od dochodu. 
Muszą być jednak opłacone. Od Ciebie zależy w jakim modelu będziesz je rozliczał, a zatem w którym momencie będziesz je odliczał.
Limit odliczenia składki zdrowotnej w podatku liniowym wynosi: 
  • w 2024r. - 11.600 zł
  • w 2025r. - 12.900 zł

     

W podatku liniowym składka na ubezpieczenie zdrowotne stanowi 4,9% podstawy wymiaru składki (dochodu z działalności gospodarczej).

 

Plusy i minusy podatku liniowego

Przywileje - nie zachowujesz prawa do większości możliwych ulg podatkowych. Nie będziesz mógł skorzystać z:

  • rozliczenia się razem ze małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko,
  • ulg i odliczeń od dochodu i od podatku, z wyjątkiem np. odliczenia składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości określonego rocznego limitu, wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE), ulgi B+R, ulgi sponsoringowej, ulgi na zabytki czy ulgi na terminale.

 

Obowiązki - wybierając tę formę opodatkowania będziesz musiał:

  • prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów według wzoru i zasad opisanych w rozporządzeniu Ministra Finansów z 23 grudnia 2019 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub możesz wybrać prowadzenie księgi rachunkowej,
  • opłacać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy za poszczególne miesiące lub kwartały roku podatkowego: do urzędu skarbowego, właściwego według Twojego miejsca zamieszkania, w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni lub miesiąca następującego po kwartale, a zaliczkę za grudzień lub za IV kwartał w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego.

Wpłat dokonujesz na swój indywidualny mikrorachunek podatkowy.

 

Ważne!

Zaliczka na podatek dochodowy staje się obowiązkowa dopiero w momencie, gdy przekroczy ona kwotę 1.000 zł. Zatem nie będziesz zobowiązany do jej zapłaty w sytuacji, gdy podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku, pomniejszony o sumę już wpłaconych zaliczek, nie przekroczy 1.000 zł.

 

Obowiązuje Cię również dokonanie rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Takie rozliczenie roczne wykonują wszyscy przedsiębiorcy bez względu na formę opodatkowania w deklaracji za mc kwiecień w terminie do 20 maja. Po wykonaniu rozliczenia masz dwie opcje:

  • jeśli zapłaciłeś wyższe składki zdrowotne niż roczna składka na ubezpieczenie zdrowotne ustalona od rocznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej - możesz ubiegać się o zwrot nadpłaty
  • jeśli kwota wpłaconych przez ciebie składek na ubezpieczenie zdrowotne jest niższa niż roczna składka - musisz dopłacić różnicę.

W przypadku przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym, jeśli roczna podstawa wymiaru składki będzie niższa niż iloczyn liczby miesięcy w roku kiedy podlegałeś ubezpieczeniu zdrowotnemu i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, to będzie cię obowiązywać minimalna roczna podstawa wymiaru składek.

 

Oprócz formy opodatkowania wybierasz również sposób, w jaki będziesz wpłacał zaliczki na podatek dochodowy. Do wyboru masz:

  • sposób miesięczny lub
  • sposób kwartalny.

Możesz wybrać dla siebie kwartalny sposób wpłacania zaliczek. O tym wyborze również musisz poinformować Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zrobisz to składając zeznanie podatkowe PIT-36L, które złożysz za miniony rok podatkowy, w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia bieżącego roku podatkowego.

 

Opodatkowanie dochodu podatkiem liniowym 19% nie możesz zastosować, jeśli będziesz świadczył usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy:

  • w tym samym roku,
  • w takim samym zakresie, w jakim świadczyłeś dla niego usługi ze stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.

 

W podatku liniowym można odliczyć straty z lat ubiegłych.

 

Jak wybrać opodatkowanie podatkiem liniowym

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych wg skali podatkowej albo ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i chcesz dokonać zmiany na opodatkowanie wg stawki liniowej, musisz złożyć Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o zmianie z dotychczasowej formy opodatkowania w terminie:

  • do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku.

Oświadczenie o zmianie składasz:

  • w urzędzie skarbowym
  • za pośrednictwem CEIDG, zmieniając dane we wpisie.

 

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Informacje ogólne

W dużym uproszczeniu wyjaśnimy Ci teraz, o co konkretnie chodzi w tym rodzaju opodatkowania.

W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych przedmiotem opodatkowania jest przychód. Nie występują tutaj koszty ale występują przysługujące odliczenia.

 

Ten rodzaj opodatkowania rozliczamy wg następującego, ogólnego wzoru:

 

przychód

przychód x stawka obowiązującego podatku = podatek do zapłaty

 

Stawki podatku uzależnione są od rodzaju wykonywanej działalności i kwoty uzyskanych przychodów i stanowią:

  • 17%,15%, 14%, 12,5%, 12%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3%.

 

Ważne!


Przysługujące odliczenia to m.in. składki ZUS na ubezpieczenie społeczne i 50% zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, które płacisz za siebie i które możesz alternatywnie odliczyć od przychodu. Muszą być jednak opłacone. 

 

W ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych składka na ubezpieczenie zdrowotne stanowi 9% zryczałtowanej podstawy wymiaru składki, którą stanowi kwota przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

 

Plusy i minusy ryczałtu ewidencjonowanego

Przywileje - nie zachowujesz prawa do większości możliwych ulg podatkowych. Nie będziesz mógł skorzystać z:

  • rozliczenia się razem ze małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko,
  • ulg i odliczeń od przychodu i od podatku, z wyjątkiem np. odliczenia składek na ubezpieczenia społeczne, 50% zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE), ulgi termomodernizacyjnej.

 

Obowiązki - wybierając tę formę opodatkowania będziesz musiał:

  • prowadzić odrębną za każdy rok podatkowy ewidencję przychodów, w której będziesz zapisywać przychody w rozbiciu na poszczególne stawki podatku, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,
  • wpłacać w ciągu roku ryczałt od przychodów ewidencjonowanych za poszczególne miesiące lub kwartały roku podatkowego do urzędu skarbowego, właściwego według Twojego miejsca zamieszkania, w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni lub miesiąca następującego po kwartale, a ryczałt od przychodów ewidencjonowanych za grudzień lub za IV kwartał w terminie do 20 stycznia roku następnego.

Wpłat dokonujesz na swój indywidualny mikrorachunek podatkowy.

 

Obowiązuje Cię również dokonanie rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Takie rozliczenie roczne wykonują wszyscy przedsiębiorcy bez względu na formę opodatkowania w deklaracji za mc kwiecień w terminie do 20 maja. Po wykonaniu rozliczenia masz dwie opcje:

  • jeśli zapłaciłeś wyższe składki zdrowotne niż roczna składka na ubezpieczenie zdrowotne ustalona od rocznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej - możesz ubiegać się o zwrot nadpłaty
  • jeśli kwota wpłaconych przez ciebie składek na ubezpieczenie zdrowotne jest niższa niż roczna składka - musisz dopłacić różnicę.

 

Oprócz formy opodatkowania wybierasz również sposób, w jaki będziesz wpłacał zaliczki na podatek dochodowy. Do wyboru masz:

  • sposób miesięczny lub
  • sposób kwartalny.

Możesz wybrać dla siebie kwartalny sposób wpłacania zaliczek. O tym wyborze również musisz poinformować Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zrobisz to składając zeznanie podatkowe PIT-28, które złożysz za miniony rok podatkowy, w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia bieżącego roku podatkowego.

 

Nie zawsze będziesz mógł wybrać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, bowiem ma on pewne ustawowe wyłączenia, uzależnione od rodzaju prowadzonej działalności i innych okoliczności. Spod tego opodatkowania wyłączone są niektóre rodzaje działalności, na przykład prowadzenie aptek, kantorów, czy handel częściami samochodowymi.

Ryczałtu nie wybiorą również osoby, które:

  • prowadzą inną działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej
  • korzystają z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego
  • w ramach działalności wytwarzają wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii
  • są wspólnikami spółki cywilnej oraz spółki jawnej i ich wspólnicy wybiorą inną formę opodatkowania (opodatkowanie ryczałtem muszą wybrać wszyscy wspólnicy)
  • podejmują wykonywanie działalności w roku podatkowym po zmianie działalności wykonywanej:
    • samodzielnie na działalność prowadzoną w formie spółki z małżonkiem,
    • w formie spółki z małżonkiem na działalność prowadzoną samodzielnie przez jednego lub każdego z małżonków,
    • samodzielnie przez małżonka na działalność prowadzoną samodzielnie przez drugiego małżonka

    - jeżeli małżonek lub małżonkowie przed zmianą opłacali z tytułu prowadzenia tej działalności podatek dochodowy na ogólnych zasadach;

  • uzyskiwały przychody ze sprzedaży towarów handlowych lub wyrobów lub ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które osoba lub jej wspólnik (przy prowadzeniu działalności w formie spółki):
    • wykonywała lub wykonywał jej wspólnik w roku poprzedzającym rok podatkowy lub
    • osoba lub jej wspólnik wykonywali lub wykonują w roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.

 

W ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych można odliczyć straty z lat ubiegłych uzyskanych z tej samej działalności opodatkowanej wcześniej skalą podatkową lub podatkiem liniowym.

 

Jak wybrać opodatkowanie ryczałtem ewidencjonowanym

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych albo wg stawki liniowej i chcesz dokonać zmiany na opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, musisz złożyć Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o zmianie z dotychczasowej formy opodatkowania w terminie:

  • do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku.

Oświadczenie o zmianie składasz:

  • w urzędzie skarbowym
  • za pośrednictwem CEIDG, zmieniając dane we wpisie.

 

Różnice pomiędzy formami opodatkowania w ujęciu graficznym

Poniżej zamieszczamy różnice między dostępnymi formami opodatkowania w ujęciu graficznym. Wszystkie dane wraz z tabelą pochodzą ze strony www.biznes.gov.pl.

Sprawdź główne różnice pomiędzy czterema sposobami opodatkowania działalności gospodarczej:

 

Zasady ogólne (skala podatkowa)

Podatek liniowy

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Karta podatkowa

Kto może stosować - działalność jednoosobowa

każda osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą

każda osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą (z wyjątkiem przedsiębiorców świadczących usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy)

każda osoba fizyczna uzyskująca przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej nieprzekraczający w roku podatkowym kwoty 2 mln euro (z wyjątkiem przedsiębiorców świadczących usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy)

osoby fizyczne opodatkowane w formie karty podatkowej na dzień 31.12.2021 i kontynuujące opodatkowanie kartą w 2022

Kto może stosować – spółki

Wspólnicy spółek: jawnej osób fizycznych lub jawnej, która wybrała jednokrotne opodatkowanie, partnerskiej, cywilnej

Wspólnicy spółek: jawnej, osób fizycznych lub jawnej, która wybrała jednokrotne opodatkowanie, partnerskiej, cywilnej

Wspólnicy spółki: jawnej i cywilnej, której wspólnikami są tylko osoby fizyczne, jeżeli łączny przychód wspólników ze spółki nie przekroczył w roku podatkowym 2 mln euro

Wspólnicy spółki cywilnej opodatkowani w formie karty podatkowej na dzień 31.12.2021 i kontynuujący opodatkowanie w tej formie w 2022

Rodzaje działalności

każda działalność gospodarcza

każda działalność gospodarcza

każda działalność, za wyjątkiem wskazanych działalności, które nie mogą być opodatkowane ryczałtem

wskazane w katalogu działalności, które mogą być opodatkowane kartą podatkową

Limit dochodów (przychodów)

brak limitu

brak limitu

do 2 mln EURO: - samodzielnie, - łącznie w ramach spółki cywilnej, lub spółki jawnej

brak limitu

Rozliczenie kosztów uzyskania przychodu

Tak

Tak

Nie

Nie

Co jest opodatkowane

dochód

dochód

przychód

podatek ustala Naczelnik Urzędu Skarbowego

Stawka podatku

12% lub 32%

19%

od 2% do 17%

Wysokość podatku zależy m.in. od: rodzaju działalności, miejsca wykonywania, liczby pracowników

Kto ustala podatek

podatnik

podatnik

podatnik

Naczelnik Urzędu Skarbowego

Rozliczenie z innymi dochodami

Tak

Nie

Nie

Nie

Najważniejsze zalety

możliwość opodatkowania w jednym zeznaniu dochodów z różnych źródeł (ale nie wszystkich), - wiele ulg podatkowych

stała stawka podatkowa - brak progresji

prosty sposób ustalenia podstawy opodatkowania - uproszczona ewidencja

z góry ustalona wartość podatku – brak księgowości

Najważniejsze wady

stawka 32% po przekroczeniu 120 tys. dochodu

brak wielu ulg

wyłączenia niektórych rodzajów działalności z możliwości stosowania

brak wielu ulg

forma opodatkowania wyłącznie dla przedsiębiorców korzystających z niej na dzień 31.12.2021 – brak możliwości wyboru karty od 2022

 

Co wziąć pod uwagę przy wyborze formy opodatkowania

Oto kilka ważnych punktów, na które trzeba zwrócić szczególną uwagę dokonując wnikliwej analizy i podejmując decyzję o przyszłej formie opodatkowania. To trochę jak przewidywanie przyszłości, ale na tym właśnie polega biznes. Skup swoją uwagę na:

  1. kosztach uzyskania przychodów - zastanów się, czy będziesz je miał, jak duże one będą i czy chciałbyś je odliczać
  2. składce zdrowotnej - rozważ ile % ona wynosi w każdej z dostępnych form opodatkowania, pamiętaj również, że od 2022 roku wysokość składki zdrowotnej zależy od wybranej przez ciebie formy opodatkowania i wysokości dochodów/przychodów,
  3. stratach - zastanów się czy planowane przez ciebie wydatki mogą być wyższe niż generowane przychody i czy będziesz chciał ją odliczać, pamiętaj, że uzyskaną stratę możesz rozliczać na przestrzeni kolejnych 5 lat następujących po roku, w którym ją wykazałeś,
  4. rozliczaniu z małżonkiem - zastanów się, czy będziesz chciał rozliczać się wspólnie z małżonkiem,
  5. ulgach podatkowych - zastanów się, czy będziesz chciał skorzystać ze swoich przywilejów, pamiętaj, że wybór konkretnej formy opodatkowania może pozbawić cię tego prawa, gdyż każda forma opodatkowania charakteryzuje się innym zestawem dostępnych dla podatników ulg - rozważ to mądrze,
  6. księgowości - rozważ, jaki rodzaj jest dla Ciebie optymalnym, pamiętaj, że różne formy opodatkowania wiążą się z różnym zakresem obowiązków ewidencyjnych i księgowych.

 

Harmonogram prac przy zmianie formy opodatkowania

Jakiś czas temu zamieszczaliśmy na naszym blogu wpis z dokładnymi instrukcjami. Chcemy dziś do niego powrócić i przypomnieć go w całości. Materiał na ten temat znajdziesz tutaj:

 

Instruktaż zmiany formy opodatkowania

 

Ponadto zamieszczamy formularz do rejestracji lub zmiany w wersji papierowej. Zmiany w CEIDG-1 możesz dokonać również "na okienku" w dowolnym urzędzie miasta lub gminy, bowiem od kilku lat nie obowiązuje już rejonizacja. 

 

Formularz wniosku CEIDG-1 – do pobrania

 

Zmiana formy opodatkowania – pozostałe informacje

Na koniec, w tej części przybliżymy Ci nieco dotychczas obowiązujące przepisy, przepisy przejściowe, które obecnie nie mają już zastosowania. Warto jednak o nich wiedzieć lub sobie o nich przypomnieć, chociażby z uwagi na fakt ewentualnych przyszłych kontroli podatkowych. Przypominamy zatem, że kontrole, w dużym uproszczeniu, mogą odbywać się na przestrzeni ostatnich 6 lat licząc to "na palcach rąk". Zapis ustawowy bowiem brzmi:

Art.  70.  [Przedawnienie zobowiązania podatkowego] - Ordynacja podatkowa.

§  1.  Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

 

Zmiana formy opodatkowania po zakończonym roku - polski ład

Obecnie nie ma takiej możliwości. Tylko raz, na przestrzeni ostatnich lat, Ustawodawca umożliwił takie przejście na skalę podatkową w 2022 roku podatnikom, którzy wybrali jako formę opodatkowania podatek liniowy lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Działo się to w ramach Polskiego Ładu 2.0 w roku 2023 za rok 2022r. To była precedensowa sytuacja, która miała miejsce jednorazowo. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj:

  1. Zmiana formy opodatkowania - polski ład 2022r.
  2. Wsteczna zmiana opodatkowania w 2022r.
  3. Zmiany podatkowe 2023r.

 

Karta podatkowa – zmiana wysokości stawek

Obecnie nie ma możliwości skorzystania z tej formy opodatkowania z uwagi na jej wygaszanie. Mogą z niej korzystać wyłącznie Ci podatnicy, którzy płacili ją w 2024 roku. 

Więcej na ten temat przeczytasz tutaj:

  1. Karta podatkowa w 2022r.

 

Przydatne linki

Formularz wniosku CEIDG-1

Zmiana formy opodatkowania - polski ład 2022r.

Wsteczna zmiana opodatkowania w 2022r.

Karta podatkowa w 2022r.

Zmiany podatkowe 2023r.

 


© 2024 Księgowa Konin-Monika Gaj. Wszystkie prawa zastrzeżone

Wdrożył: Paweł Heczko

Privacy Preference Center