Międzynarodowy Dzień Języków Migowych
23 września 2025r. oznacza Międzynarodowy Dzień Języków Migowych. To bardzo ważne święto, które ma na celu zwiększenie świadomości o znaczeniu języków migowych i ochronę tożsamości kulturowej osób Głuchych. Kim są osoby Głuche? To osoby, które identyfikują się z kulturą Głuchych i używają języka migowego jako swojego podstawowego języka. Zapisujemy je dużą literą, ponieważ to rozróżnienie jest bardzo ważne. Nie chodzi tu tylko o utratę słuchu, ale przede wszystkim o tożsamość kulturową.
Dlaczego "Głuchy" z dużej litery?
Używanie wielkiej litery "G" w słowie "Głuchy" podkreśla, że nie mówimy o medycznej diagnozie (jak w przypadku głuchego z małej litery), ale o przynależności do społeczności i kultury. To podobne do rozróżnienia między narodowością a chorobą.
Ważne! 1. Głuchy (z dużej litery) to osoba, która jest częścią społeczności Głuchych, używa języka migowego, ma swoje tradycje, poczucie humoru i historię. To ich tożsamość, którą z dumą pielęgnują. 2. głuchy (z małej litery) to termin medyczny odnoszący się do braku słuchu. Może to być osoba, która straciła słuch w późniejszym etapie życia i nie identyfikuje się z kulturą Głuchych, a do komunikacji używa np. aparatu słuchowego, czytania z ruchu warg lub języka fonicznego.
Międzynarodowy Dzień Języków Migowych – historia i cel
Rys historyczny
Międzynarodowy Dzień Języków Migowych obchodzimy co roku 23 września. Dlaczego akurat ta data? To rocznica powstania Światowej Federacji Głuchych (World Federation of the Deaf) w 1951 roku. To właśnie ta organizacja, zrzeszająca ponad 130 krajowych stowarzyszeń głuchych, zainicjowała obchody tego dnia. Oficjalnie, dzień ten został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2017 roku.
Głównym celem tego święta jest podkreślenie, że języki migowe to pełnoprawne języki, a nie tylko „pomocnicze gesty”. Mają one swoją gramatykę, składnię i są kluczowe dla komunikacji i tożsamości osób Głuchych. Obchodząc ten dzień, Ty również możesz przyczynić się do budowania bardziej otwartego i włączającego społeczeństwa.
Rodzaje języków migowych
To, co może Cię zaskoczyć, to fakt, że nie ma jednego uniwersalnego języka migowego na całym świecie! Języki migowe są tak różnorodne jak języki mówione. Każdy kraj, a czasami nawet region, ma swój własny język migowy. Język migowy to nie jest kalka językowa mówionego języka np. PJM (Polski Język Migowy) ma zupełnie inną gramatykę niż język polski.
Możemy je podzielić na kilka grup, na przykład:
- języki naturalne - to te, które powstały spontanicznie w społecznościach Głuchych, takie jak PJM, American Sign Language (ASL) czy British Sign Language (BSL),
- systemy językowo-migowe - są to systemy, które powstały na bazie języka mówionego, na przykład polski język migany, który jest wizualną reprezentacją języka polskiego.
Języki migowe na świecie
Jak już wiesz, każdy kraj ma zazwyczaj swój język migowy. Na świecie istnieje ponad 300 różnych języków migowych, oto kilka przykładów:
- Stany Zjednoczone i Kanada American Sign Language (ASL)
- Wielka Brytania British Sign Language (BSL)
- Francja Langue des signes française (LSF)
- Niemcy Deutsche Gebärdensprache (DGS)
Polski Język Migowy (PJM) – historia i ciekawostki
Polski Język Migowy (PJM) to język naturalny, który powstał w społeczności głuchych w Polsce.
Historia powstania PJM
Początki języka migowego w Polsce sięgają XIX wieku, kiedy to w 1817 roku w Warszawie powstał Instytut Głuchoniemych. Tam zaczęto formalnie uczyć języka migowego, co przyczyniło się do jego rozwoju i standaryzacji. Przez wiele lat PJM nie był uznawany za pełnoprawny język. Dopiero w 2011 roku, dzięki Ustawie o języku migowym i innych środkach komunikowania się, PJM został oficjalnie uznany za język, co było ogromnym krokiem naprzód.
Ciekawostki o PJM
1. Gramatyka
PJM ma swoją unikalną gramatykę, która różni się od polskiej, np. PJM w dużym stopniu opiera się na mimice, ruchu ciała i przestrzennym rozmieszczeniu znaków.
2. Dialekty
Podobnie jak w języku mówionym, w PJM również istnieją regionalne różnice, czyli dialekty.
3. Kultura Głuchych
PJM jest nierozerwalnie związany z Kulturą Głuchych w Polsce. To coś więcej niż tylko język – to sposób na wyrażanie tożsamości, przynależności i historii.
Uwarunkowania prawne w Polsce
W Polsce aktem prawnym regulującym status języka migowego jest Ustawa o języku migowym i innych środkach komunikowania się z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz.U. 2011 nr 209 poz. 1243). Ustawa ta była przełomowa, ponieważ
- uznaje PJM (Polski Język Migowy) za język. Oficjalnie uznano PJM za naturalny język wizualno-przestrzenny, a nie tylko zbiór gestów. To podnosi jego rangę i status;
- wprowadza prawo do tłumacza. Ustawa gwarantuje osobom uprawnionym, czyli osobom Głuchym, prawo do skorzystania z usług tłumacza języka migowego przy załatwianiu spraw w urzędach.
Czy urzędy muszą stosować język migowy?
Urzędy publiczne tak. Na mocy Ustawy o języku migowym, urzędy administracji publicznej są zobowiązane do zapewnienia dostępu do komunikacji w języku migowym. Oznacza to, że osoba Głucha, po wcześniejszym zgłoszeniu, ma prawo do bezpłatnego tłumacza PJM podczas wizyty w urzędzie. Urząd może zorganizować tłumacza osobiście lub za pomocą środków zdalnej komunikacji, takich jak wideotłumacz.
Czy biura rachunkowe muszą stosować język migowy?
Sytuacja w biurach rachunkowych jest inna. Nie są one objęte ustawowym obowiązkiem w takim samym stopniu jak urzędy publiczne, ponieważ są to podmioty komercyjne, a nie jednostki administracji publicznej. Z uwagi na ten fakt, decyzję o zastosowaniu tego rozwiązania podejmuje się w kategoriach dobrowolnej praktyki biznesowej, która jest wyrazem dbałości o dostępność, obsługę klienta i realnie przyczynia się do łamania barier.
Łamanie barier
Język migowy jest potężnym narzędziem, które burzy bariery komunikacyjne, społeczne i kulturowe. Umożliwia on osobom głuchym i słabosłyszącym pełne uczestnictwo w życiu społecznym, zawodowym i kulturalnym.
Łamanie barier komunikacyjnych
Język migowy to nie tylko alternatywny sposób porozumiewania się; to pełnoprawny, naturalny język. Kiedy dwie osoby, jedna słysząca i druga niesłysząca, posługują się językiem migowym, bariery komunikacyjne po prostu znikają. Mogą swobodnie rozmawiać, żartować, dzielić się swoimi historiami i uczuciami, bez konieczności polegania na pisaniu czy czytaniu z ust, co często jest niedokładne.
Łamanie barier społecznych
Bariery społeczne często wynikają z braku zrozumienia i ignorancji. Gdy słyszący uczą się języka migowego, pokazują, że cenią i szanują społeczność Głuchych. To otwiera drzwi do wzajemnych relacji i współpracy. Dzięki temu osoby głuche mogą brać udział w edukacji, znaleźć pracę, uczestniczyć w wydarzeniach kulturalnych, a także po prostu nawiązywać przyjaźnie. Tłumacze języka migowego na konferencjach, w telewizji czy w teatrach sprawiają, że informacje i kultura stają się dostępne dla każdego.
Łamanie barier kulturowych
Język migowy jest nośnikiem kultury Głuchych. Obejmuje historię, tradycje, poczucie humoru i sposób patrzenia na świat, który jest wyjątkowy. Kiedy słyszący poznają język migowy, mają szansę zanurzyć się w tej bogatej kulturze. To prowadzi do większej empatii i zrozumienia. Zamiast postrzegać osoby głuche jako "upośledzone" lub "niepełnosprawne", zaczynamy widzieć ich jako część unikalnej grupy kulturowej, która ma wiele do zaoferowania.
Ważne! Język migowy to klucz do inkluzywnego świata. To narzędzie, które nie tylko umożliwia rozmowę, ale też buduje mosty między dwoma światami – słyszących i niesłyszących, tworząc jedną, zintegrowaną społeczność.
Język migowy jako klucz do inkluzji
Inkluzywny świat to miejsce, w którym każdy, niezależnie od swoich cech, zdolności czy różnic, ma poczucie przynależności, jest szanowany i ma równe szanse na pełne uczestnictwo w życiu społecznym, zawodowym i kulturalnym. Nie chodzi o to, by tolerować różnorodność, ale by ją celebrować i aktywnie tworzyć warunki, które pozwalają każdemu w pełni się realizować.
W kontekście języka migowego, inkluzywny świat oznacza, że osoby Głuche nie są traktowane jak "wyjątek", ale jako integralna część społeczeństwa.
Język migowy jest jednym z najpotężniejszych narzędzi do budowania inkluzywnego świata. Bez niego, świat jest podzielony na dwie części: tych, którzy słyszą i tych, którzy nie słyszą. Język migowy burzy ten podział, gdyż:
- daje dostęp do informacji
W świecie inkluzywnym, informacje są dostępne dla wszystkich. Tłumaczenia na język migowy w telewizji, na konferencjach, w wiadomościach czy w kinie sprawiają, że osoby Głuche mają dostęp do wiedzy i kultury tak samo, jak osoby słyszące; - wprowadza równość w edukacji i pracy
Inkluzywny świat to taki, w którym szkoła czy miejsce pracy zapewnia tłumaczy języka migowego lub materiały wideo w języku migowym, tak, aby osoby Głuche mogły uczyć się, rozwijać i pracować na równi z innymi. Nie muszą walczyć o dostęp, bo dostępność jest standardem; - buduje relacje międzyludzkie
Inkluzja to nie tylko przepisy, ale przede wszystkim postawy. Kiedy ludzie słyszący uczą się języka migowego, pokazują, że chcą nawiązywać kontakt i budować mosty. Daje to osobom Głuchym poczucie bycia widzianymi i słyszanymi, co jest fundamentem prawdziwej integracji.
Inkluzywny świat to ostatecznie świat, w którym nie musisz migać, aby być zrozumianym, ale możesz migać, bo to Twój język. To świat, w którym różnice nie są przeszkodą, ale źródłem wzajemnego wzbogacania się. Budujemy u siebie dokładnie taki świat, świat bez barier.
Konkluzja
Międzynarodowy Dzień Języków Migowych, obchodzony 23 września, to coś więcej niż tylko święto czy puste hasło w kalendarzu. To przypomnienie, że języki migowe są pełnoprawnymi językami, a osoby Głuche mają prawo do komunikacji i pełnego uczestnictwa w życiu społecznym. To również przypomnienie, że komunikacja jest fundamentem społeczeństwa, a brak świadomości potrafi budować mury. Na świecie jest ponad 300 języków migowych. Szacuje się, że ponad 5% światowej populacji, czyli 466 milionów ludzi, to osoby niesłyszące lub słabo słyszące, dla których te języki są podstawowym narzędziem komunikacji. W Polsce mamy około 50 tysięcy osób, które posługują się PJM (Polskim Językiem Migowym).
Języki migowe są tak samo bogate i skomplikowane jak języki mówione. Mają swoją gramatykę, historię i są nierozerwalnie związane z tożsamością i kulturą osób Głuchych. Kiedy uczysz się migać, to tak, jakbyś uczył się nowego tańca – angażujesz nie tylko umysł, ale całe ciało. A przy okazji, jak pokazują badania, poprawiasz swoją pamięć i zdolności poznawcze. To korzyść nie tylko dla innych, ale i dla Ciebie.
Niezależnie od tego, czy nauczysz się podstawowych znaków, czy po prostu będziesz bardziej otwarty na potrzeby innych, każdy gest ma znaczenie. My jesteśmy częścią tej zmiany od dawna, gdyż dla nas język migowy to nie tylko forma komunikacji, ale przede wszystkim narzędzie, które burzy bariery i łączy ludzi. To Nasza rola w budowaniu lepszego świata a dostępność jest Naszym standardem.
W Naszych social mediach
