Na pewno spotkałeś się z pojęciami: pracownik młodociany, osoba małoletnia, nieletni, pracownik sezonowy, praca w wakacje. Ale czy wiesz dokładnie co te pojęcia oznaczają? Czy te pojęcia sprawiają Ci problem interpretacyjny? Pewnie tak, jak wielu innym, ale to nie stanowi już problemu. W tej części artykułu wyjaśnię Ci:
- o co chodzi,
- powiem jak rozróżniać pojęcia z zakresu tej tematyki,
- po przeczytaniu tej części będziesz znał te podstawy i swobodnie się w nich poruszał,
- pozbędziesz się kłopotu i unikniesz z tego tytułu nieporozumień.
Wszystko będzie dla Ciebie jasne i zrozumiałe. I co najważniejsze? Zawsze będziesz mógł do niego tutaj wrócić, jeśli będziesz potrzebował odświeżenia wiedzy z tego zakresu.
Wchodzisz w to? Jeśli tak, to zaczynamy!
Kim jest pracownik sezonowy, dorywczy, wakacyjny?
Jak sama nazwa wskazuje pracownik sezonowy, dorywczy lub wakacyjny to osoba podejmująca pracę w określonych okolicznościach, np. na krótki, określony okres roku, zazwyczaj związany z warunkami atmosferycznymi lub określoną porą roku, np. latem. Taki pracownik nie jest zatrudniany na stałe, a jedynie w określonych sezonach, kiedy zapotrzebowanie na pracę jest większe. Pracownikami wykonującymi prace sezonowe, dorywcze lub wakacyjne zazwyczaj bywają osoby niepełnoletnie czyli małoletnie i młodociane, bowiem dzieci i młodzież chcą pracować i szukają okazji do zarobku. Czy wiesz, jaka jest zatem różnica między tymi pojęciami? Poniżej wyjaśniam Ci te zagadnienia.
Kim jest osoba małoletnia?
Małoletni to osoba, która nie uzyskała jeszcze pełnoletności (np. wskutek zawarcia małżeństwa – art. 10 Kodeksu Cywilnego) i nie posiada zdolności do czynności prawnych lub też jej zdolność jest ograniczona. Ten stan prawny w Polsce reguluje prawo cywilne, które jasno wskazuje, że jest to osoba poniżej 18. roku życia, która ukończyła lat 13 – art. 15 Kodeksu cywilnego.
Od każdej reguły są jednak wyjątki, które znajdziemy też i tutaj. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa mamy możliwości ograniczenia czynności prawnych małoletniego w każdą stronę. Co to oznacza? To, że w wyjątkowych sytuacjach osoba niepełnoletnia może być pozbawiona lub posiadać pełną zdolność do czynności prawnych. Są nimi następujące sytuacje:
osoba, która ukończyła 13 lat i nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii może zostać ubezwłasnowolniona całkowicie – art. 13 Kodeksu cywilnego;
osoba, która ukończyła 13 lat i zawarła związek małżeński uzyskuje w skutek tego pełnoletność. W przypadku unieważnienia małżeństwa małoletni nie traci statusu osoby pełnoletniej – art. 10 § 2 Kodeksu cywilnego.
Kim jest osoba nieletnia?
Zwracam tutaj Twoją uwagę na jeszcze jedną, istotną kwestię, a mianowicie na pojęcia małoletni i nieletni. Czy wiesz czym różnią się te określenia? Coś, co wydaje się oczywistym w rzeczywistości wcale takim nie jest. Bardzo często pojęcia te funkcjonują obok siebie wymiennie. Niestety błędnie. Pojęcie małoletni dotyczy prawa cywilnego i określa osobę poniżej 18. roku życia, która nie zawarła małżeństwa, zaś pojęcie nieletni wchodzi w zakres prawa karnego i oznacza osobę, która nie ukończyła 17 lat. W naszych analizach posługujemy się określeniem małoletni, bowiem poruszamy się w obrębie prawa cywilnego, a nie karnego.
Masz już świadomość, dostrzegasz różnicę zatem pamiętaj to rozdzielać.
Kim jest osoba młodociana?
Młodociany to osoba, która nie uzyskała jeszcze pełnoletności (np. wskutek zawarcia małżeństwa – art. 10 Kodeksu Cywilnego) i nie posiada zdolności do czynności prawnych lub też jej zdolność jest ograniczona. W polskim porządku prawnym jest to osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat – art. 190 § 1 Kodeksu pracy.
Wiesz już kto jest kim i jakie określenia są tymi prawidłowymi. Domyślasz się zatem, że te różne definicje będą przekładać się na różne tryby zatrudnienia osoby niepełnoletniej. W kolejnym kroku to właśnie na nich skupimy uwagę – omówimy ten temat pod kątem niepełnoletnich pracowników sezonowych.
Publikacje prasowe i medialne
Państwowa Inspekcja Pracy przygotowała publikacje w formie papierowej czyli ulotki oraz w formie nagrań. Jedną i drugą formę przekazu zaprezentuję Ci w każdej naszej tematycznej części.
Niebawem na naszym blogu pojawi się nowa, druga publikacja z serii: “Praca w wakacje”,
w której omówię umowy i sposoby ich zawierania z niepełnoletnimi pracownikami sezonowymi.
Polecam i zapraszam 🙂
podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny
- Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
- Ustawa z dnia 10 października 2002r. o minimalnym wynagrodzeniu
- Ustawa z dnia 9 lipca 2003r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2022r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2023r.
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu
podstawa prawna:
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu
- PIP – Prawo pracy
- PIP – Młodociany
źródło:
- Państwowa Inspekcja Pracy
- Biznes.gov.pl
- Kodeks cywilny
- Kodeks pracy