Dzień Skarbowości, obchodzony jest 31 lipca. Jest polskim świętem upamiętniającym wszystkich pracowników administracji skarbowej czyli urzędników, inspektorów, naczelników i pracowników izb i urzędów skarbowych oraz urzędów kontroli skarbowej. Jest to więc święto wszystkich osób, które na co dzień pracują nad sprawnym funkcjonowaniem systemu finansów publicznych państwa.
Rys historyczny
Święto to ustanowiono w 2008 roku na mocy zarządzenia Ministra Finansów, a dwa lata później, w 2010 roku, jego status uregulowano ustawowo. Data 31 lipca nie jest jednak przypadkowa upamiętnia bowiem uchwalenie w 1919 roku, po odzyskaniu niepodległości, ustawy o tymczasowej organizacji władz i urzędów skarbowych. Był to kluczowy akt prawny, który położył podwaliny pod nowoczesny, trójstopniowy system administracji skarbowej w Polsce. Celem ustanowienia Dnia Skarbowości było zintegrowanie środowiska administracji skarbowej i budowanie wspólnej tożsamości tej grupy zawodowej.
KAS (Krajowa Administracja Skarbowa)
KAS (Krajowa Administracja Skarbowa) to scentralizowana, polska instytucja rządowa, która powstała 1 marca 2017 roku w wyniku połączenia trzech wcześniej niezależnych pionów:
-
Administracji podatkowej (urzędy i izby skarbowe).
-
Służby Celnej (izby celne i urzędy celne).
-
Kontroli skarbowej (urzędy kontroli skarbowej).
Do głównych zadań KAS należy:
-
realizacja dochodów budżetowych – jest odpowiedzialna za pobór podatków, opłat, ceł oraz innych należności, które zasilają budżet państwa.
-
kontrola i zwalczanie przestępczości – aktywnie zwalcza przestępstwa skarbowe i celne, w tym przemyt, nielegalny obrót towarami oraz wyłudzenia podatku VAT, chroniąc w ten sposób interesy finansowe państwa i Unii Europejskiej.
-
wsparcie i obsługa podatników – zapewnia pomoc podatnikom w prawidłowym wypełnianiu obowiązków podatkowych i celnych, oferując m.in. usługi Krajowej Informacji Skarbowej.
-
zarządzanie obszarem celnym – nadzoruje obrót towarami na granicach, pobierając cła i kontrolując import oraz eksport towarów.
Na czele Krajowej Administracji Skarbowej stoi Szef KAS, który podlega ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. W strukturach KAS funkcjonuje również Służba Celno-Skarbowa, która jest uzbrojonym i umundurowanym organem.
Centralna siedziba Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) znajduje się w Warszawie przy ulicy Świętokrzyskiej 12. Należy jednak pamiętać, że KAS jest rozbudowaną strukturą, która działa na terenie całego kraju. Oprócz głównej siedziby, w skład KAS wchodzą:
-
Izby Administracji Skarbowej (16 w każdym województwie)
-
Urzędy skarbowe (ok. 400)
-
Urzędy celno-skarbowe (16, z licznymi oddziałami)
-
Krajowa Informacja Skarbowa (z główną siedzibą w Bielsku-Białej).
Pracownicy KAS (Krajowej Administracji Skarbowej)
Pracownicy administracji skarbowej stanowią trzon Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Ich głównym celem jest dbanie o bezpieczeństwo finansowe państwa poprzez prawidłowy pobór podatków, ceł i innych należności budżetowych.
Do najważniejszych stanowisk i funkcji pracowników KAS należą:
-
Naczelnik urzędu skarbowego – zarządza pracą urzędu skarbowego na danym obszarze. Jest odpowiedzialny za ustalanie i pobór podatków, przyjmowanie deklaracji podatkowych oraz prowadzenie egzekucji administracyjnej zaległości.
-
Inspektorzy i urzędnicy skarbowi – to szeroka grupa pracowników, którzy obsługują podatników. Zajmują się przyjmowaniem deklaracji, weryfikacją dokumentów, udzielaniem informacji podatkowych, a także prowadzeniem postępowań podatkowych i kontroli podatkowych. Ich zadaniem jest wspieranie podatników w prawidłowym wypełnianiu obowiązków.
-
Poborca skarbowy – zajmuje się egzekucją zaległych należności pieniężnych, np. podatków czy mandatów. Pracuje zarówno w biurze, jak i w terenie, dostarczając wezwania i egzekwując spłaty.
-
Radca skarbowy – to urzędnik o wysokich kwalifikacjach, który rozstrzyga skomplikowane sprawy podatkowe, często mając uprawnienia zbliżone do naczelnika urzędu.
-
Funkcjonariusze celno-skarbowi – to umundurowani funkcjonariusze, którzy działają w ramach Służby Celno-Skarbowej, będącej częścią KAS. Odpowiadają za kontrolę celno-skarbową na granicach i wewnątrz kraju, walkę z przemytem, przestępczością ekonomiczną, oszustwami podatkowymi (np. wyłudzeniami VAT) oraz nielegalnym obrotem towarami (np. tytoniem czy alkoholem). Często współpracują z innymi służbami, takimi jak Policja czy Straż Graniczna.
System finansów publicznych państwa
System finansów publicznych państwa to fundament gospodarki, który określa, w jaki sposób państwo gromadzi środki pieniężne, zarządza nimi i wydaje je na realizację swoich zadań. W uproszczeniu, jest to ogół procesów i instytucji odpowiedzialnych za finanse państwa.
System finansów publicznych obejmuje wszelkie procesy związane z:
-
gromadzeniem dochodów i przychodów publicznych np.: z podatków, opłat, ceł, składek na ubezpieczenia społeczne, a także z prywatyzacji czy majątku państwowego,
-
wydatkowaniem środków publicznych na takie cele jak: obrona narodowa, edukacja, ochrona zdrowia, infrastruktura czy pomoc społeczna,
-
zarządzaniem długiem publicznym czyli pożyczaniem pieniędzy na rynku finansowym i spłacaniem zaciągniętych zobowiązań,
-
finansowaniem potrzeb pożyczkowych czyli zaciąganiem kredytów i pożyczek na pokrycie deficytu budżetowego,
-
rozliczeniami z budżetem Unii Europejskiej w kontekście zarówno wpłat do budżetu UE, jak i otrzymywaniem środków z funduszy unijnych.
Głównym zadaniem tego systemu jest zapewnienie państwu środków na realizację celów publicznych i społecznych.
System finansów publicznych dotyczy każdego obywatela i każdej firmy, ponieważ wszyscy są uczestnikami procesów gromadzenia i wydatkowania środków. Bezpośrednio jednak system ten obejmuje tzw. sektor finansów publicznych, do którego należą:
-
organy władzy publicznej tj.: organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej, sądy i trybunały,
-
jednostki samorządu terytorialnego czyli gminy, powiaty, województwa oraz ich związki,
-
jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe np.: szkoły publiczne, urzędy,
-
państwowe fundusze celowe np.: Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
-
inne państwowe lub samorządowe osoby prawne np.: Narodowy Fundusz Zdrowia, uczelnie publiczne, instytucje kultury.
System finansów publicznych pełni funkcje:
-
alokacyjną czyli finansowanie dóbr publicznych, których nie zapewniłby rynek, np. dróg, obrony narodowej czy oświetlenia ulic,
-
redystrybucyjną czyli zajmuje się wyrównywaniem nierówności dochodowych i majątkowych poprzez system podatkowy i świadczenia społeczne (np. zasiłki, emerytury),
-
stabilizacyjną czyli łagodzi wahania koniunktury gospodarczej, np. poprzez politykę fiskalną, która ma pobudzić wzrost w czasie spowolnienia,
-
kontrolną polegającą na nadzorowaniu i ocenianiu, czy środki publiczne są wydawane w sposób prawidłowy i zgodny z prawem.
Elementami systemu finansów publicznych są:
-
budżet państwa – inaczej roczny plan dochodów i wydatków państwa, zatwierdzany przez Sejm,
-
budżety jednostek samorządu terytorialnego czyli plany finansowe gmin, powiatów i województw,
-
fundusze celowe czyli wyodrębnione środki na konkretne cele, np. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) czy Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) oraz
-
dług publiczny inaczej suma wszystkich zobowiązań państwa, zaciągniętych w formie pożyczek i kredytów.
Źródłami dochodów systemu finansów publicznych są:
-
podatki – najważniejsze źródło dochodów publicznych (np. podatek VAT, podatek dochodowy od osób fizycznych i prawnych – PIT i CIT),
-
opłaty i cła – opłaty administracyjne, lokalne oraz cła,
-
składki na ubezpieczenia społeczne – wpłaty na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i zdrowotne,
-
majątek państwowy – dochody z prywatyzacji, zysków przedsiębiorstw państwowych,
-
środki z Unii Europejskiej – dotacje i subwencje z budżetu UE.
Regulacje prawne stanowiące o systemie finansów publicznych to:
-
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, która określa ogólne zasady finansów publicznych,
-
Ustawa o finansach publicznych czyli najważniejszy akt prawny, szczegółowo regulujący zasady gromadzenia, wydatkowania i zarządzania środkami publicznymi oraz
-
Ustawa budżetowa czyli coroczna ustawa uchwalana przez Sejm, określająca konkretne dochody i wydatki państwa na dany rok.
Dzień Skarbowości a Dzień Krajowej Administracji Skarbowej
Warto tutaj podkreślić, że w 2017 roku, w wyniku reformy, która połączyła administrację podatkową, kontrolę skarbową i Służbę Celną w jeden organ – Krajową Administrację Skarbową (KAS), Dzień Skarbowości został zastąpiony nowym świętem: Dniem Krajowej Administracji Skarbowej. Obchodzi się go corocznie 21 września. Mimo tej zmiany, data 31 lipca nadal jest przez wiele osób i instytucji wspominana w kontekście historycznego święta administracji skarbowej.
Z ciekawostek Dzień Skarbowości nie jest dniem wolnym od pracy.
Dzień Skarbowości z perspektywy księgowych
Jak już wspominałam, Dzień Skarbowości, to głównie święto pracowników administracji skarbowej, czyli urzędników, inspektorów i naczelników urzędów skarbowych. Mimo wszystko jest ściśle powiązane z pracą księgowych. Księgowi są odpowiedzialni za prowadzenie ksiąg rachunkowych, sporządzanie deklaracji podatkowych i rozliczeń z urzędami skarbowymi, co jest podstawą dla prawidłowego funkcjonowania systemu finansów publicznych.
Można zatem powiedzieć, że księgowi i urzędnicy skarbowi tworzą dwa ściśle współpracujące ze sobą środowiska, a Dzień Skarbowości, podobnie jak Dzień Księgowego (obchodzony 9 czerwca), podkreśla rangę i znaczenie obu tych profesji w systemie finansowym państwa.
Z okazji Dnia Skarbowości, wszystkim pracownikom Krajowej Administracji Skarbowej, w tym funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej, składam najlepsze życzenia! Niech Wasza praca będzie źródłem satysfakcji, a codzienne wyzwania przynoszą sukcesy i poczucie spełnienia. Dziękuję za Wasze zaangażowanie i wkład w bezpieczeństwo finansowe naszego państwa. Życzę Wam zdrowia, pomyślności w życiu osobistym oraz uznania i szacunku dla Waszej ważnej służby.